UCM'de tarihi karar: Başsavcı Kerim Han görevden alındı

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde (UCM) tarihi bir gelişme yaşandı. Mahkemenin 2002 yılında kurulmasından bu yana ilk kez bir başsavcı görevden alındı. UCM Taraf Devletler Meclisi (ASP), hakkında yürütülen disiplin süreci kapsamında Başsavcı Kerim Han'ın görevden alınmasına karar verdi.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi'nde New York'ta gerçekleştirilen özel oturumda yapılan gizli oylamada, 125 üyeli Taraf Devletler Meclisi'nin 82 üyesi Han'ın görevden alınması yönünde oy kullandı. Karara 13 ülke karşı çıkarken, 15 ülke çekimser kaldı.

GÖREVDEN ALMA İÇİN GEREKLİ ÇOĞUNLUK SAĞLANDI

Roma Statüsü'ne göre UCM Başsavcısı'nın görevden alınabilmesi için mutlak çoğunluk olan 63 oyun alınması gerekiyor. Oylamada bu sayının aşılmasıyla birlikte Kerim Han'ın görevden alınması kesinleşti.

Bu kararla birlikte Han, UCM'nin 2002'de faaliyete geçmesinden bu yana görevden alınan ilk başsavcı olarak kayıtlara geçti.

CİNSEL TACİZ İDDİALARIYLA GÜNDEME GELMİŞTİ

Kerim Han, yaklaşık iki yılı aşkın süredir kendisine yönelik cinsel istismar iddialarıyla gündemdeydi.

Kamuoyunda "Sarah" ismiyle bilinen ve UCM'de Han'ın doğrudan yardımcısı olarak görev yapan bir personel, Han'ın kendisine yönelik zaman içerisinde artan uygunsuz temaslarda bulunduğunu ileri sürmüştü.

Han ise avukatları aracılığıyla yaptığı açıklamalarda iddiaları reddetti. Eski başsavcı, söz konusu kişiyle herhangi bir şekilde rızaya dayalı ya da rıza dışı cinsel temas yaşamadığını savundu.

SORUŞTURMA VE DİSİPLİN SÜRECİ

UCM Başsavcısı Kerim Han'ın, Mayıs 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri talep etmesinin ardından hakkındaki iddialar kamuoyuna yansımıştı.

İddiaların gündeme gelmesinin ardından Han, Mayıs 2025'te görevinden gönüllü olarak izne ayrılmıştı.

Mart ayında UCM tarafından oluşturulan üç yargıçtan oluşan bağımsız heyet, Birleşmiş Milletler soruşturması kapsamında Han hakkında "görevi kötüye kullanma veya ihlal tespit edilmediği" sonucuna ulaşmıştı.

Ancak UCM Taraf Devletler Meclisi Bürosu, Haziran ayında yaptığı değerlendirmelerde, disiplin sürecinin devam ettirilmesi ve Han'ın görev durumunun belirlenmesi amacıyla özel oturum düzenlenmesine karar vermişti.

ASP BÜROSU "AĞIR SUİSTİMAL" KARARI ALMIŞTI

UCM'nin 21 üyeden oluşan yürütme organı ASP Bürosu, BM İç Denetim Ofisi'nin (OIOS) soruşturma raporu, bağımsız hukukçulardan oluşan panelin görüşü ve Han'ın yazılı savunmalarını değerlendirerek, başsavcının görevini "ağır şekilde suistimal ettiği" yönünde karar almıştı.

Bu kararın ardından Han geçici olarak görevden uzaklaştırılmıştı.

HAN'IN AVUKATLARI SÜRECE İTİRAZ ETTİ

Kerim Han'ın avukatları ise görevden alma oylaması öncesinde yaptıkları açıklamalarda sürecin hukuka aykırı ilerlediğini savundu.

Avukatlar, Han'a savunma yapma ve akreditasyon hakkının tanınmadığını, işlemlerin adil yürütülmediğini ve kararın yeterli delille desteklenmediğini ileri sürdü.

YENİ BAŞSAVCI SEÇİM SÜRECİ BAŞLAYACAK

Kerim Han, Şubat 2021'de gerçekleştirilen ikinci tur oylamada 72 oy alarak UCM Başsavcılığı görevine seçilmiş, 16 Haziran 2021'de yemin ederek mahkemenin üçüncü savcısı olarak görevine başlamıştı.

Görevden alma kararının kesinleşmesinin ardından UCM'de yeni başsavcının belirlenmesi için seçim süreci başlayacak. Mahkemenin önümüzdeki dönemde yeni başsavcı seçimi için takvim oluşturması bekleniyor.