Aslı Didari İran, tarihte eşine az rastlanır bir taleple karşımızda. ABD ve İsrail’in başlattığı savaş için 270 milyar dolar tazminat talebinde bulundu. Biz de savaş tazminatının tarihteki örneklerini araştırarak haberimizde aktardık.
İsrail, 28 Şubat günü ABD desteğiyle İran’a saldırdı. İran da İsrail’e karşılık verdi ve sınırlarında ABD üssü olan Körfez ülkelerini bombaladı.
İran, Hürmüz Boğazı’nı petrol tanker trafiğine kapatarak tüm dünyadaki dengeleri değiştirecek bir hamle yaptı.
Dünyada petrol fiyatları ve dolar yükselirken altın ve gümüş dalgalı bir seyir izledi.
CAN KAYBI
Günümüze kadar süren çatışmalarda, aralarında üst düzey yetkililerin de bulunduğu on binlerce kişi öldü ve yaralandı. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ve Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musevi, hayatını kaybedenler arasında yer aldı.
ŞEHİRLER TAHRİP OLDU
Ülkelerdeki önemli binalar, enerji üretim merkezleri ve tarihi eserler tahrip edildi.
İRAN TAZMİNAT OLARAK 270 MİLYAR DOLAR İSTEDİ
ABD, İran’la geçici bir ateşkes sağladı ve İran bu aşamada 270 milyar dolar talebini dile getirdi. Kesin rakam ise yetkili makamlarca açıklanacak.
İran hükümet sözcüsü Fatma Muhacerani, 8 Nisan günü müzakerelere götürülen 10 maddenin arasında, “İran’a verilen zararların hesaplanıp tamamen tazmin edilmesi” şartının da yer aldığını hatırlattı.
Bu savaş dolayısıyla Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Ürdün’ün de tazminat talepleri olduğu duyuruldu.
TARİHTE SAVAŞ TAZMİNATI
Peki tarihte bugüne kadar hangi ülkeler savaş tazminatı talebinde bulundu? Bu tazminatın tarihte örnekleri var mı? Sizin için araştırdık. Gelin hep birlikte hafızaları tazeleyelim.
“Savaş tazminatı” binlerce yıldır süren bir uygulama, yüzlerce örnek verilebilir ve en büyük ve sistematik örnekler 1. ve 2. Dünya Savaşları sonrasına ait.
DÜNYANIN EN BÜYÜK SAVAŞ TAZMİNATLARI
Savaş tazminatları, tarih boyunca devletler arasında hem ekonomik hem de siyasi dengeleri belirleyen en önemli unsurlardan biri oldu.
Bazı ödemeler kesinleşerek gerçekleşirken, bazıları ise hala tartışma konusu olmaya devam ediyor. İşte tarih sırasına göre en dikkat çeken savaş tazminatları ve güncel talepler:
1774 - OSMANLI İMPARATORLUĞU, RUSYA’YA TAZMİNAT ÖDEDİ
Küçük Kaynarca Antlaşması’nın ardından Osmanlı İmparatorluğu, Rusya’ya 15 bin kese altın tazminat ödemek zorunda kaldı.
1871 - FRANSA, ALMANYA’YA TAZMİNAT ÖDEDİ
Franco-Prusya Savaşı sonrası Fransa, Almanya’ya 5 milyar altın frank savaş tazminatı ödedi. Bu ödeme, dönemin Avrupa ekonomisini ciddi şekilde etkiledi.
1878 - OSMANLI İMPARATORLUĞU, RUSYA’YA TAZMİNAT VERDİ
93 Harbi’nin ardından Osmanlı, Rusya’ya yaklaşık 802 milyon altın frank düzeyinde tazminat ödemek zorunda kaldı.
1895 - ÇİN, JAPONYA’YA TAZMİNAT ÖDEDİ
1. Çin-Japon Savaşı sonrası Çin, Japonya’ya 200 milyon tael gümüş tazminat ödedi.
1919 - ALMANYA, İTİLAF DEVLETLERİNE TAZMİNAT ÖDEDİ
Versailles Antlaşması ile Almanya’ya 132 milyar altın marklık ağır bir tazminat ödemekle yükümlü kılındı. Bu yükümlülük, Alman ekonomisi üzerinde uzun yıllar etkili oldu.
1944 - FİNLANDİYA, SOVYETLER BİRLİĞİ’NE ÖDEME YAPTI
2. Dünya Savaşı sonrası Finlandiya, Sovyetler Birliği’ne yaklaşık 300 milyon dolar değerinde sanayi ürünleri ve tazminat olarak ödeme yaptı.
1945 SONRASI - ALMANYA’DAN GENİŞ KAPSAMLI SAVAŞ TAZMİNAT ÖDEMELERİ
2. Dünya Savaşı’nın ardından Almanya, Sovyetler Birliği başta olmak üzere birçok ülkeye fabrika sökümü, sanayi ekipmanı transferi ve mali ödemeler gerçekleştirdi. Toplam etkinin onlarca milyar doları bulduğu değerlendiriliyor.
1952 - ALMANYA, İSRAİL’E TAZMİNAT ÖDEDİ
Holokost tazminatları kapsamında Almanya, İsrail’e 3 milyar mark ve bireysel ödemeler yaptı. Bu süreç zamanla on milyarlarca dolarlık toplam etkiye ulaştı.
1965 - JAPONYA, GÜNEY KORE VE FİLİPİNLER’E ÖDEME YAPTI
Japonya, Güney Kore’ye 800 milyon dolar, Filipinler’e ise 550 milyon dolar ödeme yaptı. Bu ödemeler “ekonomik yardım” olarak tanımlansa da savaş tazminatı niteliği taşıdı.
Güney Kore'de, Seul Yüksek Mahkemesi, Japonya’nın 2. Dünya Savaşı sırasında Japon askerler tarafından cinsel istismara uğrayan Güney Koreli kadınlara tazminat ödemesine bir kez daha tazminat ödenmesine karar verdi.
1991 SONRASI - IRAK, KUVEYT’E TAZMİNAT ÖDEDİ
Körfez Savaşı’nın ardından Irak, Kuveyt’e 52 milyar 400 milyon dolar tazminat ödemekle yükümlü tutuldu. Bu süreç Birleşmiş Milletler mekanizmasıyla yürütüldü.
GÜNCEL VE TARTIŞMALI TAZMİNAT TALEPLERİ
POLONYA, ALMANYA’DAN BÜYÜK TAZMİNAT TALEP EDİYOR
Polonya, 2. Dünya Savaşı zararları gerekçesiyle Almanya’dan yaklaşık 1 trilyon 300 milyar dolar talep ediyor. Almanya ise bu talebin hukuken kapandığını savunuyor.
YUNANİSTAN, ALMANYA’DAN TAZMİNAT İSTİYOR
Yunanistan, aynı dönem nedeniyle yaklaşık 165 milyar euro tazminat talebinde bulunuyor. Almanya bu iddiaları kabul etmiyor.
UKRAYNA, RUSYA’DAN SAVAŞ TAZMİNATI TALEP EDİYOR
2022’de başlayan savaş nedeniyle Ukrayna’nın zararlarının 400 milyar ile 1 trilyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.
GÜNEY KORE, JAPONYA İLE TAZMİNAT TARTIŞMALARINI SÜRDÜRÜYOR
Japon işgali dönemine ilişkin bireysel tazminat talepleri, 1965 anlaşmasına rağmen devam ediyor.
ÇİN VE DİĞER ASYA ÜLKELERİNİN JAPONYA’YA YÖNELİK TALEPLERİ
Tarihsel savaş zararlarına ilişkin bazı talepler kısmen karşılanmış olsa da dosyanın tamamen kapandığı kabul edilmiyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
