Yaşadığınız yere dikkat: Bu mahalleler beyni küçültüyor
Dezavantajlı mahallelerde yaşayan bireylerin beyin sağlığının, daha avantajlı bölgelerde yaşayanlara göre olumsuz etkilendiği ortaya çıktı.
İnsanın yaşadığı çevrenin sağlığı üzerinde etkili olduğu uzun zamandır biliniyor.
Yeni bir araştırma, bu ilişkinin beynin yapısında da kendini gösterebileceğine işaret etti.
ABD'de gerçekleştirilen bir çalışmada, sosyoekonomik açıdan daha dezavantajlı bölgelerde yaşayan kişilerin beyin MR görüntülerinde daha yüksek beyin yaşı ve daha düşük toplam beyin hacmiyle ilişkili bulgular tespit edildi.
Araştırmacılar, 2024 yılının ocak-haziran döneminde Wisconsin Üniversitesi Hastaneleri ve kliniklerinden elde edilen 2 bin 826 kişinin beyin MR taramasını inceledi.
Araştırmada kişilerin yaşadığı bölgelerin sosyoekonomik durumu da çeşitli göstergeler kullanılarak değerlendirildi.
Dezavantajlı bölgelerde beyin yaşı daha yüksek çıktı
Araştırmada, sosyoekonomik açıdan en dezavantajlı bölgelerde yaşayan kişilerde “beyin yaş farkının” daha yüksek olduğu görüldü.
Beyin yaş farkı, kişinin kronolojik yaşı ile görüntüleme verilerinden tahmin edilen beyin yaşı arasındaki farkı ifade ediyor.
Çalışmanın sonuçlarına göre, en dezavantajlı bölgelerde yaşayan kişilerde beyin yaşı farkı ulusal düzeyde yaklaşık 2,7 yıl, eyalet düzeyinde ise yaklaşık 3 yıl daha yüksek bulundu.
Aynı grupta toplam beyin dokusu hacminin de daha düşük olduğu tespit edildi.
Damar hasarı da fazla
Araştırmacılar yalnızca beyin yaşına ve toplam beyin hacmine bakmadı. Beyaz cevher hiperintensiteleri olarak adlandırılan ve özellikle damar kaynaklı beyin hasarıyla ilişkilendirilen görüntüleme bulguları da değerlendirildi.
En dezavantajlı bölgelerde yaşayan katılımcılarda bu beyaz cevher değişikliklerinin daha fazla olduğu görüldü.
Araştırmacılar ayrıca bu bulgular ile beynin bazı bölgelerindeki hacim arasında daha güçlü olumsuz ilişkiler bulunduğunu belirledi.
Stres, uyku ve yaşam koşulları
Araştırmacılar, yaşanılan çevrenin beyin sağlığıyla ilişkisinin arkasında birden fazla mekanizma bulunabileceğine dikkat çekiyor.
Kronik stres, yüksek tansiyon, uyku sorunları ve damar sağlığını etkileyen koşullar bunlar arasında değerlendiriliyor. Ancak mevcut araştırma gözlemsel ve geriye dönük olduğu için, dezavantajlı bir mahallede yaşamanın tek başına beyin yaşlanmasına neden olduğu sonucuna varılamıyor.