Türk bilim insanlarından dünyaya mesaj: 'Kutuplarda Sıfır Atık' kitabı tanıtıldı

Türkiye’nin kutup bölgelerine yönelik bilimsel araştırmaları ile sıfır atık yaklaşımını aynı çatı altında buluşturan “Kutuplarda Sıfır Atık” kitabı, Sıfır Atık Vakfı’nda düzenlenen programla kamuoyuna tanıtıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sıfır Atık Vakfı ve TÜBİTAK işbirliğiyle hazırlanan eser, kutup coğrafyalarında yürütülen bilimsel çalışmaların çevresel sorumlulukla birlikte ele alınmasına dikkat çekiyor.

Kitabın tanıtım programında konuşan Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, eserin Türkiye’nin çevre politikaları ile bilimsel araştırma kapasitesinin kesiştiği önemli çalışmalardan biri olduğunu belirtti. Kutupların çevre ve iklim değişikliği açısından taşıdığı öneme işaret eden Ağırbaş, Türkiye’nin son yıllarda bu alanlarda uluslararası ölçekte daha görünür hale geldiğini ifade etti.

BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR ÇEVRE DUYARLILIĞIYLA BULUŞTU

Ağırbaş, Sıfır Atık Vakfı olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile çeşitli projeler yürüttüklerini, kutup çalışmalarının da bu işbirliğinin önemli başlıklarından biri olduğunu söyledi.

Türkiye’nin kutup araştırmalarında son yıllarda önemli bir bilimsel birikim oluşturduğunu aktaran Ağırbaş, düzenlenen bilim seferleri sayesinde Türk araştırmacıların Antarktika ve Arktik bölgelerinde kapsamlı çalışmalar yürüttüğünü kaydetti.

“Kutuplarda Sıfır Atık” kitabının da bilimsel keşiflerle doğaya karşı sorumluluğu aynı zeminde buluşturduğunu belirten Ağırbaş, sıfır atık anlayışının temelinde atığın kaynağında azaltılması ve mümkün olduğunca hiç atık oluşturulmaması hedefinin bulunduğunu dile getirdi.

“KUTUPLARIN HİKAYESİ EVRENSEL”

TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Burcu Özsoy ise sıfır atık yaklaşımının yalnızca ortaya çıkan atıkların yönetilmesiyle sınırlı olmadığını, insanın doğayla kurduğu ilişkinin yeniden değerlendirilmesini de gerektirdiğini söyledi.

Türkiye’nin 2017 yılından itibaren Antarktika, 2019’dan itibaren ise Arktik bölgesine düzenli bilim seferleri gerçekleştirdiğini hatırlatan Özsoy, kitabın söz konusu saha çalışmalarından elde edilen deneyimlerin bir ürünü olduğunu ifade etti.

Kutuplarda meydana gelen çevresel değişimlerin dünyanın diğer bölgelerinden bağımsız düşünülemeyeceğine dikkati çeken Özsoy, buzulların erimesi, deniz seviyelerinin yükselmesi, okyanus ve atmosfer dolaşımındaki değişimler ile mikroplastik ve siyah karbon gibi kirleticilerin küresel ölçekte sonuçlar doğurduğunu belirtti.

Özsoy, kutupların gezegenin iklim sistemindeki değişimlerin erken göstergelerinden biri olduğunu vurgulayarak, bu bölgelerde gerçekleştirilen araştırmaların yalnızca kutup coğrafyalarının değil, tüm dünyanın geleceği açısından önem taşıdığını kaydetti.

ESER 18 BİLİMSEL MAKALEDEN OLUŞUYOR

Kitabın yalnızca atık yönetimine odaklanmadığını belirten Özsoy, bilimsel araştırmaların planlanmasından enerji ve su kullanımına kadar faaliyetlerin çevre üzerindeki etkisinin azaltılmasına yönelik değerlendirmelerin de eserde yer aldığını söyledi.

Kutup bölgelerinde araştırma gerçekleştiren bilim insanlarının kaleme aldığı 18 makaleden oluşan kitabın, hem bilimsel başvuru kaynağı hem de toplumsal farkındalık aracı olarak hazırlanmasının amaçlandığını belirten Özsoy, eserin Türkiye’nin bilim diplomasisine de katkı sunmasını hedeflediklerini ifade etti.

Özsoy, “Kutupları korumak yalnızca uzak coğrafyadaki buzulları ve canlıları korumak değildir. Kutupları korumak Anadolu’nun suyunu, tarımını, şehirlerini, çocuklarımızın geleceğini ve insanlığın ortak mirasını korumaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

“16 KUTUP BİLİM SEFERİNE 300’DEN FAZLA BİLİM İNSANI KATILDI”

Tanıtım programında konuşan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da Türkiye’nin kutup araştırmalarında son yıllarda önemli bir kapasite kazandığını belirtti.

Kacır, TÜBİTAK ile 2019 yılında hayata geçirilen Kutup Araştırmaları Enstitüsünün öncülüğünde Türk bilim insanlarının kutup bölgelerinde araştırmalar gerçekleştirmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, bugüne kadar 10 Antarktika ve 6 Arktik bilim seferinin gerçekleştirildiğini söyledi.

Türkiye’nin 2017 yılından bu yana düzenlediği 16 kutup bilim seferine 300’den fazla bilim insanının katıldığını aktaran Kacır, geçmişte Türk araştırmacıların daha çok başka ülkelerin seferlerine misafir araştırmacı olarak katılabildiğini, bugün ise Türkiye’nin kendi bilimsel seferlerini gerçekleştiren ülkeler arasında yer aldığını ifade etti.

KUTUPLAR İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ERKEN UYARI SİSTEMİ

Kutup bölgelerinin yalnızca bilimsel araştırmalar açısından değil, insanlığın geleceğine ilişkin öngörüler bakımından da büyük önem taşıdığını belirten Kacır, bu coğrafyaların iklim değişikliğinin etkilerinin en hızlı hissedildiği alanların başında geldiğini söyledi.

Kacır, kutuplarda yürütülen çalışmaların iklim değişikliğinin gelecek yıllarda dünyanın farklı bölgelerinde oluşturabileceği etkilerin öngörülmesine yardımcı olduğunu belirterek, bu araştırmaların insanlık için adeta bir erken uyarı mekanizması niteliği taşıdığını dile getirdi.

Küresel sıcaklıkların yükseldiğine işaret eden Kacır, kutup bölgelerindeki sıcaklık artışının dünya ortalamasından daha hızlı gerçekleştiğini kaydetti.

GENÇLER DE KUTUP ARAŞTIRMALARINA KATILIYOR

Kacır, Türkiye’nin gençleri de kutup bilim çalışmalarına dahil ettiğini belirterek, TEKNOFEST kapsamında düzenlenen kutup ve iklim bilimi yarışmalarında dereceye giren lise öğrencilerinin bilim insanlarıyla birlikte kutup seferlerine araştırmacı olarak gönderildiğini söyledi.

Bu gençlerin yalnızca bilimsel çalışmalarda değil, üniversite sınavlarında da önemli başarılar elde ettiğini aktaran Kacır, Türkiye’nin bilim ve teknoloji alanında yetişen yeni neslinin nitelikli araştırmalara yönlendirilmesinin önemine dikkati çekti.

TÜRKİYE’NİN KUTUPLARDAKİ HEDEFLERİ BÜYÜYOR

Kutupların aynı zamanda stratejik önem taşıyan bölgeler olduğunu ifade eden Kacır, Türkiye’nin Antarktika’daki bilimsel varlığını daha ileri seviyeye taşımayı hedeflediğini belirtti.

Türkiye’nin Antarktika Danışma Konseyi'nde gözlemci statüsünde bulunduğunu hatırlatan Kacır, hedeflerinin tam üyelik olduğunu söyledi. Bu doğrultuda Antarktika’da kalıcı bir Türk bilim üssü kurulması için proje çalışmalarının tamamlandığını ve çevresel etki değerlendirme onaylarının alındığını aktaran Kacır, üssün Horseshoe Adası'nda kurulmasının planlandığını bildirdi.

Kacır, Türkiye’nin Arktik bölgesinde de bilimsel ve uluslararası işbirliklerini artırmak istediğini belirterek, Arktik Konseyi ile ilişkilerin geliştirilmesinin hedeflendiğini kaydetti.

“SIFIR ATIK YAKLAŞIMINI TÜRK SANAYİSİNE KAZANDIRMALIYIZ”

Küresel iklim değişikliğiyle mücadelede sanayi sektörünün önemli sorumluluk taşıdığını belirten Kacır, Türkiye’nin yüksek teknoloji ve katma değer odaklı dönüşümünü gerçekleştirirken yeşil üretim, döngüsel ekonomi ve sıfır atık uygulamalarını da yaygınlaştırması gerektiğini söyledi.

Kacır, çevresel sorumluluk ile bilimsel ilerlemenin birlikte yürütülmesinin önemine işaret ederek, kutup araştırmalarının yalnızca bilimsel merakın karşılanması değil, gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakılması açısından da kritik olduğunu vurguladı.

Programın sonunda Bakan Kacır, Samed Ağırbaş ve Prof. Dr. Burcu Özsoy, kitabın hazırlanmasına katkı sağlayan isimlerle hatıra fotoğrafı çektirdi.