ABD-İran mutabakatı, yüksek petrol fiyatlarıyla nefes alan Moskova için rüzgarı tersine döndürebilir

İsrail ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz kesintisi endişeleri petrol fiyatlarını son yılların en yüksek seviyelerine taşırken ortaya çıkan tablo, yalnızca üretici ülkeleri değil, enerji ticaretinden taşımacılığa kadar geniş bir ekosistemi etkiledi.

Çatışmaların ilk döneminde petrol piyasaları, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalabileceğini fiyatlarken bu süreçte Brent petrolün varil fiyatı, yaklaşık 100 dolar seviyesinde dengelendi.

RİSK PRİMİ HIZLA GERİLEDİ

Ancak ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran'la yürüttüğü görüşmelerde ilerleme sağlandığına yönelik açıklamaları ve tarafların mutabakata yaklaşmasıyla birlikte piyasadaki risk primi hızla geriledi.

Bu kapsamda Brent petrol, 12 Haziran'da 10 Mart'tan bu yana ilk kez 90 doların altına gerileyerek günü 87,33 dolardan tamamladı.

14 MADDELİK MUTABAKAT

İran ve ABD'nin, Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda 14 Haziran'da savaşın sona erdirilmesini ve sorunların müzakereler yoluyla çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurmasının ardından düşüş hızlandı.

Brent petrol, 15 Haziran'da yüzde 5,8 değer kaybederek 82,24 dolara geriledi.

İLK KEZ 80 DOLARI ALTINA İNDİ

Mutabakata yönelik iyimserliğin devam etmesiyle Brent petrol 16 Haziran'da, 2 Mart'tan bu yana ilk kez 80 doların altına inerek günü 78,67 dolardan tamamladı.

İslamabad Mutabakatı olarak adlandırılan anlaşma, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girdi.

SAVAŞ ÖNCESİ DÜZEYİNE DÖNDÜ

Böylece, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi geçişleri son 5 günde savaş öncesi seviyenin yüzde 25'ine ulaşırken özellikle ham petrol ve petrol ürünleri akışında belirgin artış görülmesiyle Brent petrolün varil fiyatı, dünü 73,87 dolardan tamamlayarak 27 Şubat'tan bu yana ilk kez 75 doların altına geriledi ve savaş öncesi düzeyine döndü.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalan Moskova, jeopolitik krizin etkisiyle son aylarda enerji piyasalarında yaşanan arz endişeleri nedeniyle yeniden önem kazanmaya başladı.

YAPTIRIMLAR GEÇİCİ OLARAK ESNETİLDİ

Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin küresel petrol arzını tehdit etmesi ve fiyatları yükseltmesi üzerine ABD yönetimi, piyasadaki sıkışıklığı hafifletmek amacıyla Rus petrolüne yönelik bazı yaptırımlarda geçici esneklik sağladı.

Yaptırımlardaki bu esneklik ve yükselen petrol fiyatları Moskova'nın enerji gelirlerini destekledi.

EMTİA İHRACATI

Rus finans kuruluşu Sberbank'ın değerlendirmelerine göre, Orta Doğu'daki savaşın petrol fiyatlarını yukarı taşıması, Rusya'nın emtia ihracat gelirlerine olumlu yansıdı.

Banka bu nedenle ülkenin 2026 yılı emtia ihracatı tahminini yukarı yönlü revize etti. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov da petrol fiyatlarındaki yükseliş sayesinde bütçeye yaklaşık 200 milyar ruble ilave gelir sağlandığını açıkladı.

MUAFİYET 17 HAZİRAN'DA SONA ERECEK

Buna karşın, petrol fiyatlarındaki düşüş ve Orta Doğu kaynaklı arz risklerinin azalması, Moskova'nın son aylarda elde ettiği kazanımların kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini artırdı.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Koruma Ofisi'nin (OFAC) nisanda yayımladığı genel lisansta, Rus menşeli ham petrol ve petrol ürünlerine ilişkin bazı işlemlere tanınan yaptırım muafiyetinin 17 Haziran'da sona ereceği belirtilmişti.

NET AÇIKLAMA YAPILMADI

Ancak Bakanlık, söz konusu tarihte yeni bir uzatma duyurusu yayımlamazken Donald Trump yönetimi, bu durumun yaptırımların yeniden devreye alınacağı anlamına gelip gelmediği konusunda net bir açıklama yapmadı.

Öte yandan Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, dün yaptığı açıklamada, Rusya ile ABD'nin ikili ilişkilerde uzun süredir devam eden sorunların çözümüne yönelik yeni bir istişare turu düzenlemeyi planladığını söyledi.