Kraliçe 2. Elizabeth'e yorgan diken usta, zamana direniyor
Bursa'nın İnegöl ilçesinde 60 yılı aşkın süredir yorgancılık yapan 73 yaşındaki Erkan Genç, unutulmaya yüz tutan el sanatını ayakta tutuyor. İngiltere Kraliçesi 2’nci Elizabeth için de yorgan diken usta, “Bu sanat yok oluyor” diyerek çırak yetişmemesinden dertli.
Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan köklü bir geleneğin son temsilcilerinden biri olan yorgancılık, modern üretimin gölgesinde varlığını sürdürmeye çalışıyor.
Bursa’nın İnegöl ilçesinde yaşayan Erkan Genç ise hem mesleğin hafızasını taşıyor hem de yıllardır sabırla iğne ve iplikle geçmişi bugüne aktarıyor.
60 YILLIK USTALIK, TEK BAŞINA MÜCADELE
Cuma Mahallesi’ndeki küçük dükkânında çalışan 73 yaşındaki Erkan Genç, çocuk yaşta başladığı yorgancılığı hâlâ ilk günkü titizlikle sürdürüyor. Babasından öğrendiği mesleği 60 yılı aşkın süredir icra eden Genç, askere gidene kadar çıraklık yaptığı bu sanatı hayatının merkezine yerleştirmiş durumda.
İstanbul’da geçirdiği yıllarda ustalığını geliştirdiğini söyleyen Genç, daha sonra yeniden İnegöl’e dönerek kendi dükkânını açtı. Bugün ise ilçede bu işi yapan son isimlerden biri olarak mesleğini ayakta tutmaya çalışıyor.
KRALİÇE’YE UZANAN EL EMEĞİ
Erkan Genç’in elinden çıkan yorganlar yalnızca Türkiye’de değil, yurt dışında da ilgi gördü. 1980’li yıllarda İngiltere Büyükelçiliği aracılığıyla gelen özel siparişle, Kraliçe 2’nci Elizabeth’in batik portresini yorgana işleyen Genç, bu çalışmayı üç kişiyle birlikte yaptıklarını anlattı.
O dönem hazırlanan yorganın İngiltere’ye gönderildiğini söyleyen usta, “Çok farklı bir çalışmaydı.” diyerek o günleri hatırlıyor.
“BU SANAT YOZLAŞTI, ÇIRAK KALMADI”
Mesleğin giderek yok olduğunu vurgulayan Genç, yorgancılığın artık yeni nesil tarafından tercih edilmediğini söylüyor. Ona göre en büyük sorun çırak yetişmemesi:
“Bu sanat her meslek gibi yozlaştı. Bizden sonra kalfa yok. İstesen de yapacak usta bulamıyorsun.”
Hazır üretim yorganların geleneksel el işçiliğinin yerini aldığını belirten Genç, bunun sanatı ciddi şekilde zayıflattığını ifade ediyor.
EL İŞİ YORGANIN YERİ DOLDURULAMIYOR
Büyük ölçekli sipariş taleplerine rağmen el emeğinin seri üretime dönüşemeyeceğini söyleyen usta, “Makinede yaptırın diyorlar ama bu iş el işi.” diyerek farkı net bir şekilde ortaya koyuyor.
Genç’e göre yorgancılık sadece bir meslek değil, aynı zamanda sabır ve ustalık gerektiren bir sanat.
“DOĞAL OLANDAN VAZGEÇMEYİN” UYARISI
Yorganlarda en sağlıklı malzemenin yün ve pamuk olduğunu vurgulayan Erkan Genç, elyaf gibi sentetik ürünlerin tercih edilmemesi gerektiğini söylüyor.
Yünün vücudu ısıtmaktan çok ısı dengesini koruduğunu belirten usta, “Yün insanı yakmaz, korur.” diyerek doğal ürünlerin önemine dikkat çekiyor.
ZAMANA KARŞI TEK BAŞINA BİR SANAT MÜCADELESİ
İnegöl’de tek başına kalan son yorgancı olarak mesleğini sürdürmeye çalışan Erkan Genç, hem geçmişin izlerini hem de kaybolmaya yüz tutan bir zanaatın son temsilciliğini taşıyor. Ona göre en büyük endişe ise bu sanatın kendisinden sonra tamamen kaybolması.
