“Uyku intikamı” modern yaşamın yeni yorgunluğu olabilir
Uzmanlara göre bazı insanlar yorgun oldukları halde uyumayı bilinçli şekilde erteliyor. Bunun altında ise çoğu zaman gün içinde kendine ait zaman bulamama hissi yatıyor.
Gece olmuş, gözler kapanıyor ama telefon hala elde. Bir bölüm daha izleniyor, birkaç video daha kaydırılıyor ya da hiçbir şey yapılmadan yalnızca sessizce oturuluyor. Sabah erken kalkılacağı bilinmesine rağmen uyku sürekli erteleniyor.
Uzmanlar son yıllarda daha sık konuşulan bu davranışı “uyku intikamı” olarak adlandırıyor. Kişi aslında yorgun olduğunu biliyor ama günü bitirmek istemiyor. Çünkü gece saatleri bazen günün ilk kez gerçekten kendine ait hissedilen kısmına dönüşebiliyor.
GÜNÜ GERİ KAZANMA HİSSİYLE BAĞLANTILI OLABİLİYOR
Psikologlara göre birçok insan gününü iş, sorumluluklar, mesajlar, ev işleri ya da sürekli yetişmesi gereken şeylerle geçiriyor. Gün boyunca kendi isteğiyle hareket edemediğini hisseden bazı kişiler ise geceyi geri kazanılması gereken kişisel alan gibi görmeye başlayabiliyor.
Bu nedenle kişi yorgun olsa bile hemen uyumak istemeyebiliyor. Çünkü gece saatleri bazı insanlar için yalnızca dinlenme zamanı değil; kimsenin bir şey istemediği, sessiz kalınabilen ve kontrol hissinin yeniden oluştuğu alan haline dönüşebiliyor.
Uzmanlar bu davranışın özellikle ebeveynlerde, yoğun çalışan kişilerde ve gün içinde sürekli başkalarıyla ilgilenmek zorunda kalan insanlarda daha sık görülebildiğini belirtiyor.
MESELE HER ZAMAN UYKUSUZLUK OLMAYABİLİYOR
Uyku uzmanlarına göre uyku intikamı yaşayan kişiler genellikle geç yatmanın ertesi gün kendilerini zorlayacağını biliyor. Buna rağmen uyumayı ertelemeye devam edebiliyorlar. Çünkü burada mesele her zaman düzensizlik ya da yalnızca telefon kullanımı olarak görülmüyor.
Bazı insanlar için gece geç saatlerde yalnız kalmak, gün içinde kaybedildiği hissedilen kişisel zamanı geri alma duygusu yaratabiliyor. Bu nedenle davranış bazen tembellikten çok, zihinsel yükten kısa süreli uzaklaşma ihtiyacıyla ilişkilendiriliyor.
BEDEN BİR SÜRE SONRA TEPKİ VERİYOR
Uzun süreli uyku ertelemesinin zamanla hem zihinsel hem fiziksel etkiler oluşturabileceği belirtiliyor. Kronik yorgunluk, dikkat düşüşü, sinirlilik, zihinsel bulanıklık ve gün içinde tükenmiş hissetme en sık konuşulan etkiler arasında yer alıyor.
Bazı araştırmalar ise düzensiz uyku alışkanlıklarının stres düzeyi, hormon dengesi ve genel ruh hali üzerinde etkili olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle uzmanlar yalnızca kaç saat uyunduğuna değil, kişinin neden sürekli uyumayı ertelediğine de dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
ASIL NEDEN HER ZAMAN TELEFON DEĞİL
Telefon ve sosyal medya bu davranışı uzatabiliyor ancak uzmanlara göre temel neden her zaman ekran bağımlılığı olmayabiliyor. Çünkü bazı insanlar telefon olmadan da bilinçli şekilde uyumayı geciktirebiliyor.
Psikologlar burada asıl meselenin, kişinin gün içinde kendisine ait alan hissini ne kadar yaşayabildiğiyle bağlantılı olabileceğini söylüyor. Gün boyunca sürekli sorumluluk altında hisseden kişilerde geceyi bırakmak daha zor hale gelebiliyor.
Bu nedenle bazı uzmanlar uyku intikamını yalnızca bir uyku alışkanlığı olarak değil; modern yaşamın zihinsel yükü ve kontrol kaybı hissiyle bağlantılı yeni davranış biçimlerinden biri olarak değerlendiriyor.