Mustafa Kemal’de Fahrettin Paşa’ya: Büyük Taarruz’un 33 efsane komutanı

Yunan birliklerinin denize dökülüp vatan topraklarındaki işgale son verilen Büyük Taarruz, Kurtuluş Savaşı’nı nihai zafere ulaştırdı.

1 yıl boyunca süren çalışmaların ardından başlatılan Büyük Taarruz’un zaferle sonuçlanmasında komuta kademesinin stratejik hamlelerinin başarısı önemli rol oynadı.

YUNAN HATLARI YARILDI

26 Ağustos 1922 sabahı Kocatepe’den başlayan taarruz ile Türk birlikleri, Yunan işgalcilerin savunma hatlarını beklenmedik bir noktadan hızla yararak Afyonkarahisar’ın güneyinden ilerlemeye başladı.

Yunan kuvvetlerinin kısa sürede çözülmeye başlamasıyla 27 Ağustos’ta Afyonkarahisar’ın kurtarılmasının ardından Türk askerinin taarruzu daha da genişledi.

DUMLUPINAR’DA YUNAN HEZİMETİ

28 ve 29 Ağustos günlerindeki muharebeler sonucunda geri çekilme yolları daraltılan Yunan birlikleri, Dumlupınar’da kuşatıldı.

30 Ağustos’ta Mustafa Kemal Atatürk’ün bizzat yönettiği Dumlupınar'daki Başkomutanlık Meydan Muharebesi’yle Yunan ordusu hezimete uğratıldı.

İZMİR’E KADAR TAKİP

1 Eylül’de Mustafa Kemal Paşa’nın, "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" Batı Anadolu’ya doğru kaçan Yunan işgalcilerini takip harekatı başlatıldı.

Takip 9 Eylül’de Türk birliklerinin İzmir’e girişiyle kesin bir zafere ulaştı.

BÜYÜK TAARRUZ’UN KOMUTANLARI

Bu büyük askeri başarının ardında, başkomutanlık yetkisiyle Büyük Taarruz’u yöneten Mustafa Kemal Paşa ve onunla birlikte mücadele veren 33 büyük komutan bulunuyordu.

Büyük Taarruz’un 33 büyük kumandanı

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

TBMM Reisi ve Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Büyük Taarruz'un stratejik planlamasının ve uygulanmasının en üst düzeydeki sorumlusuydu.

Taarruz öncesinde ordunun hazırlıkları sürecini takip eden Mustafa Kemal Paşa, 26 Ağustos'ta başlayan harekâtı bizzat cepheden yönetti ve 30 Ağustos'taki Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nde ordunun başında bulundu.

FEVZİ ÇAKMAK

Büyük Taarruz sırasında Başvekil, Milli Müdafaa Vekili ve Genelkurmay Başkanı olarak görev yapan Fevzi Çakmak, harekatın planlanması ve ordunun sevk ve idaresinde Mustafa Kemal Paşa'nın en önemli yardımcılarından biriydi.

Fevzi Paşa, taarruzun hazırlık sürecinde ordunun insan gücü, silah, mühimmat ve lojistik ihtiyaçlarının karşılanmasında da önemli sorumluluk üstlendi.

İSMET İNÖNÜ

Kurtuluş Savaşı’nın Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü, Büyük Taarruz sırasında Türk ordusunun cephedeki en üst düzey komutanı olarak birliklerin sevk ve idaresi yürüten isimlerden bir diğeriydi.

Sakarya Meydan Muharebesi'nden elde edilen tecrübelerin Büyük Taarruz'a aktarılmasında önemli rol oynayan İsmet Paşa, taarruz boyunca cephedeki gelişmeleri Mustafa Kemal Paşa ile koordineli şekilde yönetti.

İZZETTİN ÇALIŞLAR

Grup Komutanı Albay İzzettin Çalışlar, Büyük Taarruz'un en kritik bölgelerinden birinde görev yaptı.

Afyon'un güneyindeki Ahır Dağları-Sandıklı-Şuhut hattında konuşlanan 1. Kolordu'nun sevk ve idaresini yürüten Albay İzzettin Bey’in komuta ettiği birlikler, Yunan savunma mevzilerinin yarılmasında ve taarruzun ilk günlerinde elde edilen ilerlemede önemli görev üstlendi.

FAHRETTİN ALTAY

Grup Komutanı Fahrettin Altay’ın komutasındaki 5. Süvari Kolordusu, Ahır Dağları’ndaki dar geçitlerden sızarak Yunan ordusunun hatlarının gerisine ilerledi.

Fahrettin Paşa komutasındaki 5. Süvari Kolordusunun, Yunan işgalcilerin geri çekilme ve ikmal yollarının kesmesi Büyük Taarruz’un en kritik aşamalarından biri oldu.

SELAHATTİN ADİL

Grup Komutanı Selahattin Adil, Büyük Taarruz'un başlangıcında Yunan savunma hattına yönelik saldırıları komutanlardan biriydi.

Selahattin Paşa’nın komuta ettiği birlikler, Türk ordusunun Yunan mevzilerini parçalamasında ve düşman kuvvetlerinin geri çekilmek zorunda bırakılmasında görev aldı.

BÜYÜK TAARRUZ’UN KOMUTA KADROSU

TBMM Reisi ve Başkomutan: Mustafa Kemal Atatürk

Başvekil, Milli Müdafaa Vekili ve Genelkurmay Başkanı: Orgeneral Mustafa Fevzi Çakmak

Batı Cephesi Komutanı: Tümgeneral Mustafa İsmet İnönü

1. Grup Komutanı: Albay İzzettin Çalışlar

24. Tümen Komutanı: Yarbay Ahmet Fuat Bulca

23. Tümen Komutanı: Yarbay Ömer Halis Bıyıktay

2. Grup Komutanı: Albay Mehmet Selahattin Adil

4. Tümen Komutanı: Albay Megmet Sabri Erçetin

5. Tümen Komutanı: Yarbay Mehmet Kenan Dalbaşar

9. Tümen Komutanı: Albay Sıtkı Üke

3. Grup Komutanı: Tümgeneral Yusuf İzzet Met

7. Tümen Komutanı: Yarbay Ahmet Derviş

8. Tümen Komutanı: Albay Kazım Sevütekin

15. Tümen Komutanı: Albay Şükrü Naili Gökberk

4. Grup Komutanı: Albay Kemalettin Sami Gökçen

5. Kafkas Tümeni Komutanı: Yarbay Cemil Cahit Toydemir

61. Tümen Komutanı: Albay Mehmet Rüştü Sakarya

5. Grup Komutanı: Albay Fahrettin Altay

14. Süvari Tümeni Komutanı: Yarbay Mehmet Süphi Kula

4. Süvari Tugayı Komutanı: Yarbay Hacı Mehmet Arif Örgüç

12. Grup Komutanı: Albay Halit Karsıalan

11. Tümen Komutanı: Albay Abdülrezzak sonra Yarbay Saffet

Mürettep Kolordu Komutanı: Albay Kazım Fikri Özalp

Tümen Komutanı: Yarbay Abdurrahman Nafiz Gürman

17. Tümen Komutanı: Albay Hüseyin Nurettin Özsu

41. Tümen Komutanı: Yarbay Şerif Yaçağaz

Süvari Tümeni Komutanı: Yarbay Osman Zati Korol

Batı Cephesine Doğrudan Bağlı Birlikler

2. Süvari Tümeni Komutanı: Yarbay Ethem Servet Boral

3. Süvari Tümeni Komutanı: Yarbay İbrahim Çolak

Mürettep Tümen Komutanı: Yarbay Ahmet Zeki Soydemir

3. Kafkas Tümeni Komutanı: Yarbay Halit Akmansü

6. Tümen Komutanı: Yarbay Hüseyin Nazmi Solok

57. Tümen Komutanı: Yarbay Hasan Mümtaz Çeçen