Kurtuluş Savaşı'nın 'sessiz kahramanı' İnebolu'da
Kurtuluş Savaşı yıllarında Karadeniz üzerinden İnebolu’ya ulaştırılan mühimmatın, özellikle fırtınalı havalarda güvenli şekilde karaya çıkarılmasında kullanılan piyade kayığı, İnebolu’da geçmişin izlerini bugüne taşıyor.
İnebolu, Kurtuluş Savaşı yıllarında cepheye uzanan önemli ikmal yollarından biri olarak tarihe geçen mücadelenin izlerini yaşatmaya devam ediyor.
Karadeniz üzerinden ilçeye ulaştırılan silah ve mühimmatın karaya çıkarılmasında görev alan kayıkların hikayesi, aradan geçen bir asra rağmen unutulmuyor.
Dönemin zorlu deniz şartlarında büyük kayıkların kullanılamadığı fırtınalı havalarda devreye giren küçük yapılı piyade kayıkları, cephanelerin kıyıya ulaştırılmasında kritik görev üstlendi.
Bu tarihi mücadelenin sembollerinden biri olan ve Türkiye’de tek örneği bulunduğu belirtilen piyade kayığı ise İnebolu Adliyesi bahçesinde sergileniyor.
FIRTINALI HAVALARDA CEPHANE İÇİN DENİZE AÇILDILAR
Kurtuluş Savaşı döneminde İstanbul ve Rusya başta olmak üzere farklı bölgelerden gemilerle İnebolu’ya getirilen mühimmat, kıyının ve deniz şartlarının zorluğu nedeniyle doğrudan karaya çıkarılamıyordu.
Hava koşullarının elverişli olduğu dönemlerde daha büyük yapıdaki denk kayıkları kullanılırken, fırtınalı havalarda bu kayıkların hareket etmesinin güçleşmesi üzerine daha küçük olan piyade tipi kayıklardan yararlanıldı.
Kayıklarla kıyıya çıkarılan mühimmat daha sonra at arabaları ve kağnılarla Ankara’ya, oradan da cepheye ulaştırıldı. Böylece İnebolu, denizden başlayan ve Anadolu’nun içlerine kadar uzanan hayati bir ikmal hattının önemli duraklarından biri oldu.
İNEBOLU’YA İKİNCİ İSTİKLAL MADALYASI’NI GETİREN MÜCADELE
İnebolu’nun Kurtuluş Savaşı sırasındaki fedakarlıkları, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilen İstiklal Madalyalarıyla da tescillendi.
Özellikle İnebolu Piyade Kayıkçı Loncası mensuplarının fırtınalı havalarda mühimmatın karaya çıkarılması için gösterdiği çaba, ilçenin milli mücadeledeki rolünün önemli unsurlarından biri olarak öne çıktı.
Bugün sergilenen piyade kayığı da bu tarihi sürecin hatırlatıcılarından biri olarak ziyaretçilerini geçmişe götürüyor.
TARİHİ KAYIK 6 AYDA YENİDEN HAYAT BULDU
Kurtuluş Savaşı döneminde kullanılan kayıkların zaman içerisinde yok olması üzerine, dönemin özelliklerini yansıtacak şekilde yeni bir piyade kayığı yapılması için çalışma başlatıldı.
Kayığı hazırlayan Mehmet Aksoy, yaklaşık 6 aylık çalışma sonucunda eseri tamamladıklarını belirterek, yapım sırasında orijinal özelliklere bağlı kalmaya özen gösterdiklerini anlattı.
Aksoy, piyade tipi kayıkların denk kayıklarının daha küçük modelleri olduğunu belirterek, özellikle fırtınalı havalarda mühimmatın kıyıya çıkarılmasında kullanıldıklarını ifade etti.
“TÜRKİYE’DE TEK ÖRNEĞİ İNEBOLU’DA”
Kayığın Türkiye’deki tek örneği olduğunu belirten Aksoy, geçmişte kullanılan piyade ve denk kayıklarının zaman içerisinde işlevini yitirdiğini söyledi:
"1919-1924 yılları arasında Kurtuluş Savaşı’nda kullanılan denk kayıkları, İnebolu’da zaman içerisinde işlevini yitirerek yok olmuştu. Benim el emeğim ile yapmış olduğum Piyade Loncası kayığı İnebolu Adliyesinin bahçesinde sergileniyor. Ondan başka Türkiye’nin hiçbir tarafında piyade kayığı dediğimiz kayık yok."
Aksoy, daha önce yapılan bir denk kayığının da bir dönem Kastamonu’da müzede sergilendiğini ancak söz konusu kayığın günümüzde nerede olduğunun bilinmediğini dile getirdi.
“FIRTINADA MÜHİMMATI KARAYA ÇIKARIYORLARDI”
Piyade kayıklarının kullanım amacına da değinen Aksoy, büyük denk kayıklarının fırtınalı havalarda kullanılamadığı durumlarda küçük kayıklardan yararlanıldığını belirterek, “Fırtına sırasında cephanelerin karaya çıkartılmasında görev almışlar. Karaya çıkartılan mühimmatlar da at arabalarına, kağnılara yüklenip Ankara’ya yetiştirilmiş” ifadelerini kullandı.
Aksoy, yapılan araştırmaların ardından piyade kayıklarının İnebolu’nun Kurtuluş Savaşı'ndaki rolünü ortaya koyan önemli unsurlardan biri olduğunun anlaşıldığını kaydetti.
KAYIĞIN İLK ÖRNEĞİNİN AKIBETİ BİLİNMİYOR
İnebolu’da balıkçılık yapan Hasan Acar da geçmişte ilçede gerçek bir piyade denk kayığının bulunduğunu belirterek, kayığın sergilenmesi amacıyla belediyeye teslim edildiğini söyledi.
Acar, “Kayığımız Kastamonu’da sergileniyordu. O kayığa ne oldu, bilmiyoruz” diyerek tarihi eserin günümüzdeki akıbetinin bilinmediğini ifade etti.
İnebolu Adliyesi bahçesinde sergilenen piyade kayığı ise ilçenin Kurtuluş Savaşı sırasında üstlendiği tarihi görevi gelecek kuşaklara aktaran önemli bir sembol olarak varlığını sürdürüyor.
