'Terörsüz Türkiye' yasası kabul edildi: Dünya basını manşetlerine taşıdı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin adımlarıyla terörle mücadele konusunda yeni dönem başladı.

Terörsüz Türkiye süreci için hazırlanan ve Meclis Adalet Komisyonu'nda kabul edilen Çerçeve Yasa teklifi, TBMM'de rekor oyla kabul edildi.

Genel Kuruldaki görüşmeleri yaklaşık 12 saat süren düzenleme, 467 "kabul", 87 "ret", 7 "çekimser" oyla kabul edilerek yasalaştı. 2 oy mükerrer sayıldı.

DÜNYA BASINI MANŞETLERDEN DUYURDU

Sürecin yasal çerçeveye kavuşması, uluslararası basında Türkiye’nin 40 yılı aşkın çatışmayı sona erdirme girişiminde önemli bir eşik olarak değerlendirildi.

Uluslararası yayınların büyük bölümü yasayı 'tarihi' veya 'dönüm noktası' olarak nitelendirirken, düzenlemenin tek başına kapsamlı bir çözüm anlamına gelmediği ve sürecin önünde hala önemli siyasi sorunların bulunduğu ifade edildi.

REUTERS: TARİHİ YASA, ANCAK ÇÖZÜLMEMİŞ SİYASİ SORUNLAR VAR

Reuters, Meclis’te kabul edilen düzenlemeyi PKK’nın tasfiyesi için hukuki çerçeve oluşturan tarihi veya dönüm noktası niteliğinde bir yasa olarak tanımladı.

Ajans, 468 milletvekilinin desteğini alan düzenlemeyi, Abdullah Öcalan’ın Şubat 2025’te yaptığı silah bırakma çağrısından bu yana Ankara’nın attığı en somut adım olarak değerlendirdi.

Haberde, sürecin MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Ekim 2024’te Öcalan’a yönelik beklenmedik açılımıyla başladığı, ardından Öcalan’ın silah bırakma çağrısının geldiği hatırlatıldı.

Reuters’ın haberindeki asıl vurgu ise yasanın "henüz çözmediği" sorunlarda toplandı.

Düzenlemenin Kürtlerin daha geniş siyasi ve kültürel hakları, terörle mücadele yasalarında yapılması beklenen değişiklikler ve Öcalan’ın gelecekteki statüsü gibi temel meseleleri açıkta bıraktığı belirtildi.

NEW YORK TIMES: EN SOMUT ADIM

New York Times da Türkiye'nin attığı adımı "potentially significant step", yani "potansiyel olarak önemli bir adım" olarak nitelendirdi.

Gazete, yasanın 2024'te başlayan süreci ilk kez kapsamlı bir hukuki zemine taşıdığını ve terör örgütü PKK'nın silah bırakmasının ardından ortaya çıkan en önemli sorulardan birine, örgüt mensuplarının geleceğine ilişkin hukuki çerçeve getirdiğini yazdı.

NYT, yasanın genel af niteliği taşımadığının da altını çizdi.

Cinayet gibi ağır suçlardan hüküm giyenler ile belirli tarihten önce ağırlaştırılmış müebbet cezası alanların düzenlemenin dışında tutulduğunu aktardı.

Ancak gazete, Türkiye'deki bazı milliyetçi siyasetçilerin sürece yönelik sert eleştirilerini de öne çıkardı. İyi Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun yasayı "ihanet" olarak nitelendirdiğini ve "Terör bitmiyor" dediğini aktaran NYT, bazı siyasetçilerin Erdoğan'ı Kürt seçmenin desteğini kazanmakla suçladığını yazdı.

WASHINGTON POST: TÜRKİYE'NİN HAMLESİ SINIRLARI AŞABİLİR

Washington Post, Meclis'teki oylamayı 468-88 olarak duyururken yasanın terör örgütü PKK'nın tamamen silah bırakmasının doğrulanmasının ardından yürürlüğe gireceğini vurguladı.

Gazete, düzenlemenin Türkiye sınırlarını aşan sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

Washington Post'a göre yasa, Türkiye-Irak ilişkilerinin daha da yakınlaşmasına katkı sağlayabilir.

Ayrıca Suriye'de terör örgütü PKK ile bağlantılı olduğu değerlendirilen yapıların kontrolündeki bölgelerin Şam yönetimine entegrasyon sürecini destekleyebilir.

Gazete bunun yanında Başkan Erdoğan'ın DEM Parti'nin desteğini kazanarak siyasi geleceğini güçlendirme ihtimalini de gündeme getirdi.

FINANCIAL TIMES: 'TARİHİ YASA' TÜRKİYE'NİN ÖNÜNÜ AÇABİLİR

Financial Times, Meclis'ten geçen düzenlemeyi "landmark legislation", yani "tarihi nitelikte yasa" olarak duyurdu.

Gazete, yasanın 40 yılı aşkın süredir devam eden ve 40 binden fazla kişinin ölümüne neden olan çatışmayı sona erdirme girişimini ilerlettiğini yazdı. Düzenlemenin, belirli şartları karşılayan PKK'lı teröristlerin cezalarının ertelenmesini ve topluma yeniden kazandırılmasını öngördüğünü aktardı.

FT'nin haberindeki en dikkat çekici değerlendirmelerden biri ise Türkiye'nin bölgesel rolüne ilişkin oldu. Gazeteye göre tarihi uzlaşma, Ankara'nın Orta Doğu'nun istikrarına daha fazla enerji ayırmasının önünü açabilir.

Gazete ayrıca Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın süreci "yeni bir demokrasi ve kalkınma aşaması", Abdullah Öcalan'ın ise yasayı Cumhuriyet'in kuruluşu kadar önemli olabilecek bir demokratikleşme sürecinin başlangıcı olarak değerlendirdiğini aktardı.

Ancak FT, Türkiye'deki muhalefetin sürece yönelik eleştirilerini de haberine taşıdı.

Gazete, sürecin Erdoğan açısından siyasi bir getirisi olabileceği yorumunu yaptı ve DEM Parti ile ilişkilerin Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yeniden adaylık konusunda gerekli siyasi desteği sağlayabileceğini yazdı.

KATHİMERİNİ: BÖLGESEL DENGELER DEĞİŞEBİLİR

Yunanistan merkezli Kathimerini, düzenlemeyi başlığında “af benzeri yasa” olarak tanımladı.

Gazete, yasanın ancak Türkiye makamlarının PKK’nın tamamen silahsızlandığını doğrulamasından sonra uygulanabileceğini vurguladı.

Kathimerini’nin haberinde asıl ağırlık ise yasanın Türkiye’nin komşularıyla ilişkileri ve bölgesel dengeler üzerindeki olası etkilerine verildi.

Düzenlemenin Türkiye-Irak ilişkilerini güçlendirebileceği ve PKK ile bağlantılı Kürt güçlerinin kontrolündeki Suriye bölgelerinin Şam yönetimine entegrasyonuna katkı sağlayabileceği belirtildi.

Kathimerini, Abdullah Öcalan’ın serbest bırakılmasının düzenlemede yer almadığını da hatırlattı. Bununla birlikte İmralı’daki koşulların iyileştirilmesi, daha fazla ziyaret yapılması ve Öcalan’ın dış dünyayla daha geniş iletişim kurabilmesinin gündeme gelebileceğini aktardı.

AL JAZEERA: SİLAHSIZLANMADAN TOPLUMA DÖNÜŞE

Al Jazeera ise gelişmeyi daha çok PKK mensuplarının silah bırakmasının ardından topluma yeniden kazandırılmasını sağlayacak hukuki mekanizma üzerinden ele aldı.

Yayın ve video içeriklerinde, silah bırakan PKK mensuplarının yeniden topluma entegre edilmesinin önünü açacak düzenlemenin temel unsurları aktarıldı.

Al Jazeera’nın haberlerinde de yasanın, Türkiye’nin 40 yılı aşkın çatışmayı sona erdirme çabasındaki önemli aşamalardan biri olduğu çerçevesi öne çıktı.

Ancak düzenlemenin kabul edilmesiyle birlikte sürecin tamamlanmadığı, aksine silahsızlanmanın uygulanması ve bunun siyasi sonuçlarının yönetilmesi gibi yeni bir dönemin başladığı değerlendirmesi uluslararası haberlerin genelinde öne çıkan çerçeveyi oluşturdu.

Meclis’ten geçen yasanın, PKK’nın silahsızlandırılması ve örgüt mensuplarının belirli koşullar çerçevesinde topluma yeniden kazandırılmasına yönelik bir hukuki zemin oluşturduğu değerlendirilirken, buna karşın Abdullah Öcalan’ın geleceği, Kürtlerin siyasi ve kültürel haklarına ilişkin tartışmalar, terörle mücadele mevzuatının olası seyri ve Irak ile Suriye’deki Kürt yapılanmalarının konumuna dair başlıkların ise henüz net bir çözüme kavuşmuş görünmediği ifade ediliyor.

FRANCE 24: ÖCALAN'IN GELECEĞİ EN KRİTİK BELİRSİZLİK

France 24, düzenlemeyi “Kürt PKK militanlarının topluma yeniden kazandırılmasına yönelik tarihi yasa” başlığıyla duyurdu.

Haberde, yasanın en önemli belirsizliklerinden birinin Abdullah Öcalan’ın geleceği olduğu vurgulandı.

PKK’nın kurucusu Öcalan’ın Şubat 2025’te yaptığı silah bırakma çağrısının sürecin başlamasında belirleyici olduğu hatırlatılırken yeni yasanın, Öcalan’ın geleceğine ilişkin herhangi bir hüküm içermediği belirtildi.

France 24 ayrıca PKK yönetiminin, Öcalan’ın serbest bırakılmamasının düzenlemenin uygulanmasını riske atabileceği yönündeki açıklamalarına yer verdi.

Yayın, yasanın Türkiye’deki siyasi dengeler açısından önemine de dikkat çekti. AK Parti ile DEM Parti’nin desteğiyle kabul edilen düzenlemenin, Erdoğan’a Kürt siyasi hareketinin desteğini kazanarak siyasi alanını genişletme fırsatı sunabileceği değerlendirmesi yapıldı. Erdoğan’ın yeniden adaylığı açısından erken seçim ihtimali de bu çerçevede ele alındı.

LE MONDE: 40 YILLIK ÇATIŞMANIN ARDINDAN EŞİTLİK TALEBİ

Fransız gazetesi Le Monde, haberinde, yasanın Türkiye’deki çatışmanın tarihsel bilançosu içindeki yerine odaklandı.

1984’ten bu yana süren çatışmalarda en az 50 bin kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatan gazete, yaklaşık 10 bin tutukludan 3 bin 500’ünün ilk aşamada düzenlemeden yararlanabileceğini aktardı.

Le Monde’un haberinde, yalnızca PKK mensuplarının hukuki statüsüne değil, Kürtlerin Türkiye’deki statüsü ve eşitlik taleplerine de yer verildi.

DEM Parti Milletvekili Ceylan Akça’nın oylama sonrasında süreci “mutlak, gerçek ve sahici eşitliğe doğru uzun bir yürüyüşün ilk adımı” olarak tanımlaması öne çıkarıldı.

Gazetenin çerçevesinde Meclis’teki oylama, bu nedenle yalnızca silahsızlanmaya ilişkin bir düzenleme değil, Türkiye’nin Kürt meselesini çözme girişiminin yeni bir aşaması olarak ele alındı.

XİNHUA: DÖNÜM NOKTASI NİTELİĞİNDE YASAL ÇERÇEVE

Çin’in resmi haber ajansı Xinhua, gelişmeyi daha çok yasanın mekanizması ve Meclis’teki oylama üzerinden aktardı.

Xinhua, düzenlemeyi “landmark legal framework” ifadesiyle tanımlayarak PKK’nın silahsızlandırılması için dönüm noktası niteliğinde bir yasal çerçeve oluşturulduğunu belirtti.

Haberde 562 milletvekilinin katıldığı oylamada 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oy kullanıldığı aktarıldı.

Xinhua, ayrıca düzenlemenin genel af anlamına gelmediğini vurguladı. Ajansa göre alt düzeydeki ve cinayet ya da ağır suçlara karışmamış PKK mensuplarının belirli koşullar altında Türkiye’ye dönmelerinin ve topluma yeniden katılmalarının önü açılacak.

Bu mekanizmanın uygulanabilmesi ise PKK’nın tamamen silahsızlandığının devlet tarafından doğrulanmasına bağlı olacak.

INDİA TODAY: SÜRECİN ETKİSİ IRAK VE SURİYE'YE UZANABİLİR

Hindistan merkezli India Today, düzenlemeyi “koşullu af” olarak nitelendirdi ve yasanın yürürlüğe girmesini PKK’nın tamamen silahsızlandığının devlet tarafından doğrulanması şartına bağlayan mekanizmayı öne çıkardı.

Ancak yayın, süreci yalnızca Türkiye’deki çatışmanın geleceği üzerinden değerlendirmedi. Haberde Türkiye-Irak ilişkileri ile Suriye’de Kürtlerin kontrolündeki bölgelerin Şam yönetimiyle bütünleşme ihtimali de ele alındı.

India Today’e göre PKK’nın Türkiye’de silahsızlandırılması, Ankara’nın Irak ve Suriye’deki hesapları açısından da yeni bir dönem yaratabilir.

Yayın, Erdoğan’ın siyasi geleceğine de geniş yer verdi. DEM Parti’nin desteğinin Erdoğan’ın mevcut iki dönem sınırının ötesinde yeniden aday olabilmesi açısından önem taşıyabileceği değerlendirmesine yer verilirken PKK’nın, yasayı yeterli bulmadığı ve Abdullah Öcalan’ın serbest bırakılmasıyla Kürtlerin demokratik siyaset yapabilmesinin güvence altına alınmasını istediği aktarıldı.

İSRAİL TERÖRSÜZ TÜRKİYE'Yİ HAZMEDEMEDİ

İsrail basınındaki eleştirel yaklaşım ise Ynet'in haberinde öne çıktı.

Ynet, süreci Erdoğan'ın siyasi geleceği üzerinden değerlendiren bir çerçeve kurdu.

Haberde, düzenlemenin Başkan Erdoğan'ın DEM Parti'nin desteğini kazanarak siyasi geleceğini uzatmasına yardımcı olabileceği iddiası öne çıkarıldı.

Bu yaklaşım, Türkiye'nin terör örgütü PKK'nın silah bırakmasını ve fesih sürecini hukuki zemine taşıyan tarihi adımından ziyade, "Erdoğan yeniden seçilmek için mi bu adımı attı?" tartışmasını merkeze taşıdı.

Benzer bir siyasi yorum Financial Times ve Washington Post'ta da yer alırken Ynet'in yaklaşımında, Erdoğan'ın siyasi geleceği özellikle ön plana çıkarıldı.

DIE ZEIT: CİDDİ HATALAR VE EKSİKLİKLER VAR

Türkiye'nin terör örgütü PKK'nın silah bırakması ve fesih sürecini hukuki zemine taşıyan tarihi yasası, Almanya'da da geniş yankı buldu. 

Die Zeit, Türkiye'nin tarihi yasasını, çatışmanın sona erdirilmesi yolunda "şimdiye kadarki en somut adım" olarak nitelendirdi.

Gazete, yasanın uygulanmasının terör örgütü PKK'nın feshedildiğinin ve silahların teslim edildiğinin güvenlik makamlarınca doğrulanmasına bağlı olduğunu aktardı.

Ancak Die Zeit da örgüt yönetiminin yasaya ilişkin "ciddi hatalar ve eksiklikler" iddiasını haberine taşıdı.

Böylece Almanya'daki haberlerde, Türkiye'nin tarihi adımının kendisinden çok, yasanın kapsamı ve terör örgütü PKK'nın talepleri üzerinden oluşturulan tartışma dikkat çekti.

AL ARABİYA: 'TERÖRSÜZ TÜRKİYE' HEDEFİNE DOĞRU BÜYÜK ADIM

Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin terör örgütü PKK'nın fesih sürecine hukuki çerçeve getiren yasayı kabul etmesini, on yıllardır devam eden çatışmayı sona erdirme yolunda "büyük bir adım" olarak duyurdu.

Al Arabiya, 467 milletvekilinin desteğiyle kabul edilen düzenlemenin, terör örgütü PKK'nın silah bırakmasının ardından bazı örgüt mensuplarının sivil hayata dönmesinin önünü açtığını aktardı. Yayın, yasanın genel af anlamına gelmediğini, belirli şartları karşılayan PKK mensuplarına yönelik hukuki düzenlemeler içerdiğini vurguladı.

Haberde Ankara'nın hedefi de açık biçimde öne çıkarıldı. Al Arabiya, hükümetin girişimi "Terörsüz Türkiye" hedefinin bir parçası olarak tanımladığını aktardı.

Böylece Arap basınında Türkiye'nin tarihi yasasının yalnızca PKK meselesi üzerinden değil, Ankara'nın terörle mücadele ve ülkeyi terörden arındırma hedefi üzerinden de ele alındığı görüldü.