ABD-İran anlaşması sonrası Hürmüz Boğazı yeniden hareketlendi

Aylar süren diplomatik temasların ardından ABD ile İran arasında varılan çerçeve anlaşma, Orta Doğu'da tansiyonu düşüren en önemli gelişmelerden biri oldu.

Tarafların karşılıklı askeri operasyonları durdurma ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden uluslararası deniz trafiğine açma konusunda uzlaşması, enerji piyasalarında da anında etkisini gösterdi.

Anlaşmanın ardından petrol fiyatları gerilerken tankerlerin Boğaz'dan geçiş yapmaya başladığı bildirildi.

TRUMP: "ANLAŞMA TAMAMLANDI"

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran ile yürütülen müzakerelerin başarıyla sonuçlandığını duyurdu. Trump, "İran İslam Cumhuriyeti ile anlaşma artık tamamlandı" ifadelerini kullanarak, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını ve İran limanlarına yönelik ABD ablukasının kaldırılacağını açıkladı.

Trump, ikinci paylaşımında ise anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savundu. "Birçok başkan İran'la barış yapmaya çalıştı ancak başarılı olamadı. Bölge liderleri ilk kez gerçek barışı sağlayabilecek bir ortak buldu." değerlendirmesinde bulundu.

Trump: İran ile anlaşma tamam, Hürmüz yeniden açılıyor

PAKİSTAN ARABULUCU ROLÜYLE ÖNE ÇIKTI

Trump'ın açıklamasından kısa süre önce, görüşmelerde arabuluculuk yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de tarafların anlaşmaya vardığını duyurdu. Şerif, mutabakatın yalnızca ABD ile İran arasındaki gerilimi değil, Lübnan dahil bölgedeki tüm cephelerde askeri operasyonların kalıcı olarak sona erdirilmesini hedeflediğini belirtti.

Taraflar arasında hazırlanan mutabakat zaptının cuma günü, İsviçre'de resmi olarak imzalanması planlanıyor.

ASKERİ OPERASYONLAR DURDURULUYOR

Anlaşmanın tüm ayrıntıları henüz kamuoyuyla paylaşılmasa da İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği'nden yapılan açıklamada, İran ve müttefiklerinin yer aldığı tüm cephelerde askeri faaliyetlerin pazartesi gecesinden itibaren kalıcı olarak sonlandırılacağı bildirildi.

Son haftalarda İsrail ile Hizbullah arasında devam eden karşılıklı saldırılar, müzakerelerdeki en kritik başlıklardan biri olarak öne çıkıyordu. İsrail ise anlaşmaya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Tel Aviv yönetimi daha önce ABD ile İran arasındaki görüşmelerin tarafı olmadığını belirtmişti.

NÜKLEER PROGRAM İÇİN YENİ MÜZAKERE DÖNEMİ

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ateşkesin ardından başlayacak 60 günlük süreçte yaptırımların kaldırılması ve İran'ın nükleer programı dahil daha kapsamlı bir anlaşmanın müzakere edileceğini açıkladı.

Kaynaklara göre, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve mevcut yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği, önümüzdeki görüşmelerin en kritik başlıklarından biri olacak.

Garibabadi, tarafların bu süreçte ekonomik kalkınma mekanizmaları ve bölgesel güvenlik konularını da ele alacağını ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN AÇILIYOR

Küresel petrol ve doğalgaz sevkiyatının en önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, anlaşmanın en dikkat çekici maddeleri arasında yer aldı.

Trump, Boğaz'ın cuma günü uluslararası deniz trafiğine tamamen açılacağını belirterek, "Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol akmaya başlasın." ifadelerini kullandı.

Gemi takip verileri de boğazdaki hareketliliğin yeniden başladığını gösterdi. Tankerlerin ABD-İran anlaşmasının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçerek doğuya doğru ilerlediği gözlemlendi.

PETROL FİYATLARI SERT GERİLEDİ

Anlaşmanın duyurulmasının ardından enerji piyasalarında dikkat çekici hareketlilik yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı, işlemlerin ilk saatlerinde yüzde 4 gerilerken ABD tipi ham petrol (WTI), yüzde 4,6'dan fazla değer kaybetti.

Asya borsalarında ise yükseliş görüldü. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının küresel enerji arzına ilişkin endişeleri azaltarak piyasalarda rahatlama sağladığını belirtiyor.

GÖZLER İSVİÇRE'DEKİ İMZA TÖRENİNDE

ABD ile İran arasında varılan mutabakatın resmiyet kazanması için gözler, şimdi 19 Haziran'da İsviçre'de yapılacak imza törenine çevrildi.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi halinde, bölgesel gerilimin düşmesi, enerji piyasalarındaki belirsizliğin azalması ve Hürmüz Boğazı'nda normalleşmenin hızlanması bekleniyor. Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin nihai kararın, önümüzdeki aylarda yapılacak kapsamlı müzakereler sonucunda netleşeceği ifade ediliyor.