Elektronik sigara, gençler arasında sosyalleşme aracına dönüşmemeli
Renkli tasarımları ve meyve aromalarıyla özellikle gençlere cazip gelen elektronik sigaraların zararsız olduğu algısı, nikotin bağımlılığı riskini artırıyor.
Elektronik sigaralar, farklı aromaları ve geleneksel sigaraya kıyasla daha az zararlı olduğu yönündeki iddialarla gençler arasında yaygınlaşıyor.
Ancak uzmanlar, bu ürünlerin zararsız olduğu algısının yanıltıcı olduğuna, nikotin içeren ürünlerin bağımlılık riski taşıdığına ve uzun süreli kullanımın solunum sorunlarına yol açabileceğine dikkati çekiyor.
Anadolu Ajansının “Bir Nefes Bin Zehir” başlıklı dosyası kapsamında değerlendirmelerde bulunan Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Galip Ekuklu ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Asiye Çiğdem Şimşek, elektronik sigaranın gençler için yalnızca bir tütün ürünü değil, aynı zamanda sosyal çevre ve aidiyet duygusuyla bağlantılı bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirtti.
RENKLER VE AROMALARLA CAZİP HALE GETİRİLİYOR
Prof. Dr. Galip Ekuklu, elektronik sigaraların farklı renklerde ve meyve aromalarıyla üretilmesinin gençlerin bu ürünlere yönelmesinde etkili olduğunu söyledi. Ürünlerin özellikle lise çağındaki gençler arasında bir kendini ifade etme ve sosyalleşme biçimi olarak görülebildiğini belirten Ekuklu, bu durumun sağlık risklerinin göz ardı edilmesine neden olabildiğini ifade etti.
Elektronik sigaranın toplumda yeterince zararlı olmadığı yönünde bir algı oluştuğuna işaret eden Ekuklu, şu değerlendirmede bulundu:
“Bir sosyalleşme aracı olarak görülüyor, 'çok zararlı değilmiş' gibi algılanıyor. Çok cazip renklerde, cazip aromatik kokularda üretilen ürünler var. O koku, özellikle nikotinin, sigaranın ya da tütünün kokusundan ziyade aromatik maddenin kokusunu daha çekici hale getirebiliyor. Birçok farklı meyve türünden aromalar geliştirmişler. Bunların hepsi tabii ki bir satış stratejisi. Bu ürünleri satabilmek için geliştirilmiş stratejiler.”
Ürünlerin farklı fiyat seçenekleriyle kolay ulaşılabilir hale gelmesinin de kullanım yaşının düşmesine katkıda bulunabildiğini belirten Ekuklu, gençlerin elektronik sigaraya yönelirken uzun vadeli sağlık risklerini yeterince değerlendirmeyebildiğini kaydetti.
“NİKOTİN VARSA BAĞIMLILIK RİSKİ DE VAR”
Elektronik sigaranın temel risklerinden birinin nikotin bağımlılığı olduğunu vurgulayan Ekuklu, nikotin içeren ürünlerin zararsız kabul edilemeyeceğini dile getirdi.
Ekuklu, elektronik sigaranın uzun süreli kullanımında öksürük, nefes darlığı ve hırıltılı solunum gibi belirtiler görülebildiğini belirterek, ürünlerin sağlık üzerindeki etkilerinin bilimsel kanıtlar doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Elektronik sigaranın bir aksesuar ya da sosyal çevreye uyum sağlama aracı olarak görülmemesi gerektiğini ifade eden Ekuklu, özellikle gençlerin bu ürünlere erişiminin sınırlandırılması ve satış ile kullanım alanlarındaki denetimlerin sürdürülmesinin önemine dikkati çekti.
SOSYAL MEDYA ÜZERİNDEN YANILTICI MESAJLAR VERİLİYOR
Prof. Dr. Asiye Çiğdem Şimşek de elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin gençler arasında yaygınlaşmasının önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturduğunu belirtti.
Türkiye'de 2009'dan itibaren kapalı alanlarda sigara kullanımına yönelik düzenlemelerle tütünle mücadelede ilerleme kaydedildiğini hatırlatan Şimşek, son yıllarda aromalı elektronik sigaralar ve ısıtılmış tütün ürünlerinin özellikle gençler açısından yeni bir sorun alanı oluşturduğunu söyledi.
Sosyal medyada elektronik sigaraların kokmadığı, aromalı olduğu ve geleneksel sigaradan daha az zararlı olduğu yönünde mesajlar verildiğine işaret eden Şimşek, şöyle konuştu:
“Bu iyice yaygınlaştı. Gerçekten büyük tehlike. İçinde kimyasallar var. Oysa sosyal medyada 'kokmuyor, aromalı, zararı az, daha sağlıklı' gibi söylemlerle gençlere sunuluyor. Böyle büyük bir sorunla karşı karşıyayız.”
Şimşek, tütün kullanımının alkol ve diğer bağımlılıklarla da ilişkili olduğuna dikkati çekerek, gençlerin elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinden korunması için önleyici çalışmaların artırılması gerektiğini vurguladı.
GENÇLER AKRAN BASKISIYLA SİGARAYA BAŞLAYABİLİYOR
Gençlerin tütün ürünlerine başlamasında sosyal çevrenin ve bir gruba ait olma isteğinin etkili olduğunu belirten Şimşek, ailede ve okullarda gençlere akran baskısına karşı koyma becerisi kazandırılmasının önemini vurguladı.
Şimşek, gençlerin dışlanmamak veya arkadaş gruplarına uyum sağlamak amacıyla sigaraya başlayabildiğini ifade ederek, “Gençler tamamen aidiyet, bir gruba ait olmak için sigaraya başlıyor. 'Hayır' deme becerisinin kesinlikle okullarda, ailede, eğitimleri sırasında verilmesi gerekiyor. En büyük tehlike 'hayır' diyememe becerisi. Başlangıç, hüzün ve sevinç nedenleriyle değil, aidiyet için, dışlanmamak için oluyor maalesef.” dedi.
İNGİLTERE'DEKİ DÜZENLEMEYE DİKKAT ÇEKTİ
Şimşek, İngiltere'de tütün kullanımını azaltmaya yönelik yasal düzenlemelere de değindi. Ülkede kabul edilen Tütün ve Elektronik Sigara Yasası'nın, 1 Ocak 2009 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satışının yasaklanmasını öngördüğünü belirten Şimşek, bu tür önleyici uygulamaların yeni nesillerin tütün kullanımına başlamasını engellemeyi amaçladığını söyledi.
Gençlerin elektronik sigara ve diğer tütün ürünlerinin riskleri konusunda doğru bilgilendirilmesi gerektiğini kaydeden Şimşek, sosyal medya içeriklerinin yanı sıra satış ve erişim kanallarına yönelik denetimlerin de önem taşıdığını ifade etti.