Antalya Yörükleri: Eskiden keçi kılından çadır yapardık, şimdi para etmiyor

Antalya'nın Akseki ilçesinde yaz aylarını yüksek rakımlı yaylalarda geçiren Yörükler, atalarından kalan hayvancılık geleneğini yaşatmaya devam ediyor.

Manavgat ve Akseki çevresinden yaylalara çıkan Yörükler, sıcak yaz aylarında keçi ve koyunlarını rahatlatmak için geleneksel kırkım mesaisine başlıyor. Aile fertleri, akrabalar ve yakınların katılımıyla imece usulü gerçekleştirilen kırkım çalışmaları, sürüdeki hayvan sayısına göre 10-15 gün sürebiliyor.

Geçmişte ekonomik değeri bulunan keçi ve koyun kılları ise artık alıcı bulamayınca çoğu zaman çöpe atılıyor.

YAYLALARDA GELENEKSEL KIRKIM MESAİSİ

Akseki'de hayvancılık yapan Bayram Yüksel, yaz aylarında hayvanlarını otlatmak için 1700 rakımlı Yarpuz Yaylası'na çıktıklarını söyledi.

Haziran ayının başlarında yaylaya geldiklerini belirten Yüksel, eylül ayının sonlarına doğru yüksek kesimlerden aşağıya inmeye başlayacaklarını ifade etti.

Keçi ve koyunların her yıl mutlaka kırkıldığını belirten Yüksel, geçmişte hayvan kıllarının önemli bir gelir kaynağı olduğunu anlattı.

"ARTIK KEÇİ VE KOYUN KILLARI PARA ETMİYOR"

Yüksel, "Eskiden keçi ve koyunların kılları para ederdi. Müşteri yaylaya kadar, ayağımıza kadar gelirdi. Son yıllarda artık kimse almaya gelmiyor. Para etmiyor. Biz de kılları atıyoruz." dedi.

Bayram Yüksel'in keçilerinin kırkımına yardım eden akrabası Mehmet Kara da kırkımın her yıl düzenli olarak yapılması gerektiğini söyledi.

KIRKIM HAYVANLARI RAHATLATIYOR

Kara, "Her sene mutlaka keçilerin kılları kırkılmalıdır. Keçilerin temiz olması için bunu yapıyoruz. Kırkım sayesinde hayvanlar daha rahat ediyor." dedi.

Koyun kırkım çalışmalarına yardım eden Fatma Kara ise keçilerin yaz aylarında serinlemesi için kıllarının kesildiğini belirterek, "Keçilerin kıllarını kesmek için yardıma geliyoruz. Hayvanların serinlemesi için mutlaka kesilir. Bu, Yörüklerin bir geleneğidir." ifadelerini kullandı.

MANAVGAT'TAN AKSEKİ YAYLALARINA GÖÇ EDİYORLAR

Manavgat'ın Gebece Mahallesi'nde yaşayan Duran Topaca ve ailesi de her yıl hayvanlarıyla birlikte Akseki'nin Yarpuz Kaklıktaş mevkisine göç ediyor.

Atalarından kalan kıl keçisi yetiştiriciliği geleneğini sürdüren Topaca ailesi, yaylada aile fertleriyle birlikte keçilerini kırkıyor.

Doğduğu günden bu yana hayvancılıkla uğraştığını belirten Duran Topaca, hayvancılığın kendilerine atalarından miras kaldığını söyledi.

Topaca, "Bizde hayvancılık atamızdan kalma. Doğdum doğalı hayvancılıkla uğraşıyorum. Hayvanlarımızın rahatlaması için ailecek yaylada keçilerin kıllarını kırkıyoruz. Kıl kesme süresi 10-15 gün sürüyor. Hayvanların biti, piresi gidiyor. Rahatlıyor. Hayvan etleniyor. Yılda bir defa mutlaka kırkım yaparız." dedi.

Geçmişte keçi kıllarının aileler tarafından tamamen değerlendirildiğini anlatan Topaca, günümüzde ise bu geleneğin büyük ölçüde unutulduğunu söyledi.

ESKİDEN ÇUL DOKUYUP ÇADIR YAPARLARDI

Topaca, "Eskiden kadınlar kıllardan çul dokurlardı. Çadır yapardık. Kıllar para ederdi. Şimdi yapan yok. Kılları alan da yok." diye konuştu.

Duran Topaca'nın eşi Selli Topaca da keçi kıllarının geçmişte günlük yaşamın birçok alanında kullanıldığını belirtti.

Topaca, "Eskiden kılları kendimiz değerlendirirdik. İp örerlerdi. Çuval yapardık. Çul dokuyup çadır yapardık. Şimdi ise yapan yok, para da etmiyor. Keçilerimizin kıllarını kesince vücutları dinleniyor." dedi.

KIRKIM, YÖRÜK KÜLTÜRÜNÜN ÖNEMLİ GELENEĞİ

Yaylalarda gerçekleştirilen keçi kırkımı, hayvanların yaz sıcaklarında daha rahat etmesini sağlarken Yörüklerin imece ve dayanışma kültürünün de yaşatılmasına vesile oluyor.

Haziran ayının başında yüksek kesimlerdeki yaylalara çıkan Yörükler, yaz boyunca hayvanlarını burada otlatıyor. Eylül ayının sonlarına doğru havaların serinlemesiyle birlikte sürüleriyle daha düşük rakımlı bölgelere inmeye hazırlanıyor.