Serdar TURGUT
Öteki: Türkiye
30 Ekim 2007 Salı
Bugünlerde artık ‘öteki’nin kimler olduğu belli değil. Çünkü öteki diye görülenler artık iktidarda ve sosyal süreçlere hakimler. Berikiler ise artık öteki olmuş durumdalar..
Sonuçlara atlamak konusunda pek istekli, pek aceleci olduğumuzdan hemen başta bir uyarıyı açık ve net olarak yapmalıyım. Burada bir öteki olarak Türkiye’den bahsediyorum, yoksa öteki Türkiye’den değil. Zaten eskiden tartışmaya açtığımız o öteki Türkiye’nin ne olduğu da meçhul. Bugünlerde artık ‘öteki’nin kimler olduğu belli değil. Çünkü öteki diye görülenler artık iktidarda ve sosyal süreçlere hakimler. Berikiler ise artık öteki olmuş durumdalar. Bir başka bakış açısıyla bunun Beyaz Türklerin ötekileşmesi süreci olarak da görebilirsiniz. Siyasi kavramlar olarak Beyaz Türk, öteki gibi kavramlar ilk bakışta sevimsiz gibi gelebilir ama sosyal süreçleri anlamada da çok yararlı oldukları da tartışılmaz.
Bir ‘Öteki’ olarak Türkiye’yi nasıl düşünebileceğimi bana çok önem verdiğim bir felsefeci Slavoj Zizek gösterdi. Çalışmalarını başucu kitabı yapmaya bir süre çalıştığım ama metinlerdeki zorluklar nedeniyle tam başaramadığım Slavoj Zizek’in kendi felsefesini ve popüler kültüre bakışını anlattığı DVD’ler de var. Onun fikir dünyasına iyi bir giriş için bunlar yardımcı olabilir.
Zizek son zamanlarda Avrupa’nın yetiştirdiği en önemli düşünürlerden bir tanesi olarak görülüyor. Teorilerinin orijinalitesi onun geleceğe damga vuracak bir düşünür olmasını da sağlayacak. Zizek tüm dünyayı saran şu anda Türkiye’yi düşünmek ve anlamak zorunluluğundan kendisini kurtaramamış durumda. Yaşamak zorunda kaldığımız çalkantı ve buna verilen tepkiler onu da etkilemişi ve bence yine çok orijinal bir bakış açısı geliştirmek üzere çalışıyor. Çalışmasının ilk ürününü ‘Türkiye Batı konsensüsü tarafında bir yaradır’ başlıklı yazıda vermiş.
Komplike argümanlara girmeden özet olarak aktarmaya çalışayım. Batı olarak adlandırılan yer terörle mücadeleyi hedefleri, amaçlarıyla bir şekilde tarif edip düşmanı kafasında bir şekilde hayal edip rahatlıyor. Ama Türkiye’nin devreye girmesiyle bu rahatlamanın sonu da geldi. Türkiye demokratik Müslüman bir ülke olarak teröre karşı savaş açınca, Batı konsensüsü kendi argümanlarının zayıfladığını gördü ve Türkiye için diyecek laf bulamamaya başladı.
Hem bu zaten Türkiye’nin sadece terör konusunda değil hemen her varlıksal meselesinde ortaya çıkmaktadır. Örneğin Batı, demokrasiyi bir şekilde bazı ülkelere özgü bir idare biçimi olarak görme eğilimindedir ama bir Türkiye ortaya çıkıp demokrasiyi de kendisine uygun gördürtmüştür ve ezberi bozmuştur. NATO, Batı ülkelerinin savunma örgütü olarak düşünülmüş ve Türkiye bunun da en önemli üyesi haline gelip yine düşünceleri sarsmıştır. Avrupa Birliği daha da çarpıcı bir örnektir. Türkiye, Avrupa Birliği üyeliğine büyük adımlar atarak konsensüsü yine sarsmıştır.
Şu aralar Batı, Türkiye’nin terörle mücadele isteğine nasıl cevap verebileceğini pek bilemiyor çünkü Batı’da artık konsensüs yok.
Batı’daki konsensüs parçalanıp çökmek sürecinde ve bunda Türkiye’nin etkisi hayli fazla. Bu süreci durdurabilmek ve anlamlandırabilmek için Batı bir süredir Türkiye’yi ‘Öteki’ olarak konumlandırmak istemindedir. Ama Batı âleminde de Türkiye’de olanlar olmaya başlamış ve birilerine öteki adı yakıştırmaya çalışanların kendileri dönüşmeye başlamış, kendileri ötekileşmiştir. Şu anda Batı’nın kendisi Türkiye nedeniyle ötekileşmektedir ve bu da tabii ki bazı siyasi kızgınlıkları da beraberinde getirecektir.
Haberin olsun
