Şirketlerin çalışanlarına tanıdığı özel izinler

Birçok şirket çalışanlarının moral ve motivasyonunu önemsiyor ve bu kapsamda etkinlikler düzenliyor. Öte yandan çalışanlara verilen özel izinler de birçok insanın moral ve motivasyonunu artıran en büyük etken olarak görülüyor. İşte şirketlerin hak tanıdığı özel izinler...

(Berna Durdağı)

Şirketlerin çalışanlarına tanıdığı özel izinler

Birçok şirket çalışanlarının moral ve motivasyonunu önemsiyor ve bu kapsamda etkinlikler düzenliyor. Öte yandan çalışanlara verilen özel izinler de birçok insanın moral ve motivasyonunu artıran en büyük etken olarak görülüyor. İşte şirketlerin hak tanıdığı özel izinler...

Yıllık resmi izin hakkı- 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışanların izin hakkı ve izin süreleri belirtiliyor. Bu kapsamda işe başlayan bir kişiye, deneme süresi dahil olmak üzere en az bir yıl çalıştığı takdirde yıllık ücretli izin hakkı tanınır. Yıllık izinler çalışan ve işveren tarafların anlaşmasına bağlı olarak farklı sürelerde de kullanılabilir.

Doğum günü izni- Yıllık izinden düşmeyen doğum günü izni, ücretli izin olarak çalışana verilir. Türkiye'de doğum günü izni veren birçok şirket bulunmaktadır. Aynı zamanda şartlar uygun olduğu takdirde doğum gününde evden çalışma hakkı tanıyan firmalar da bulunuyor.

Doğum izni- Kadın çalışanlar için doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre ile verilen doğum iznidir. Çoğul gebelik olması durumunda ise bu süreler doğumdan önce 10 hafta, doğumun ardından 8 hafta olarak belirlenmiştir.

Babalık izni- Çocuğu dünyaya gelen erkek çalışanlara uygulanan bu sektörden sektöre değişmektedir. Memur babalar için verilen izin 657 sayılı kanunun 104. maddesine göre 10 gün olarak uygulanır. Özel sektör çalışanı olan babalar için 4857 sayılı kanuna bağlı olarak, 5 günlük izin verilir. Bu izin de ücretli izine tabiidir. Türkiye'de babalık izni veren şirketler 5 günden 14 güne kadar süreyi uzatabiliyor.

Süt izni- Özel sektör çalışanları için 4857 sayılı İş Kanunu esas alındığında, kadın çalışanlar bir yaşından küçük çocuklarını emzirmek günde günde toplam olarak bir buçuk saat süt izninden yararlanabilir. 654 sayılı Devlet Memurları kanunu esas alındığında ise kadın memura, bebeğini emzirmek için doğum sonrasında analık izni süresinin bitme tarihinden itibaren de ilk 6 ayda günde yaklaşık 3 saat, ikinci 6 aylık sürede ise günde yaklaşık bir buçuk saatlik süt izni verilir.

İş arama izni- İşten çıkartılacağı önceden belirtilen bir işçinin günlük 2 saat iş arama izni bulunuyor. Çalışan ve işveren tarafından anlaşma sağlanması durumunda toplu olarak günlük şekilde de kullanılabiliyor. Bu izin moral ve motivasyon kapsamında değerlendirilmese de, işçilerin bilmesi gereken haklardan biridir.

Evlilik izni- Kişinin kendi evlilik yapmasında durumunda kullanılabileceği gibi yakın çevresindeki evlilikler için de hak tanınan izinlerden biridir. Birçok şirkette işveren ile çalışan arasında değişkenlik gösterebilen bu izin kapsamında, en az 5 günlük bir izin tanınmaktadır. Devlet memuru ve özel sektör çalışanları bu izinden ücretli olarak faydalanmaktadır.

Yol izni- Yıllık izinlerin farklı şehirlerde kullanılması durumunda izinden sayılmaması için alınan ücretsiz izindir. Bu süre yıllık izinden düşmezken maaş kesintisi yapılır. Bu iznin kullanımı tamamen çalışanın tercihine bağlıdır.

Mazeret izni- Çalışanın işle ilgisi olmayan herhangi bir durum için talep ettiği bir izindir. Mazeret izni, İş Hukuku kapsamında sağlanan bir haktır ve yıllık izinden farklıdır.

Yıl dönümü izni- Doğum günü izni gibi çalışanı motive etmek için verilen izin, nadir de olsa bazı şirketlerde uygulanan bir izin türüdür. Bir yılını dolduran ya da işe giriş yıl dönümünde verilen bu izin aynı hafta ya da aynı ay içerisinde kullanılabilir. İş kanunu kapsamında olmayan bu izin, şirketlerin özel olarak tanıdığı bir izin türüdür.

Vefat izni- Ölüm izni ya da cenaze izni olarak bilinen izi türü, çalışanın birinci dereceden yakınının ölmesi durumunda belirli bir süre zarfında çalışmaması için verilen izindir. Vefat eden kişinin çalışana yakınlık derecesine bakılarak izin günü değişkenlik gösterir. Birinci derece için 5 gün, ikinci ve üçüncü derece için 3 gün izi verilir. Bu durum memur ve özel sektör çalışanları için farklılık gösterir.

Ücretsiz izin- Uzun süreli işten ayrı kalma ve yıllık iznin bitmesi durumunda kullanılan izin türüdür. Bu süre zarfında çalışanlar maaşlarını kesintili bir şekilde alır. Kullanımı çalışanın tercihine bağlı olurken bazı firmalar zorunlu hallerde de kullandırmaktadır.