Yerli patent başvuruları yüzde 1.000 artışla rekor kırdı

Türkiye’de patent başvurularında, son 20 yılda çok güçlü bir gelişim yaşandı.

2025 yıl sonu itibarıyla, 20 yıl öncesine kıyasla yıllık yerli patent başvuruları, yüzde 1.000’e yakın artış gösterdi.

Uzmanlara göre bu uzun vadeli yükseliş, Türkiye’de Ar-Ge ve inovasyon kültürünün geliştiğini ve sınai mülkiyet haklarına yönelik farkındalığın önemli ölçüde arttığını gösteriyor.

2026’nın ilk yarısı da sınai mülkiyet hakları açısından oldukça olumlu geçti. Yerli patent başvurularının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 31,2’lik artış, şirketlerin Ar-Ge ve inovasyon yatırımlarını daha güçlü şekilde sınai mülkiyetle desteklemeye başladığına işaret ediyor.

Marka başvurularındaki hareketlilik de bu tabloyu tamamlıyor.

"TÜRKİYE’DE AR-GE VE İNOVASYON KÜLTÜRÜ GİDEREK GÜÇLENDİ"

TOBB Patent ve Marka Vekilleri Meclisi Başkanı Kemal Yamankaradeniz, yaklaşan Patent ve Marka Vekilliği Sınavı da dahil patent dünyasındaki tüm gelişmeleri aktarmak üzere Ensonhaber'in sorularını yanıtladı:

SORU: 1- Türkiye’de patent başvurularında son dönemde nasıl bir tablo görüyoruz?

"Bu artışın arkasında Türkiye’de Ar-Ge ve inovasyon kültürünün giderek güçlenmesi, teknoloji geliştirme bölgelerinin yaygınlaşması, üniversite-sanayi iş birliklerinin artması ve şirketlerin fikri varlıklarını korumanın önemini daha fazla kavraması bulunuyor.

Bundan sonraki süreçte ise yalnızca başvuru sayısındaki artışa değil, bu patentlerin ticarileşmesine, üretime ve ihracata dönüşmesine odaklanmamız gerekiyor.

Türkiye’nin patent alanında yakaladığı ivmenin sürdürülebilir ekonomik değere dönüşmesi, küresel rekabet gücümüz açısından kritik önem taşıyor.

"SINAİ MÜLKİYET HAKLARI ALANINDA KÜRESEL ÖLÇEKTE DİKKAT ÇEKİCİ BİR YÜKSELİŞ"

SORU: 2- Türkiye, başta patent olmak üzere sınai hak başvurularında dünyada nasıl bir konumda? Küresel sıralamadaki yerimizi ve Türkiye’nin inovasyon kapasitesi açısından bu tabloyu nasıl değerlendiriyorsunuz?

"Türkiye son yıllarda sınai mülkiyet hakları alanında küresel ölçekte dikkat çekici bir yükseliş gösteriyor. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü’nün son verilerine göre Türkiye, yerli patent başvurularında dünyada 10’uncu, yerli marka başvurularında 6’ncı, yerli tasarım başvurularında ise 3’üncü sırada bulunuyor. Özellikle patent tarafında birkaç yıl içinde yakalanan ivme oldukça önemli.

Bu tablo Türkiye’nin artık yalnızca teknolojiyi tüketen değil, giderek daha fazla teknoloji geliştiren bir ülke olma yolunda ilerlediğini gösteriyor. Bununla birlikte sayı kadar niteliğe de odaklanmamız gerekiyor. Patentlerimizin uluslararası pazarlarda korunması, şirketlerin patent portföylerini stratejik biçimde yönetmesi ve buluşların ticarileştirilmesi Türkiye’nin küresel inovasyon liginde daha üst sıralara çıkması açısından kritik önemde."

"PATENT VE MARKA VEKİLLİĞİ SINAVI EKİMDE GERÇEKLEŞTİRİLECEK"

SORU: 3-17 Ekim 2026’da gerçekleştirilecek Patent ve Marka Vekilliği Sınavı neden önemli? Patent ve marka vekilleri sınai mülkiyet ekosisteminde nasıl bir rol üstleniyor?

"Patent ve Marka Vekilliği Sınavı iki yılda bir gerçekleştirildiği için sınai mülkiyet hakları ekosistemi açısından oldukça önemli. Türkiye’de patent, marka ve diğer sınai mülkiyet hakları başvurularının sayısı arttıkça bu alanda uzmanlaşmış, mevzuatı ve uluslararası sistemleri doğru okuyabilen profesyonellere duyulan ihtiyaç da artıyor.

Patent ve marka vekilleri aslında bir buluşun veya markanın hukuki ve ticari anlamda doğru şekilde korunabilmesi sürecinin en önemli aktörlerinden biri. Bir buluşun patentlenebilirliğinin değerlendirilmesinden başvuru stratejisinin oluşturulmasına, marka korumasından uluslararası başvurulara kadar çok geniş bir alanda şirketlere, girişimcilere ve buluş sahiplerine danışmanlık sağlıyorlar.

Bugün fikri ve sınai mülkiyet haklarını yalnızca bir tescil işlemi olarak görmek doğru değil. Şirketlerin en değerli varlıkları arasında artık patentler, markalar, tasarımlar ve teknoloji portföyleri bulunuyor. Bu nedenle nitelikli patent ve marka vekillerinin yetişmesi, Türkiye’nin teknoloji üretme ve bu teknolojiyi ekonomik değere dönüştürme kapasitesi açısından da stratejik bir önem taşıyor."

SINAV ŞARTLARI

SORU: 4- Patent ve Marka Vekilliği Sınavı’na kimler girebiliyor, adayları nasıl bir sınav süreci bekliyor ve başarı kriterleri nasıl belirleniyor?

"Patent veya marka vekili olmak isteyen adayların öncelikle mevzuatta belirtilen koşulları sağlamaları gerekiyor. Bu kapsamda adayların en az dört yıllık lisans eğitimi veren bir yükseköğretim kurumundan mezun olması temel şartlardan biri. Patent vekilliği ve marka vekilliği sınavları birbirinden ayrı olarak gerçekleştiriliyor ve adaylar tercihleri doğrultusunda birine veya her ikisine başvurabiliyor.

2023 yılında yapılan düzenlemeyle daha önce genel yeterlilik ve mesleki yeterlilik olmak üzere iki aşamadan oluşan sınav sistemi artık tek aşamaya indirildi. Mevcut sistemde sınav çoktan seçmeli test şeklinde gerçekleştiriliyor. Soruların yüzde 80’ini sınai mülkiyet hakları ile ilgili ulusal ve uluslararası mevzuat ve uygulamalar oluştururken, yüzde 20’lik bölümünde Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku ve Ticari İşletme Hukuku kapsamında belirlenen konular yer alıyor.

Sınav 100 tam puan üzerinden değerlendiriliyor ve 70 veya üzerinde puan alan adaylar başarılı kabul ediliyor. Bu açıdan sınav yalnızca teorik bilgi ölçen bir süreç değil; sınai mülkiyet hakları mevzuatını, başvuru sistemini ve vekillik mesleğinin gerektirdiği hukuki altyapıyı bütüncül olarak değerlendiren önemli bir yeterlilik süreci.

SINAVDAN BAŞARILI OLANLARI BEKLEYENLER

SORU: 5- Sınavı başarıyla tamamlayan adayları nasıl bir süreç bekliyor? Yeni patent ve marka vekillerinin yetişmesi Türkiye’nin inovasyon, Ar-Ge ve sınai mülkiyet ekosistemine nasıl katkı sağlayabilir?

"Sınavdan başarılı olmak, tek başına vekillik faaliyetinde bulunmak için yeterli değil. Başarılı adayların mevzuatta belirtilen diğer koşulları da yerine getirerek Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki ilgili vekil siciline kayıt yaptırmaları gerekiyor. Sicil sürecinin tamamlanmasıyla birlikte adaylar patent veya marka vekili olarak faaliyet gösterebiliyor.

Türkiye’de bugün girişimlerden üniversitelere, teknoloji şirketlerinden sanayi kuruluşlarına kadar çok geniş bir kesim Ar-Ge ve inovasyona yatırım yapıyor. Ancak ortaya çıkan teknolojinin doğru korunamadığı bir ortamda yapılan Ar-Ge yatırımının ekonomik değerini korumak da zorlaşıyor. Patent ve marka vekilleri tam bu noktada teknoloji ile hukuk, inovasyon ile ticaret arasında önemli bir köprü görevi görüyor.

Yeni ve nitelikli vekillerin sektöre katılması yalnızca mesleğin gelişmesi açısından değil, Türkiye’nin inovasyon kapasitesi açısından da önemli. Daha fazla şirketin sınai mülkiyet hakları konusunda doğru yönlendirilmesi, patentlerin yalnızca alınan belgeler olarak kalmayıp şirketlerin büyüme, ihracat ve uluslararasılaşma stratejilerinin bir parçası haline gelmesini sağlayacaktır. Türkiye patent başvurularında önemli bir ivme yakaladı. Bundan sonraki hedefimiz bu ivmeyi nitelikli patentlere, güçlü portföylere ve ticarileşen teknolojilere dönüştürmek olmalı."