Uçakların bombardıman aracı olarak kullanıldığı ilk savaşta gönüllü subayların direnişi: Trablusgarp

Sömürgecilik yarışında geri kalan İtalya, 20’nci yüzyılın başında kendisine sömürge bölgeleri ve Akdeniz’de üs arayışına girdi.

Akdeniz ticaret yolları üzerindeki konumu ve Osmanlı’nın askeri açıdan zayıflamış dönemini fırsat bilen İtalya, Osmanlı’nın Kuzey Afrika’da kalan son toprağı olan Trablusgarp’a gözünü dikti.

SAHİLLERDE İŞGAL

İtalya, 29 Eylül 1911’de Trablusgarp’ı işgal etme hedefiyle savaş ilan etti.

Savaş ilanının ardından İtalyan donanması, Trablusgarp kıyılarını bombaladı ve bölgeye çıkarma yaptı.

İtalyan birlikleri, kısa süre içerisinde Trablus, Tobruk, Derne ve Bingazi gibi önemli merkezleri ele geçirdi.

ÇÖLLERDE DİRENİŞ

Ancak Osmanlı bölgeye takviye birlik gönderemese de bir grup Osmanlı subayı, gönüllü olarak gizli yollardan Trablusgarp’a gitti.

Mustafa Kemal, Enver Bey, Ali Fethi Bey, Nuri Bey, Süleyman Askeri’nin aralarında olduğu subaylar yerel halkı örgütleyerek İtalyanlara karşı direniş organize etmeye başladı.

“KUYUMCU HAMDİ”

O dönem Berlin’de askeri ataşe olarak görev yapan Enver Bey, İtalyan işgalini başlaması üzerine görevini bırakarak yola çıktı.

İngilizlerin kontrolünde bulunan Mısır’dan Trablusgarp’a “Kuyumcu Hamdi” gizli kimliğiyle giren Enver Bey, uzun bir çöl yolculuğunun ardından Bingazi’ye ulaştı.

“GAZETECİ MUSTAFA ŞERİF”

Mustafa Kemal de Osmanlı subaylarının geçişini engellemek isteyen Mısır’daki İngiliz subaylarına, “gazeteci Mustafa Şerif” şeklinde düzenlenmiş kimlikle kendini tanıttı.

Yolculuk sırasında hastalanıp bir süre tedavi gördükten sonra yeniden yola çıkan Mustafa Kemal de zorlu çöl yolculuğunun ardından görev bölgesine ulaştı.

DİRENİŞ İTALYANLARI DURDURDU

Osmanlı subaylarının yerel halkla başlattığı direniş, İtalyanların kıyı şeridinden iç bölgelere doğru ilerlemesini engelledi.

Asker, silah ve donanma bakımından üstün olmasına rağmen İtalyanlar, çölde hareket etmekte ve ikmal sağlamakta zorlandı.

Direniş, İtalyanların aylar boyunca iç bölgelere girmesini engelledi.

ONİKİ ADANIN İŞGALİ

İtalyanlar, beklenmeyen direnişin karşılarına çıkması ve 1 yıla yakın bir süre boyunca Trablusgarp’ın içlerine ilerleyememeleri üzerine Osmanlı üzerindeki baskıyı artırmak için Trablusgarp dışında askeri hamlelere başladı.

Çanakkale Boğazı çevresindeki Osmanlı mevzilerine saldırdı ve Mayıs 1912’de Ege’deki Oniki Adayı işgal etti.

UŞİ ANTLAŞMASI

İtalyanların bu hamlelerinin ardından Balkan devletlerinin de Osmanlı’ya karşı harekete geçmesi üzerine iki cephede birden savaşamayacak durumda olan Osmanlı, 18 Ekim 1912’de İtalya ile Uşi Antlaşmasını imzaladı.

Osmanlı, bu antlaşma ile Kuzey Afrika’daki son toprağı olan Trablusgarp’ı kaybetti.

SAVAŞTA İLK UÇAK KULLANIMI

Trablusgarp Savaşı, aynı zamanda uçakların keşif ve bombardıman amacıyla kullanıldığı ilk savaş olarak tarihe geçti.

22 Ekim 1911’de bir İtalyan uçağı Osmanlı birliklerinin üzerinde keşif uçuşu yaptı.

25 Ekim 1911’de ise Yüzbaşı Riccardo Moizo’nun kullandığı Nieuport tipi keşif uçağı, Osmanlı askerlerinin yerden açtığı tüfek ateşi sonucu kanatlarına isabet alması üzerine düştü.

Bu olay, bir uçağın savaş sırasında ilk kez yerden ateşle vurulması olarak kabul ediliyor.

1 Kasım 1911’de ise bir İtalyan uçağı direnişçilerin üzerine “cipelli” diye tabir edilen 4 el bombası bıraktı.

Uçağın pilotu Giulio Gavotti’nin, bombaları bırakmasından önce babasına yazdığı mektupta şunları yazdığı ortaya çıkmıştı: 

“Bugün uçaktan bomba atmaya karar verdim… Bunu ilk kez deneyeceğiz ve eğer başarırsam bunu gerçekleştiren ilk insan olmaktan gerçekten memnuniyet duyacağım.”