Uzmanı açıkladı: Yapay zeka öğrencilere destek mi köstek mi oluyor

Yapay zeka teknolojileri, son yıllarda birçok alanda olduğu gibi eğitim alanında da en önemli konulardan biri haline geldi.

Öğrencilerin ödevlerini hazırlarken tamamen bu alandan yararlanması bir sorun olarak kabul görüyor.

Bu araçların öğrenmeye olan etkileri ise kamuoyunda merak uyandırıyor.

Dijital eğitim uzmanı Dr. Feyyaz Öztop, yapay zekanın öğrenciler etkisi konusunda olumlu ve olumsuz yönleri olduğunu belirterek, sadece yardımcı bir unsur olarak kullanılmasını ve kullanıcılarının da temkinli olmasını önerdi.

YAPAY ZEKANIN ÖĞRENCİLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Dr. Öztop, açıklamalarında gelişen ve değişen dünyamızda yenilikçi teknolojilere ilgi görüldüğünü belirterek, şu açıklamaları yaptı:

Yapay zeka teknolojileri son yıllarda birçok alanda olduğu gibi eğitim alanında da trend konulardan biri haline geldi. Bu araçların öğrenmeye olan etkileri de epeyce bir merak ediliyor. Bu teknolojilerden biri de yapay zeka. Yapay zeka araçları son yıllarda eğitim alanında da uzmanların ve karar alıcıların dikkatini çekmiş durumda. Bu konu üzerine yapılan çalışmalarda büyük bir artış olduğu görülebiliyor. Yapay zeka araçlarının öğrenciler üzerindeki etkileri tartışılmaya devam ediyor. Özellikle bu cihazlar öğrencilerin öğrenme süreçlerine fayda sağlıyor mu yoksa öğrenme süreçlerini güçleştiriyor mu? sorusu öne çıkıyor.

"KOLAYLIK SAĞLIYOR"

Öncelikle yapay zekanın insan zekasını taklit eden bir sistem olduğuna araçlarının bir kolaylaştırma ve hızlandırma işlemi gerçekleştirdiğini anlayabiliyoruz. Bu kolaylığın bir açıdan faydaları olabiliyor. Yapay zeka uygulamaları kişiselleştirilmiş bir deneyim sunarak öğrenciye anında yönerge, açıklama verebiliyor ve ondan geri dönüt alabiliyor, aldığı dönütlere göre tekrar tepkiler verebiliyor. Diğer bir deyişle bu sistem önceden yapılan programlamaya göre sürecin otomatik olarak ilerlemesini sağlayabilmekte. Yine bu özellikler teknoloji tarafından yapıldığı için insan hata riskini en aza indirebilmekte.

"OBJEKTİF OLABİLİR"

Yaptığı açıklamanın ardından sözlerini "Ayrıca bu şekilde hem zaman hem de mekan açısından avantaj sağlanabilir, bireysel farklılıklar dikkate alınabilir ve objektif değerlendirmeler gerçekleştirilebilir." diyerek sürdüren Öztop, açıklamalarına şöyle devam etti:

Ayrıca bu şekilde hem zaman hem de mekan açısından avantaj sağlanabilir, bireysel farklılıklar dikkate alınabilir ve objektif değerlendirmeler gerçekleştirilebilir. Bunların yanı sıra çağımız öğrencilerinin renkli ve dinamik olması gibi birçok cazip özelliğinden dolayı ekranlı dijital cihazların kullanımına yönelik ilgi ve isteklerinin yüksek olduğu görülebilmektedir. Bu durum, öğrencilerin derse yönelik motivasyonuna yardımcı olabilmekte ve dolayısıyla öğrenme performanslarına da olumlu katkı sağlayabilmektedir.

"BİLGİYE ERİŞİM HIZI"

Diğer taraftan biraz önce bir kolaylıktan bahsettim. Dijital araçların genel olarak zaten bilgiye erişimi hızlandırdığını biliyoruz. Yapay zeka sistemleri de bazı bilişsel görevleri kendi yapıyor. Bu kadar kolaylık, bireylerin bilişsel süreçlerinde tembelleşmeye yol açma olasılığını göz önüne getiriyor. Bilimsel çalışmalar bilgiye ulaşım yerinin hafızada tutulma ihtimalinin, bilginin kendisinin hafıza tutulma ihtimalinden daha yüksek olduğuna işaret ediyor. Yani bireylerde 'bana gerekli olan bilgiye şu dijital uygulamayı kullanarak kolayca erişebiliyorsam tüm bilgileri hafızamda tutmama gerek yok, o bilgiye erişmekte izlediğim yolları, araçları bilmem yeterli' düşüncesi oluşuyor.

"BAZI BECERİLERİ KÖRELTEBİLİR"

Bunlara ek olarak yapay zekanın bazı becerileri de köreltebileceği düşünülebilir. Örneğin bir dijital konuşma asistanı, konuşmaları algılayarak görevleri yerine getirebiliyor. Birçok işlemin konuşularak kolayca halledilebilecek olduğu ve kullanışlı olduğu görülünce de bu tür uygulamaların kullanımı artabiliyor. Bu sefer de zamanla öğrencinin yazılı anlatım becerileri körelebiliyor.

"ÖĞRENCİ-ÖĞRETMEN ETKİLEŞİMİ ZAYIF KALIYOR"

Öztop, yapay zekanın öğrenciler üzerindeki olumlu yönlerini sıraladıktan sonra dezavantajlarına da şöyle değinmeye devam etti:

Öte yandan yapay zeka sistemlerinin bir dezavantajı da öğretmen ve öğrenci etkileşiminin ve rehberliğin zayıf kalması olduğu söylenebilir. Öğrenci uygulamada ne programlandı ise sadece o durumlarla karşılaşabiliyor. Eğitim sadece bilişsel alanla sınırlı değildir. Sosyal ve duygusal alanlar bakımından da öğrencinin gelişimi esastır. Yapay zeka sistemlerinde öğretmen ile olan etkileşimin zayıf olmasıyla da bu sistemlerin birçok sosyal ve duygusal özellikleri geliştirme açısından yeterli olamadığını düşündürmektedir.

"GÜVENLİK KONUSU ENDİŞESİ"

Bunlara ek olarak yapay zeka uygulamalarının sayısındaki artış güvenilirlik konusunda endişeler oluşturabiliyor. Kullanılan uygulamanın uzmanlar tarafından hazırlanıp doğru bilgileri sunduğundan ve öğrenci düzeyine uygun olduğundan, pedagojik aşamaların ve planlamaların iyi yapıldığından emin olunmalıdır. Adını sıkça duyduğumuz genel kullanım için üretilmiş uygulamalarda dikkatli olunmalıdır. Ayrıca uygulamadaki metin, görsel gibi ögelerin kolay algılanabilmesi bilginin hafızada tutulması açısından önemli olduğunu biliyoruz. Bu yüzden bilginin kolay algılanmasına olanak tanıyan kullanıcı arayüzlerinin bulunduğu uygulamaların tercih edilmesi önerilebilir.

"DERSE ODAKLANMAYI ÖNLÜYOR"

Ek olarak dikkatin sürdürülmesinin bilginin hafızada tutulması için önemli olduğu unutulmamalıdır. Daha iyi bir öğrenme için ekranda ders üzerindeki odaklanmayı zorlaştıracak ve ekstra bilişsel yük oluşturacak reklam, bildirim ve buton gibi engeller, ögelerle karşılaşılmaması gerekmektedir.

"YAPAY ZEKA ÖĞRENCİ ÜZERİNDE OLUMLU VE OLUMSUZ ETKİ BIRAKABİLİR"

Sonuç olarak yapay zeka araçlarının öğrenciler açısından hem bazı avantajları hem de bazı dezavantajları olabileceği çıkarılabilir. Kişileştirilmiş öğrenme deneyimi sunması, objektif ve hızlı değerlendirmeye yardımcı olması, zaman ve mekân bazında kolaylık sağlaması, öğrenme motivasyonuna katkı sağlaması gibi faydaları görülebilir. Öte yandan yapay zeka teknolojilerinin kolaylaştırma özelliğinin bilişsel süreçlerin ve bazı becerilerin zayıflamasına yol açabilme riski ortaya çıkmaktadır. Yine bu sistemlerde öğrenci-öğretmen ilişkilerinin ve rehberlik yönünün zayıf kaldığı görülebilmektedir.

"ÖĞRENME SÜRECİNE DESTEK OLMASI GEREK"

Bu yüzden dijital yapay zeka uygulamaları öğrenme sürecinde bir destek rolünde kullanılmalıdır. Tamamen yapay zeka teknolojileri tabanlı yürütülen bir öğrenme süreci yerine, dijital uygulamaların fiziksel ortama dayalı araç, teknik ve uygulamalarla bütünleştirildiği bir süreç yürütülmesi önerilir. Ayrıca faydalı olması için öğrenci ve ailelerin, alan ile eğitim teknolojileri uzmanları tarafından hazırlanan güvenilir uygulamaları tercih etmeleri tavsiye edilir.

"TEMKİNLİ YAKLAŞALIM"

Öztop, yapay zekanın toplumda popüler hale gelmiş genel kullanım için üretilen yapay zeka uygulamalarının sunduğu bilgilere temkinli ve eleştirel yaklaşılmasını öneriyor.