Haber Merkezi Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, İsrail’in ABD desteğiyle İran’a yönelik saldırısının ardından Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların ekonomiye etkisini değerlendirdi. 2. Dünya Savaşı sonrası yaşanan en büyük şokun yaşandığını belirten Şimşek, eşel mobil sisteminin devreye girmesiyle elde edilen artıları açıkladı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, BloombergHT ve HaberTürk ortak yayınında BloombergHT Genel Yayın Yönetmeni Açıl Sezen'in ekonomi gündemine ilişkin sorularını yanıtladı.
Savaş nedeniyle yaşanan şokun 2. Dünya Savaşı sonrası yaşanan en büyük şok olduğunu ve küresel ekonomiyi derin etkileyen bir dış şokla karşı karşıya olunduğunu belirten Mehmet Şimşek, şu ifadeleri kullandı:
Savaş küresel ekonomiyi derinden etkiledi. Savaşın etkisini gidermek küreselde aylar alacaktır. Küresel enflasyonun yükselmesi riski ile karşı karşıyayız. Ateşkes bozulur ve tekrar petrol 110 dolar üstüne çıkar ve doğalgaz fiyatı yükselirse enflasyonda yükseliş ve büyümede düşüşle birlikte bir resesyon riski doğurur. Hammadde fiyatlarında artış uzun süre gündemde kalırsa, küresel resesyon, stagflasyon riski bile yaratır. Umarım ateşkes sürer ve nihai anlaşma yapılır.
"EŞEL MOBİL GELMESEYDİ, MAZOT VE BENZİN DAHA PAHALI OLACAKTI"
Mehmet Şimşek, fiyat artışını bütçeden kaynak ayırarak sınırlandıklarını belirtti. Şimşek, birçok ülkenin akaryakıtta vatandaşı rahatlatacak eşel mobil sistemini devreye almadığını; ancak Türkiye'nin bütçesinden katkı yaparak mazot ve benzindeki artışı sınırlandırdıklarını belirterek şu açıklamada bulundu:
Uyguladığımız program var ve kazanımların heba olmasını istemeyiz, eşel mobilin devreye alınması önceliklendirdiğimizin göstergesi.
Size somut birkaç rakam söyleyeyim: Eğer biz eşel mobil sistemini uygulamaya koymasaydık, en son veri itibarıyla mazotun litresi 103 lira olacaktı. Halbuki şu an 86 lira. Benzinin litresi 78 lira olacaktı, oysa şu an 64 lira. Biliyorsunuz, fiyatlar uluslararası bir formüle dayalı olarak belirleniyor. Dikkat ederseniz, bütçe üzerinden bu şoku çok ciddi bir şekilde yönettik. Peki, bunu yönetebilmek için demek ki bütçeyi sağlam getirmiş olmamız lazım. Tampon varsa, tamponu devreye alabiliriz.
Bir taraftan, birçok ülke kamu çalışanlarını eve gönderdi, üniversiteler kapatıldı. Birçok ülke eşel mobil sistemini devreye almadı, biz aldık.
TÜRKİYE, GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE GÖRE İYİ PERFORMANS GÖSTERDİ
Şimşek, "Türkiye gelişmekte olan ülkelere göre daha iyi performans sergiledi, petrol ithalatçısı olmamıza, taraf olmamakla birlikte savaş bölgesine yakın olmamıza rağmen." diyerek konuşmasını şöyle sürdürdü:
Bu coğrafyaya çok uzak ülkelerdeki düşüş daha derin olmasına rağmen Türkiye’nin borsası daha az etkilendi. Demek ki Türkiye ekonomisi daha dirençli. Biz petrol ithalatçısı konumundayız, savaş bölgesine çok yakınız. Buna rağmen savaşın etkisi sınırlı oldu.
"SENARYOLARA GÖRE ÇEKMECEMİZDE TEDBİRLERİMİZ HAZIR"
Bakan Şimşek, ABD/İsrail-İran savaşıyla ilgili olarak yaşanan arz yönlü şokun İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük şok olduğunu belirtirken; tedarik zincirinin normale dönmesinin aylar alacağını ifade etti.
Şimşek konuşmasının devamında, "Şoklar daha uzun sürerse ayrı bir araç setiyle durumu değerlendireceğiz. Senaryolara göre çekmecemizde tedbirlerimiz hazır." dedi.
"SAVAŞIN İKİNCİ GÜNÜNDE NE YAPMAMIZ GEREKTİĞİNİ KARARLAŞTIRDIK"
Savaş çıkınca pazar günü Finansal İstikrar Komitesi toplantısı yaptık. Piyasaların sağlıklı işlemesi çok önemli. Şok olunca ani tepkiler geliyor. O tepkilerin yönetilmesi, Türkiye’ye bakış açısını belirliyor. Savaşın ikinci gününde ne yapmamız gerektiğini belirledik. Borsa tedbir altına alındı; SPK tedbir aldı, TCMB tedbir aldı. Tedbirlerin amacı, piyasanın sağlıklı işlemesiydi. Savaş ortamı devam ederse ve çok uzun sürerse, yeni kararlar alarak farklı araç setlerimizi devreye alacağız.
"REZERVLERİMİZ GÜÇLÜ"
Yaklaşık 162 milyar dolarlık bir rezervimiz var. Rezerv yeterliliğinde geçmiş dönemlerin çok üzerindeyiz. Rezervlerimizde bir sorun yok. Rezervlerimiz güçlü. Net rezervde de artıdayız. Rezervlerdeki son dönemdeki 48,7 milyar dolarlık düşüş yüzde 27'si altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandı. Rezervlerimiz tekrar yükselecek. Bu dönemde vatandaşların döviz talebi sınırlı, talep daha çok altın tarafında oldu. Makro açıdan bakıldığında kuru dengede götürmemiz gerektiği net. Merkez Bankası süreci yönetiyor.
ENFLASYONDA BİR MİKTAR BOZULMA VAR
Enflasyon beklentilerinde bir miktar bozulma öngörüyoruz. Savaşın etkisiyle büyümede zayıflama beklentisi var. Bizim bir enflasyon hedef aralığımız var. Bu sene, özellikle konut arzının etkisiyle kira ve eğitim enflasyonunun gerilemesi, kurdaki göreceli istikrarın sürmesi ve geçen seneki gıda şokunun yaşanmayacağı beklentisiyle enflasyonun yüzde 20’nin bir tık altında olmasını öngörüyorduk. Bu şokla birlikte, akaryakıtın yüzde 10’luk artışının enflasyona yüzde 1’den fazla etkisi var.
Ateşkesin sürmesi ve kalıcı barışın sağlanmasıyla enflasyon beklentilerinin abartılı olduğunu görüyoruz.
Biz OVP’yi belirli zamanlarda yayımlıyoruz. Hedefleri belirleme açısından tekrar bir açıklama yapmayacağız.
"TURİZM GELİRİMİZ ARTABİLİR"
Petrol, doğalgaz ve türevlerinin dışında bölge ile ihracat ve turizm ilişkimiz var. İran’dan turizm geliri elde ediyoruz. Turizmde güçlüyüz. Haziran ayından itibaren turizmde beklentimiz sürüyor. Ayrıca o bölgeye gitmek isteyenler Türkiye'ye kayabilir.
"GÜNDEMİMİZDE STOPAJ YOK"
Fırsatçılık yapan çok oluyor. Bölgemizde savaş istemiyoruz. Türkiye’nin konumunu güçlendireceğiz. Vergide kanun gelecek. Kurumlar vergisinin daha verimli nasıl olacağını inceliyoruz. İstanbul Finans Merkezi’nin güçlenmesine odaklanıyoruz. Herkesten kazandığı ölçüde vergi almaya devam edeceğiz. Biz paradan para kazananlardan vergi almaya devam edeceğiz. Mesela stopajı artırmadık; gündemimizde stopaj yok.
"VERGİ AFFI ŞEKLİNDE BİR YAPILANDIRMA OLMAYACAK"
Zora düşen şirketlerimiz bugün defterdarlığa başvurursa yapılandırma yapıyoruz. Şu anda kalıcı yapılandırma sistemini biz kurduk. Vergi affı şeklinde bir yapılandırma arayışı varsa, bu olmayacak.
"TÜRKİYE'NİN ŞOKLARLA MÜCADELE KABİLİYETİ YÜKSEK"
Mehmet Şimşek'in açıklamasından öne çıkanlar:
Savaş üretim maliyetlerini artırdı.
Küresel enflasyon beklentileri yükseldi.
Tedarik zincirinin normale dönmesi aylar alacak.
Ateşkesin devamı ve tedarik zincirinin inşası çok önemli.
Türkiye’de risk primi önemli derecede indi. Bu önemli bir dış şok. Bu durum Türkiye’de ve küresel anlamda fiyatlanıyor. Ancak risk iştahının yükselmesi bekleniyor.
Ateşkes bozulursa büyümede düşüş, enflasyonda yükseliş yaşanabilir
Türkiye’nin şoklarla mücadelesi çok önemli. Bizim şokları yönetme kapasitemiz çok güçlü.
Maddi olarak sektörlerimizin yanındayız. Diyaloğumuz devam edecek. Zorluk yaşayan sektörlerin dönüşümü için çalışıyoruz.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
