Zirai don alarmı: Üreticilere kritik uyarı

Yetkililer, 7-11 Nisan 2026 tarihleri arasında Türkiye’nin bazı bölgelerinde etkili olması beklenen olumsuz hava koşullarının tarımsal üretimini riske atabileceğini duyurdu.

Olası kayıpların önüne geçmek için üreticilerin zirai don tehlikesine karşı gerekli önlemleri alması gerektiği vurgulanırken zarar gören çiftçilerin, Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı il ve ilçe müdürlükleri ile iletişime geçmesi ve sigortalı üreticilerin TARSİM’e vakit kaybetmeden başvurması istendi.

7-11 NİSAN ARASINDA ZİRAİ DON UYARISI 

Tarım ve Orman Bakanlığı, "Bakanlığımız, üretim sürecinin her aşamasında olduğu gibi, yaşanabilecek olumsuzluklara karşı da tüm imkânlarıyla üreticilerimizin yanındadır." diyerek üreticileri şu ifadelerle uyardı:

"Yapılan son değerlendirmelere göre; 7-11 Nisan 2026 tarihleri arasında ülkemizin belli yerlerinde yaşanacak olumsuz hava koşulları, tarımsal faaliyetler için de risk oluşturmaktadır.

Bu kapsamda, tarımsal üretim faaliyetlerinin sürekliliğinin korunması ve olası kayıpların asgari düzeye indirilmesi amacıyla, üreticilerimizin zirai don riskine karşı gerekli tedbirleri almaları önem arz etmektedir.

ÜRETİCİLER İRTİBATA GEÇMELİ

Olası olumsuzluklardan etkilenen üreticilerimizin, gerekli tespitlerin yapılması amacıyla bağlı bulundukları Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlükleri ile ivedilikle irtibata geçmeleri; tarım sigortası bulunan üreticilerimizin ise hasar ihbarları için vakit kaybetmeksizin TARSİM kanallarına müracaat etmeleri gerekmektedir."

ÜRETİCİ İÇİN KRİTİK ÖNLEMLER

-Riskli bölgelerden kaçının: Don riski düşük alanlar tercih edilmeli.

-Doğru yer seçimi yapın: Hava akımı iyi olan güney yamaçlar öne çıkıyor.

-Dayanıklı türleri seçin: Dona dayanıklı ve geç çiçek açan ürünler tercih edilmeli.

-Ekim öncesi planlama şart: Bölgeye uygun ürün ve çeşit belirlenmeli.

-Don anında müdahale edin: Ağaç diplerinde ateş yakma ve dumanlama uygulanabilir. Bahçelerde duman oluşturarak sıcaklık düşüşü sınırlandırılabilir.

-Sulama yöntemlerini kullanın: Yağmurlama sulama don etkisini azaltabilir.

-Koruyucu uygulamalar önemli: Bitkiyi güçlendiren yöntemler ve kaplama teknikleri değerlendirilmeli.

-Resmi kurumlarla iletişime geçin: Hasar tespiti için il/ilçe müdürlüklerine başvurulmalı.

-Sigorta ihbarını geciktirmeyin: TARSİM üzerinden hasar bildirimi yapılmalı.

-Meteorolojiyi takip edin: Güncel hava tahminleri yakından izlenmeli.

-Toprak nemini koruyun: Nemli toprak daha geç soğur, don etkisi azalır.

-Bitki koruyucu uygulamalar kullanın: Örtü, malçlama ve bazı koruyucu ürünlerle bitki yüzeyi korunabilir.

-Rüzgar makineleri/fanlar kullanın: Soğuk havanın dağılması sağlanabilir (büyük işletmelerde).

ÜRETİCİLER TEDBİRLERE ODAKLANDI

Tarım ve Orman Bakanlığı, bu gece başlayıp 11 Nisan'a kadar Türkiye'nin bazı bölgelerinde etkili olacak zirai don riskine karşı üreticileri uyarırken ziraatçılar ve ziraat mühendisleri de kayıpların en aza indirilmesi için önerilerde bulundu.

Tarımsal üretim faaliyetlerinin sürekliliğinin korunması ve olası kayıpların asgari düzeye indirilmesinin önemine dikkati çekilen mesajda, üreticilerin gerekli tedbirleri almaları gerektiği belirtildi.

Uyarıda, muhtemel olumsuzluklardan etkilenen üreticilerin gerekli tespitlerin yapılması için bağlı bulundukları Tarım ve Orman Bakanlığı il ve ilçe müdürlükleriyle irtibata geçmeleri, tarım sigortası bulunan üreticilerin de hasar ihbarları için TARSİM kanallarına müracaat etmelerinin önemine dikkati çekildi.

Beklenen zirai don olayının çok sert etkilere sahip olmayacağı değerlendirilirken üreticilerin riskten korunması için hem ekim işlemlerinden önce hem de sonra alması gereken önlemler önem kazanıyor.

Bu kapsamda, ekimden önce yer için don riski taşımayan bölgelerin seçilmesi, risk taşıyan bölgelerde tarım yapılması düşünülüyorsa da dona dayanıklı türlerin tercih edilmesi kayıpların en aza indirilmesinde alınacak önlemler olarak öne çıkıyor.

"HAVA AKIMI İYİ OLAN GÜNEY YAMAÇLAR SEÇİLMELİ"

Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Mehmet Ali Ünal, Bakanlık ve meteorolojiden yapılan uyarıda Marmara, İç Anadolu ve Orta Karadeniz bölgelerine dikkati çekildiğini belirterek, bu bölgelerde oluşabilecek don riskine karşı üreticilerin tedbirli olması gerektiğini söyledi.

Söz konusu tedbirleri "ekim ve dikim öncesi" ile "don zamanı" yapılması gerekenler diye ayırmanın mümkün olduğunu ifade eden Ünal, "Meyve ve sebzede ekim ve dikimden önce bölge ve yer seçimi doğru tespit edilmeli. Özellikle hava akımı iyi olan güney yamaçlar seçilmeli." dedi.

Ünal, meyve, sebze tür ve çeşitlerinin bölgeye uyumlu olması ve özellikle geç çiçek açanların tercih edilmesi gerektiğine işaret ederek, "Don olan günlerde ağaç dipleri ve yanlarında ateş yakmak, hava karışımını sağlamak, yağmurlama sulama uygulaması gibi yöntemler kullanılabilir. Dona karşı alınacak köklü tedbirlerle ilgili ekim ve dikimde bitkiye verilecek hormonlarla dayanıklı kılmak ve bitki yüzeyinde katman oluşturarak korumak gibi araştırmalar yapılabilir." değerlendirmesinde bulundu.

"METEOROLOJİ BİLİMİNDEN BESLENİLMELİ"

Türkiye Ziraatçılar Derneği Genel Başkanı Hidayet Muslu da geçen yıl mayıs ayında zirai don nedeniyle çiçek açan bütün meyvelerin döküldüğünü ve meyve arzının azaldığını söyledi.

İklim değişikliğinin yarattığı problemlerin bu yıl da beklendiğini vurgulayan Muslu, şunları kaydetti:

“Küçük ölçekli meyve bahçeleri içinde saman ve lastik yakarak duman bulutu oluşturulabilir. Ama köklü çözümler burada önemli, meteoroloji biliminden beslenilmelidir. Çünkü biz buna 'iklim krizi' demiyoruz, krizler geçici, belirli tedbirler alınarak önlenebilen olumsuzluklardır. İklim değişikliğinden bahsediyoruz. İklim değişikliği de kalıcı sonuçları olan, önümüzdeki sürecin tamamını kapsayacak tarım açısından olumsuzlukları, tehlikeyi, riski taşıyor.”