Süt fabrikasından bölgesel kalkınma çıktı
Bir bölgenin kaderini değiştiren dönüşümler çoğu zaman cesur bir adımla başlıyor. Toprağa, insana ve geleceğe duyulan inancın yansıması olan yatırımlar, yeni iş kapıları açmanın yanı sıra umutları büyüten ve kalkınmayı hızlandıran bir etki yaratıyor.
Bir zamanlar sınırlı ekonomik hareketliliğin yaşandığı bölgeler, doğru zamanda yapılan stratejik yatırımlarla yeni fırsatların, artan istihdamın ve yükselen yaşam standartlarının merkezi hâline gelebiliyor.
İşte Sütaş’ın davetiyle gittiğim Bingöl’de, bu anlattığımla birebir örtüşen kareler gördüm.
YEREL KALKINMADA YENİ SAYFA
Tam 3 bin 200 dekar arazi üzerine kurulmuş “Sütaş Doğu Güneydoğu Anadolu Sütçülük Projesi Bingöl Entegre Tesisleri”, bölgede ekonomik değer üretmenin yanı sıra yerel kalkınmanın hikâyesine yeni bir sayfa daha eklemiş.
Tesiste, şirketin diğer tesislerinde olduğu gibi damızlık yetiştirme çiftliği, yem fabrikası, süt ürünleri fabrikası, enerji ve gübre tesisi bulunuyor.
En önemli kısımlardan biri, bu tesislerin tamamı bölgeye önemli bir istihdam olanağı sağlamış. Tesiste istihdam edilen 977 kişinin yüzde 94’ü Bingöl ve komşu illerden. Bu durum, bölgelerin kalkınması için dezavantaj oluşturan, istihdam kaybını bölge için yavaşlatmış görünüyor.
202,6 MİLYON DOLARLIK YATIRIM
Yatırımın bölge için önemini rakamlarla desteklemek gerekirse, şu ana kadar yapılan yatırım harcaması tutarı 202,6 milyon dolar.
Bingöl’deki çiftlikte 6 bin 299’u sağmal olmak üzere toplam 15 bin 205 büyükbaş hayvan bulunuyor. 2025 yılında hububat sapı, yonca ve silajlık mısır üretimi karşılığında bölge çiftçilerine 407,45 milyon TL ödenmiş.
Bingöl’de 658 üretici aile ve çiftlikten günde 28,3 ton süt tedarikine başlanırken, 2025 yılında Bingöl ve çevre illerden 62 bin 917 ton süt toplanmış, üreticilere 1,4 milyar TL ödenmiş.
Biyogaz tesislerinin çıktılarından ise yılda 800 ton/gün sıvı fermente organik gübre üretiliyor.
SÜTE “TEKNOLOJİ” BULAŞTI
Tüm bunların yanı sıra en fazla dikkatimi çeken konulardan biri ise teknolojinin her aşamada kullanımıyla ortaya çıkan “hijyen” konusu.
Sütün fabrikaya girişinden başlayarak ne süt dolum kısmında, ne yoğurt yapım kısmında ne de diğer ürünlerin paketleme yolculuğunda bir damla sütle karşılaşmak neredeyse imkânsız. Yapılan devasa teknoloji yatırımı ile birlikte kurulan kapalı sistemler buna imkân vermiyor. Dolayısıyla son dönemde özellikle konuştuğumuz hijyen kaygılarımız da Sütaş’ın tesisinde rafa kalkmış görünüyor.
“SÜTTEN KAZANDIĞIMIZI SÜTE YATIRIYORUZ”
Toplantıda basın mensupları ile bir araya gelen Sütaş Yönetim Kurulu Başkanı Muharrem Yılmaz da bu anlattığıma benzer bir süreci paylaştı.
İşin en başından sonuna dek tüm süreçlere titizlikle hâkim olduğunu gördüğüm Yılmaz, “Sütten kazandığımızı yine süte yatırıyoruz. Bu tür tesisler ülkemiz için umut ve moral verici tesisler. Hem bölgeye hem ülkemize kazandırmaya, çalışıp, geliştirip, yatırım yapmaya devam edeceğiz.” dedi.
Sürdürülebilirliği odağa alan bir yapı kurduklarının altını çizen Yılmaz, günlük 1.000 ton süt işleme kapasitesine sahip tesiste uçtan uca “Bölgesel Kalkınma Modeli”ne uyumlu bir işleyiş kurduklarını söyledi.
BİNGÖL ARTIK NET GÖÇ VEREN İLLER ARASINDA YER ALMAYACAK
Az önce bahsettiğim bölgesel kalkınmaya etki konusunda, 2021’de gerçekleştirilen bir etki analizi çalışmasının da sonuçlarını paylaşmak istiyorum.
Gerçekleştirilen Bölgesel Etki Analizi Çalışmasına Göre; 2033 yılında, normal eğilime göre 2 milyar 254 milyon dolarlık bir büyüklüğe erişmesi beklenen Bingöl ekonomisinin, Sütaş yatırımı sonrasında 3 milyar 641 milyon dolarlık bir büyüklüğe ulaşacağı hesaplanmış.
Bingöl’ün GSYH’sının yüzde 61,5’ine karşılık gelen kısmının, Sütaş yatırımının doğrudan ve dolaylı etkileri ile oluşması bekleniyor.
KİŞİ BAŞI GELİRDE ÖNEMLİ ARTIŞ
Yine Sütaş yatırımı olmaksızın Bingöl’ün 2033 yılındaki fert başı GSYH’sının 7 bin 322 dolar olacağı tahmin edilirken, bu yatırımdan sonra, fert başı GSYH’nın 10 bin 221 dolara erişeceği hesaplanmış.
Bingöl’ün, Türkiye’de fert başı GSYH bakımından 73’üncü sıradaki konumundan, 35 sıra birden yükselerek 38’inci sıraya geleceği tahmin ediliyor.
Çalışmaya göre, Sütaş yatırımı ile birlikte Bingöl artık net göç veren iller arasında yer almayacak. İlde toplanan vergi gelirlerinin normal eğilimi ile 2033 yılında 165,1 milyon dolar olması beklenirken Sütaş yatırımı sonrasındaki büyüme ve canlanma ile bu rakam 2033 yılında 404 milyon dolara ulaşacak.
