Genç Osmanlı subaylarının Trablusgarp direnişi: 'Gazeteci Mustafa Şerif'in gizli yolculuğu

İtalya'nın 1911'deki Trablusgarp'ı işgali, o dönemin zorlu şartlarında verilen direniş ve Türkiye'nin yakın dönemde Libya'daki ilişkileriyle öne çıkıyor.

115 yıl önce bugün, 29 Eylül 1911'de Osmanlı'ya savaş ilan ederek Trablusgarp'a saldıran İtalyanların başlıca hesabı, Mısır'ın İngiliz işgali altında olmasından dolayı bölgeyle kara bağlantısı kesilmiş olan Osmanlı'nın bölgeye takviye gönderemeyeceğiydi.

Deniz yoluyla asker ve silah gönderilmesi de İtalyan donanmasının üstünlüğü nedeniyle çok zordu.

GÖNÜLLÜ SUBAYLARIN GİZLİ YOLCULUĞU

Ancak aralarında Mustafa Kemal, Enver Bey, Ali Fethi Bey, Nuri Bey, Süleyman Askeri'nin  de bulunduğu bir grup genç Osmanlı subayı, gönüllü olarak gizli şekilde Trablusgarp'a giderek yerli halkı İtalyanlara karşı örgütlemeyi hedefledi.

1908'de II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Trablusgarp'ta görev yapmasından dolayı bölgeyi tanıyan Mustafa Kemal, 15 Ekim 1911 günü Ömer Naci ve Yakup Cemil ile birlikte İstanbul'dan yola çıktı.

"GAZETECİ MUSTAFA ŞERİF"

Ancak İngilizlerin, Osmanlı subaylarının Mısır üzerinden Trablusgarp'a geçişine izin vermemesi nedeniyle kimliklerini gizlemeleri gerekiyordu.

Mustafa Kemal, bu nedenle kendini "Gazeteci Mustafa Şerif" diye tanıtıyordu.

Ancak yolculuk planlandığı gibi ilerlemedi. Mustafa Kemal, hastalanması nedeniyle İskenderiye'den döndü ve iki haftalık bir tedavi sürecinin ardından yeniden yola çıktı.

Tarihi kaynaklarda, İngilizlerin Trablusgarp'a girmeyi hedefleyen bazı Osmanlı subaylarının İngilizler tarafından belirlendiği ve girişine müsaade edilmeyecek subaylardan birinin de "sarı saçlı ve mavi gözlü olan Mustafa Kemal" olduğu, Mustafa Kemal'in kendisini yine "Gazeteci Mustafa Şerif" diye tanıtıp ikna ederek geçmeyi başardığı aktarılıyor.

1 HAFTA ÇÖLDE YOLCULUK

Mustafa Kemal ve beraberindekilerin, Mısır'ın batısında demir yolu hattının sonuna kadar ilerledikten sonra Trablusgarp'a ulaşabilmek için çölü geçmeleri gerekiyordu.

Eşyalarını develere yükleyerek çöle girdiler ve bir hafta sürecek çöl yolculuğu sonucunda Aralık 1911'de, Trablusgarp Bingazi sınırına ulaştılar.

ÇÖLDEN CEPHEYE

İstanbul'dan giden subayların Trablusgarp'a ulaştığı günlerde bölgede görev yapan subaylar, farklı noktalarda direniş örgütlemeye çabalıyordu.

Enver Bey, 1 Aralık 1911'de bölgeye ulaşmış ve yaklaşık 40 subay ile 400 askerden oluşan karargahın başına geçmişti.

Mustafa Kemal ise Tobruk ve Derne bölgesinde görev aldı.

İTALYANLARI DURDURAN DİRENİŞ

22 Aralık 1911'de Tobruk'ta İtalyanlara karşı ilk muharebeye katıldı ve daha sonra Derne bölgesindeki Şark Gönüllü Kumandanlığı görevini üstlendi.

Yalnızca Osmanlı askerleri değil İtalyan işgaline karşı çıkan yerli insanlar da direnişe katıldı.

İtalyan ordusu silah ve asker sayısı bakımından üstün olmasına rağmen, Osmanlı subayları ve yerel Senusi güçlerinin desteğiyle yürütülen direniş İtalyanların ilerleyişini uzun süre durdurdu.

GÖZÜNDEN YARALANDI

Mustafa Kemal, Mart 1912'de Derne Komutanlığı'na getirildi.

Burada emrindeki sınırlı sayıdaki Osmanlı subayı ve askerle, sayıca kalabalık İtalyan kuvvetlerine karşı savunmaya geçildi.

16 Ocak 1912'de bir çatışma sırasında gözünden yaralanması nedeniyle bir süre Hilal-i Ahmer Hastanesi'nde tedavi gördü, ancak tedavisi tam olarak tamamlanamadan yeniden göreve döndü.

ANLAŞMA İMZALANMAK ZORUNDA KALINDI

İtalya, Trablusgarp'taki beklenmedik etkili direniş karşısında Osmanlı'yı barışa zorlamak için 12 Ada'yı işgal etti.

Bunların ardından Balkan Savaşı'nın başlaması nedeniyle Osmanlı'nın Trablusgarp'taki savaşı daha fazla sürdürebilmesi çok güç bir hal aldı.

18 Ekim 1912'de İtalyanlarla imzalanan Uşi Antlaşması'yla Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakıldı.

Bölgedeki Osmanlı subayları da Balkan Savaşı'nda görev almak üzere geri döndü.

Tarihçiler, Trablusgarp'ta yerel halkla birlikte sınırlı olanaklarla yürütülen direnişin, Mustafa Kemal'in daha sonra Kurtuluş Savaşı yıllarında kullanacağı önemli tecrübeleri kazandığı bir savaş olduğunu değerlendiriyor.