Çanakkale'de bin 500 yıllık dibek ve depo küpleri bulundu
Ayvacık ilçesindeki Apollon Smintheus Kutsal Alanı'nda sürdürülen 2026 yılı kazılarında, erken ve geç Hristiyanlık dönemlerine ait önemli bulgular ortaya çıkarıldı.
Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı Gülpınar köyünde yer alan ve antik dünyanın önemli inanç merkezlerinden biri olarak kabul edilen Apollon Smintheus Kutsal Alanı, bu yıl da dikkat çekici arkeolojik keşiflere ev sahipliği yaptı.
Yaklaşık iki hafta önce başlayan 2026 yılı kazı sezonunda elde edilen yeni bulgular, kutsal alanın Roma döneminden Hristiyanlık dönemine uzanan yaşam öyküsüne dair önemli ipuçları sundu.
KAZILAR BATI HAMAMI'NDA YOĞUNLAŞTI
1980 yılından bu yana sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün izni ile Çanakkale Valiliği koordinasyonunda devam ediyor.
Kazılar, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Davut Kaplan başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor. Çalışmalar, İçdaş A.Ş. ile Hydro Works Mühendislik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin sponsorluğunda gerçekleştiriliyor.
Bu yılki çalışmalar, kutsal alanın batı bölümünde yer alan ve "Batı Hamamı" olarak adlandırılan yapının üçüncü hamamında yoğunlaştırıldı.
1.500 YILLIK DİBEK VE 1.300 YILLIK PİTHOSLAR BULUNDU
Kazılar sırasında erken Hristiyanlık dönemine ait yaklaşık bin 500 yıllık bir dibek ile geç Hristiyanlık dönemine tarihlenen yaklaşık bin 300 yıllık depo küpleri (pithos) gün yüzüne çıkarıldı.
Uzmanlar, bu bulguların bölgede yaşayan Hristiyan topluluklarının günlük yaşamı, tarımsal faaliyetleri ve gıda depolama yöntemleri hakkında önemli bilgiler sunduğunu belirtiyor.
Bulunan eserlerin temizleme ve belgeleme çalışmalarının titizlikle sürdürüldüğü ifade edildi.
ROMA HAMAMININ ISITMA SİSTEMİ YENİDEN ORTAYA ÇIKARILDI
Kazı ekibi, daha önce belirlenen Roma hamamında ayrıntılı incelemelerini de sürdürüyor.
Çalışmalar kapsamında yaklaşık bin 700 yıllık "caldarium" olarak adlandırılan sıcaklık bölümü ile tabandan ve duvardan ısıtmayı sağlayan sistemler yeniden ortaya çıkarıldı.
"Hypocaust" adı verilen yerden ısıtma sisteminin ayrıntılarının incelenmesiyle Roma mühendisliğinin ulaştığı teknik seviyenin daha net anlaşılması hedefleniyor. Uzmanlar, günümüzde modern yapılarda kullanılan yerden ısıtma sistemlerinin benzerinin Romalılar tarafından yaklaşık bin 700 yıl önce uygulandığını bir kez daha ortaya koyduklarını belirtiyor.
"TARIMIN EGEMEN OLDUĞU BİR HRİSTİYAN YERLEŞİMİYLE KARŞILAŞTIK"
Apollon Smintheus Kutsal Alanı Kazı Başkanı Prof. Dr. Davut Kaplan, çalışmalar sırasında Roma hamamının üzerine inşa edilmiş iki farklı Hristiyanlık dönemi yerleşim katmanının belirlendiğini söyledi.
Kaplan, ilk yerleşim katmanının erken Hristiyanlara ait olduğunu belirterek, bu dönemde bölgede tarım ağırlıklı bir yaşamın sürdüğünü ifade etti.
Kazılarda ortaya çıkarılan dibeklerin de bu üretim faaliyetlerinin önemli bir parçası olduğuna işaret eden Kaplan, kutsal alanın pagan inancının sona ermesinin ardından Hristiyan topluluklar tarafından yeniden kullanıldığını dile getirdi.
TARIM VE GIDA DEPOLAMA İZLERİ ORTAYA ÇIKTI
Prof. Dr. Kaplan, erken Hristiyanlara ait yaşam alanlarında tarım ürünlerinin işlenmesi, hazırlanması ve depolanmasına yönelik çok sayıda bulguya ulaşıldığını belirtti.
Yaklaşık bin 400-1.500 yıl önce bölgede yaşayan toplulukların tarımla uğraştığını ve kilise inşa ederek burada yaşamlarını sürdürdüğünü ifade eden Kaplan, zaman içinde yaşanan istilalar ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle yerleşimin dönem dönem zayıfladığını söyledi.
Geç Hristiyanlık dönemine ait yaklaşık bin 200-1.300 yıllık depo küplerinin de bu süreçte gıda depolama amacıyla kullanıldığının değerlendirildiğini kaydetti.
HAMAMLAR İŞLEVİNİ KAYBETTİ, BÖLGE TARIMSAL YERLEŞİME DÖNÜŞTÜ
Kazı bulguları, Roma döneminde yoğun olarak kullanılan hamam komplekslerinin Hristiyanlık döneminde eski işlevini büyük ölçüde yitirdiğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, hamamların zamanla kullanılmaz hale geldiğini, kutsal alanın ise tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan Hristiyan topluluklarının yerleşim alanına dönüştüğünü değerlendiriyor.
Ortaya çıkarılan yeni bulguların, Apollon Smintheus Kutsal Alanı'nın yalnızca antik çağdaki dini kimliğini değil, sonraki yüzyıllarda geçirdiği sosyal, ekonomik ve kültürel dönüşümü de gözler önüne seren önemli arkeolojik veriler sunduğu belirtiliyor.
