Diyarbakır’ın çevre ve iklim dönüşümüne yön verecek hedefler açıklandı

Sıfır Atık Vakfı tarafından “Yerelden Ulusala İsraf ve Atık” temasıyla hayata geçirilen “COP31 Sürecinde Türkiye Sıfır Atık, Çevre ve İklim Değişikliği Çalıştayları” kapsamında düzenlenen Diyarbakır Sıfır Atık Çalıştayı’nın çıktıları Sonuç Konferansı ile duyuruldu.

Diyarbakır’ın sıfır atık farkındalığı, israfa karşı yol haritası ve sorunlara yönelik geliştirilen ortak çözümlerin yer aldığı Sıfır Atık Hedef Belgesi kamuoyu ile paylaşıldı.

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin vizyonu ve himayeleriyle çalışmalarını sürdüren Sıfır Atık Vakfı tarafından “Yerelden Ulusala İsraf ve Atık” temasıyla hayata geçirilen “COP31 Sürecinde Türkiye Sıfır Atık Çevre ve İklim Değişikliği Çalıştayları”nın Diyarbakır Çalıştayı Sonuç Konferansı, 15 Mayıs 2026 tarihinde Dicle Üniversitesi’nde gerçekleştirildi.

Sıfır Atık Vakfı tarafından Diyarbakır Valiliği himayelerinde, Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi ve Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi iş birliğinde gerçekleştirilen Diyarbakır Sıfır Atık Çalıştayı’nın çıktıları, 22 Mayıs 2026 tarihinde düzenlenen Sonuç Konferansı ile kamuoyuna duyuruldu.

Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın ardından Diyarbakır Çalıştayı Film Gösterimi ile başlayan konferansta Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Ufuk Nurullah Bilgin, Diyarbakır’ın stratejik sıfır atık hedeflerinin yer aldığı Sıfır Atık Hedef Belgesi’ni açıkladı.

Sunumun ardından Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Diyarbakır Valisi Murat Zorluoğlu, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Serra Bucak ve Dicle Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kamuran Eronat hitaplarda bulundu.

"TOPLANTILARIMIZDAKİ EN ÖNEMLİ HUSUS ORTAK PAYDA"

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, 2017 yılında Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi tarafından başlatılan ve 8 yılı geride bırakan Sıfır Atık Hareketi’nin kıtaları aşarak dünyanın 193 ülkesinde karşılık bulduğunu belirterek, şöyle konuştu:

“Sıfır Atık Vakfı olarak bizim bir hayalimiz var. Daha yaşanılabilir bir dünya istiyoruz. Daha adil, daha müreffeh bir dünya istiyoruz.

Türkiye'nin 81 ilinde COP31 Sürecinde Türkiye Sıfır Atık, Çevre ve İklim Değişikliği Çalıştayları serisini başlattık. Şehirlerimizin kılcal damarlarına inip şehirlerimizdeki sorunları şehirlerimizin sakinleriyle beraber tartışmak istiyoruz.

Bizim yaptığımız toplantılardaki en önemli husus ortak payda.”

"COP31'DE BU YIL İLK DEFA GERÇEK PROBLEMLERİ GÜNDEME TAŞIMAK İSTİYORUZ"

Sıfır Atık Vakfı tarafından 5-7 Haziran’da İstanbul’da düzenlenecek Sıfır Atık Forumu’na dünyanın 183 ülkesinden temsilcinin katılacağını söyleyen Ağırbaş, şöyle devam etti:

“Sıfır Atık Forumu’nda 120’den fazla bakan, 5 binden fazla kişiyi misafir edeceğiz. Sıfır Atık Forumu’nda sıfır atık konusunu 360 derece ele almak istiyoruz.

Sadece Türkiye'de değil, dünyadaki atık krizine, çevresel felaketlere dikkat çekip çözüm üretmek istiyoruz.

Diğer bir toplantı COP31, Birleşmiş Milletler’in Taraflar Konferansı. Dünya devletlerinin her yıl toplandığı ve iklim bağlamında konuların tartışıldığı COP31’de Türkiye olarak bu yıl ilk defa sahadaki gerçek problemleri Birleşmiş Milletler gündemine taşımak istiyoruz.

Bir ay önce Kenya'nın Nairobi şehrindeydim. 1 milyondan fazla insanın yaşadığı bir gecekondu mahallesinde çalıştay düzenledik. Ne yazık ki iklim değişikliğine bağlı sebeplerden dolayı 1 milyon insanın yaşadığı gecekondu mahallesindeki insanların hayatı olumsuz şartlardan etkileniyor.

Bir bardak suya dahi erişimde sıkıntı yaşayan bu insanlar, iklim değişikliğine bağlı sebeplerden dolayı artık hayatlarını kaybedebilir noktaya geldiler.

Dünyanın bir tarafında obezite ilaçlarının fiyatlarının düşürülmesiyle alakalı lobi çalışması yapan topluluklar varken, dünyanın diğer tarafında ise açlık kriziyle baş başa kalan insanların olduğunu görüyoruz.”

"ÇÖZÜM ÖNERİLERİNİ BUGÜNDEN İTİBAREN TAKİP EDECEĞİZ"

Diyarbakır’daki çalıştayda israftan gıda yönetimine, altyapı çalışmalarından şehrin ihtiyacı olan bütün başlıklarda tartışmalar yürütüldüğünü ifade eden Ağırbaş, şöyle konuştu:

“Şehre dair söz söylemek isteyen, bu şehre dair hayali olan herkesi masalar etrafında buluşturmaya gayret ettik.

Diyarbakır'ın geleceğini tartıştık, bugününü ve dününü tartıştık.

Ortaya çıkan çözüm önerilerini, yol haritasını bugünden itibaren Sayın Valimizin liderliğinde Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde güçlü bir şekilde takip edeceğiz.

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin Türkiye'nin 81 ilindeki sorunların yerinde tespit edilmesi ve o sorunlara yerinde çözüm üretilmesiyle alakalı ciddi bir iradesi var.

Çalıştaylar serisini Türkiye'nin 81 ilinde düzenliyoruz. Aynı zamanda COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu olarak da dünyanın yedi bölgesinde buna benzer çalıştayları hayata geçirerek o bölgelerdeki insanların da sorunlarını dinliyoruz.”

"ÇALIŞMALARA TOPYEKÜN DESTEK VERMELİYİZ"

Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin vizyonuyla çalışmalara aralıksız devam edileceğini vurgulayan Ağırbaş, şöyle konuştu:

“Türkiye'deki 86 milyon vatandaşımız ortak hedefte buluşabilirse biz dünyayı daha yaşanabilir bir yer haline getirebiliriz.

Türkiye su stresi altında olan bir ülke. Bizim suyumuza, çevremize, doğamıza sahip çıkmamız lazım. Suyumuzu kaybedersek bunun geri dönüşü olmayabilir.

Su verimliliği çalışmalarına, israf ve enerji verimliliği çalışmalarına topyekün 86 milyon olarak destek vermemiz gerekiyor.

Diyarbakır'da Sayın Valimizin liderliğinde Büyükşehir Belediyemiz, ilçe belediyelerimiz, kaymakamlıklarımız, sivil toplum kuruluşlarımız ve bu şehre dair söz söylemek isteyen, irade koymak isteyen herkesin desteğiyle Diyarbakır'ı daha yaşanılabilir bir noktaya getirmek için var gücümüzle çalışmaya devam edeceğiz.”

"GELECEK NESİLLERİN SAĞLIKLI ÇEVRE VE DOĞAL KAYNAKLARDAN YARARLANMA HAKKINA SAHİP ÇIKIYORUZ"

Diyarbakır Valisi Murat Zorluoğlu, sadece çalıştay sürecini değerlendirmediklerini, gelecek nesillerin sağlıklı bir çevrede yaşama ve doğal kaynaklardan yararlanma hakkına sahip çıkıldığını söyleyerek, şöyle konuştu:

“Şehirlerimizi; tertemiz suyu, havası ve doğası, üst düzey estetiği, etkin ve şeffaf yönetimleri, güçlü ekonomileri, huzurlu ve mutlu insanlarıyla daha yaşanabilir mekanlara dönüştürme hedefimiz var.

Hızla gelişen dünyamızda atıklar, çevre kirliliği ve ekolojik tahribat hemen hemen her ülkenin ortak sorunu olarak ortaya çıkmaktadır.

Çevre kirliliğinin artışı karşısında ekosistemin kendisini yenileyememesi ve bu nedenle doğal dengenin bozulması ve bunlara bağlı olarak da iklim değişikliği gibi pek çok çevre sorunuyla dünyadaki bütün ülkeler karşı karşıya.

Bu tablo bize suyumuzu daha dikkatli kullanmamız, toprağımızı korumamız, havamızı havamıza, ormanlarımıza, canlılarımıza ve biyolojik çeşitliliğe daha güçlü biçimde sahip çıkmamız gerektiğini de göstermektedir.”

"SIFIR ATIK VİZYONUNUN SAHADAKİ KARŞILIĞINI RAKAMLARDA DA AÇIKÇA GÖRÜYORUZ"

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin liderliğinde 2017 yılında başlayan Sıfır Atık Hareketi’nin kaynaklarımızı korumayı, israfı azaltmayı ve çevre bilinci yüksek nesiller yetiştirmeyi hedefleyen güçlü bir çevre vizyonuna dönüştüğünü ifade eden Zorluoğlu, şöyle devam etti:

“Bu vizyonun sahadaki karşılığını rakamlarda da açıkça görüyoruz. 2017 yılında yaklaşık yüzde 13 seviyesinde olan geri kazanım oranı 2021’de yüzde 27’ye, 2022’de yüzde 30'a, 2024’te yüzde 36’ya ve 2025 itibarıyla da yüzde 38’e yükselmiştir.

Aynı süreçte 90 milyon ton geri kazanılabilir atık, lisanslı işletmelerde işlenerek ekonomiye kazandırılmış, kağıttan plastiğe, camdan metale, organik atıklardan diğer geri dönüştürülebilir malzemelere kadar geniş bir alanda bugünkü değerlerle yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkı sağlanmıştır.

Ancak biz bu tabloyu yalnızca ekonomik bir kazanım olarak asla görmüyoruz. Bu başarı daha az israf, daha temiz şehirler, daha verimli kaynak kullanımı ve gelecek nesillere karşı daha güçlü bir sorumluluk bilinci anlamına gelmektedir.

Diyarbakır tarihi birikimi, kadim Dicle Nehri, bereketli toprakları, gelişen sanayisi ve büyüyen şehir yapısıyla bu çalışmalar için özel bir anlam ifade etmektedir.

Bu şehirde çevre meselesini yalnızca bugünün ihtiyacı olarak değil, kalkınmanın, şehirleşmenin ve gelecek kuşaklara karşı sorumluluğumuzun ayrı bir ayrılmaz bir parçası olarak görüyoruz.

Diyarbakır üretirken koruyan, büyürken kaynaklarını gözeten ve geliştiren bir çevre hassasiyetiyle inşallah bundan sonra da yoluna devam edecektir.”

"DOĞAYLA İLİŞKİYİ DÜNYA KOŞULLARINI GÖZETEN BİR YAKLAŞIMLA ELE ALMALIYIZ"

Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Serra Bucak ise, sadece ekolojiyi, çevreyi, çevre politikalarını, atık ya da iklim değişikliğini konuşmadıklarını, Diyarbakır olarak nasıl bir geleceğe hazırlandıklarını da konuşmak istediklerini belirterek, şöyle konuştu:

“Bu çalıştay, bu önemli gerçeği, bu önemli sorunsalı açığa çıkarmıştır.

İklim krizi gelecekte karşımıza çıkacak bir mesele değildir. Ne yazık ki bugün yaşamın tam içinde bütün etkilerini hissettiğimiz bir dönemden geçmekteyiz.

Bunu nerede görüyoruz? Yaşadığımız kuraklıkta, aşırı sıcaklarda bunu görüyoruz. Su kaynakları üzerindeki baskıda bunu görüyoruz. Toprağın yıpranmasında ve yine üretimde yaşamış olduğumuz zorluklarda artan atık yükünde bütün bu krizlerin etkisini görüyoruz.

Bütün bunlar bize bugün şunu gösteriyor. Doğayla, suyla, toprakla, üretimle, tüketimle, özellikle de tüketimle kurmuş olduğumuz ilişkiyi daha dikkatli, daha bütünlüklü ve değişen ve kendini bize dayatan, dünya koşullarını gözeten bir yaklaşımla ele almalıyız.”

"HANELER, KURUMLAR, İŞLETMELER BU DÖNÜŞÜMÜN BİR PARÇASI HALİNE GELMELİ"

Diyarbakır’ın suyuyla, toprağıyla, tarımla, üretimle ve güçlü bir toplumsal yaşamla var olmuş bir kent olduğunu söyleyen Bucak, şöyle konuştu:

“Asıl mesele atığı kaynağında ayrıştırmanın güçlenmesidir.

Asıl mesele yeniden kullanımın, döngünün yaygınlaşması ve tüketim alışkanlıklarımızın değişmesidir.

En temelinde hanelerin, kurumların, işletmelerin, kamusal alanların bütün bu dönüşümün bir parçası haline gelmesi meselesidir.

Yani aslında sorumluluk bir bütün olarak toplumda, kurumlarda, yaşamın her alanında. Bizler üretim ve tüketim biçimimizi değiştirmeden yalnızca ortaya çıkan atığı yönetemeyiz.”

"SIFIR ATIK, SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM KÜLTÜRÜNÜN TEMEL UNSURLARINDAN"

Dicle Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kamuran Eronat, çalıştayın farklı kurum ve paydaşların ortak akıl etrafında buluştuğu son derece verimli ve önemli bir platform olduğuna dikkat çekerek, şöyle konuştu:

“Günümüzde sıfır atık anlayışı ve israfla mücadele konusu yalnızca çevresel bir yaklaşım olmanın ötesinde; ekonomik kalkınmanın, toplumsal sorumluluğun ve sürdürülebilir yaşam kültürünün temel unsurlarından biri haline gelmiştir.

Üniversitemiz de sürdürülebilirlik ilkelerini eğitimden araştırmaya, kampüs yaşamından toplumsal katkı faaliyetlerine kadar tüm süreçlerin merkezine yerleştirmeyi temel sorumluluklarından biri olarak görmektedir.”

DİYARBAKIR ÇALIŞTAYI'NDA 14 TEMATİK MASADA ÇIKTILAR ELDE EDİLDİ

Diyarbakır Sıfır Atık Çalıştayı’nda, dört ana blokta 14 tematik masada teknik çalışmalar yürütüldü. Doğa ve Kaynak Yönetimi başlığı altında; İklim, Afet ve Doğa Yönetimi, Su Yönetimi ve Sulama Verimliliği, Sıfır Atık Mavi – Sucul Ekosistemler, Denizler ve Kıyılar, Üretim ve Tüketim Döngüsü başlığı altında; Gıda ve Organik Döngü, Ambalaj, Plastik ve Tek Kullanımlık Ürünler, Tekstil, Mobilya ve Tüketim Malları, Enerji ve Ulaşım Dönüşümü, Sanayi, Ticaret ve Dönüşüm Ekonomisi, Yaşam Alanları ve Hizmet Sektörleri başlığı altında; Kamusal Alanlar, Parklar ve Meydanlar, Turizm, Otelcilik ve Etkinlik Yönetimi, Davranış, Yönetişim ve Finansman başlığı altında ise Kültürel, Eğitsel ve Toplumsal Dönüşüm, Yönetişim ve Kurumsal Sistemler, Finansman, Teşvik ve Dönüşüm Ekonomisi ile Veri Yönetimi ve İstatistik masalarında kentin tüm sorun alanları ve çözüm önerileri geniş kapsamlı paydaş katılımıyla ele alındı ve Diyarbakır özelinde çıktılar elde edildi.

DİYARBAKIR'I EŞSİZ KILAN DEĞERLER VE SİSTEMATİK ZORLUKLAR TESPİT EDİLDİ

Çalışmalar sonucunda Diyarbakır’ı eşsiz kılan değerler şöyle sıralandı:

• Birçok medeniyete başkentlik yapması,

• Yüksek turizm potansiyeli,

• Türkiye’nin ana ulaşım ağları üzerinde bulunması,

• Coğrafi konumunun elverişliliği,

• Tarihi ve kültürel çeşitliliği,

• Verimli tarım arazilerinin varlığı,

• Sanayi ve ticaret hacminin büyüklüğü,

• Su kaynaklarının çeşitliliği

Kentteki plansız yapılaşma, geri dönüşüm ve atık ayrıştırma sistemlerinin yaygın olmaması, bertaraf odaklı yaklaşımın etkin olması, sanayi, tarım ve hizmet sektörlerinde oluşan atık miktarının çevresel baskıyı arttırması, hızlı nüfus artışı, göç ve depremler, artan su ve enerji tüketimi, ulaşım yoğunluğu, iklim değişikliğine bağlı riskler, su kaynakları üzerindeki baskı ile yeşil dönüşüm yatırımları için finansmana erişim zorluğu ise kentteki sistematik zorluklar olarak öne çıktı.

DİYARBAKIR İÇİN STRATEJİK SIFIR ATIK HEDEFLERİ KAMUOYUNA DUYURULDU

Diyarbakır Sıfır Atık Çalıştayı Sonuç Konferansı’nda kent için belirlenen stratejik sıfır atık hedefleri ise Diyarbakır Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Ufuk Nurullah Bilgin tarafından kamuoyuna ilan edildi.

Diyarbakır’da 2027 yılı için “Diyarbakır Sıfır Atık Yılı” hedefi de ortaya konuldu.

Diyarbakır Sıfır Atık Stratejik Hedefleri şöyle sıralandı:

1- Diyarbakır Valiliği Koordinasyonunda; Belediyeler, İl Müdürlükleri, STK’lar ve Üniversite katılımıyla kurumlar arası tek merkezli yönetim modelinin kurulması.

2- Halk pazarları ve toplu tüketim alanlarında oluşan atıkların kaynakta komposta dönüştürülmesi ve alternatif kullanım alanlarda kullanılması.

3- İlçeler ve OSB’lerde arıtma sistemlerin geliştirilmesi.

4- Havza planlanması yapılması ve su kaynaklarının korunması.

5- Sıfır atık farkındalık eğitimleri kapsamında okul öncesi itibaren tüm okullara, özel sektörlere eğitim verilmesi.

6- Kent içi yeşil alanların artırılması.

7- Atık yağların ilçe bazlı toplanması.

8- Kamu kurumlarında sıfır atık uygulamaları eğitimi ve ofis çöp kutularının kaldırılmasının sağlanması.

9- Parklarda ve kamusal alanlarda akıllı çöp konteynerleri ve ayrıştırma sistemlerinin kurulması.

10- Valilik kampüsünde ve kamu binalarında, enerji dönüşümünü sağlayacak projelerin uygulanması.

11- Dicle Üniversitesi’nin sıfır atık felsefesine uygun, alternatif enerji kaynaklarından maksimum yararlanılan, akıllı bina sistemleriyle çağdaş uygulamaları yakalayan, kendi kendine yeten eko kampüs şeklinde inşa edilmesi.

12- Belediyelerce takas sisteminin yaygınlaştırılması.

13- Sıfır atık farkındalık etkinliklerinin yapılıp sıfır atık bilincinin tüm topluma yaygınlaştırılması.

KENT PAYDAŞLARI SIFIR ATIK İL DANIŞMA KURULU KOORDİNESİNDE ÇALIŞMALARI YÜRÜTECEK

Diyarbakır Sıfır Atık Çalıştayı Sonuç Konferansı ile kentte ilgili kurumlar arasında veri paylaşım mekanizmalarının oluşturulması, temel performans göstergelerinin belirlenmesi ve pilot uygulamaların hayata geçirilmesi, mevcut veri altyapısının iyileştirilmesi, düzenli raporlama sistemlerinin kurulması ve farkındalık artırıcı faaliyetlerin başlatılmasına yönelik çalışmalar yürütülmesi kararlaştırıldı.

Bu çalışmalar oluşturulan Sıfır Atık İl Danışma Kurulu’nca yürütülecek.