Taş Rabat Kırgızistan'ın en eski mimari eseri

Taş Rabat, Orta Asya’da eşi benzeri bulunmayan bir Orta Çağ mimari eser...

Kuruluş tarihi kesin tam olarak bilinmeyen bu yapıt hakkında, 10 veya 15. yüzyıla ait olduğuna dair iki yaygın görüş bulunuyor.

Taş Rabat, Kırgızistan’ın Narın iline bağlı At Başı ilçe merkezine 80 km. uzaklıkta, deniz düzeyinden 3500-3600 m. yükseklikte yer alıyor.

Alanı yaklaşık 1 km2 olan dörtgen yapının ortasında yarımküre yükseliyor. Duvarlar ve kubbe, renkli yassı taşlardan örülmüş.

Binanın en önemli özelliği, içindeki oda sayısının değişken olmasıdır. Odaları sayma zahmetine giren her ziyaretçinin ağzından 36 ila 41 arasında bir rakamın çıkması, olağan bir durum.

Bu vasfıyla “esrarengiz mekân” namını kazanan Taş Rabat, bilim adamları tarafından ekseriyetle bir kervansaray olarak kabul ediliyor.

Ancak bu binanın tarihte Nestoriyan Hristiyanların ibadethanesi, Budist tapınağı, mescit olduğu görüşleri de vardır.

Efsanelerin birine göre “Eskiden buralarda bir han yaşamış. İki oğlu varmış. Günlerden bir gün yaşlı han, hanlığı kime bırakacağına karar vermek için oğullarına bir şart koşmuş. “İkiniz de halkın refahı için bir hayır işleyin. Daha kıymetli iş yapan tahta çıkacaktır” demiş.

Büyük oğul “Halkın iyi yaşaması için onu düşmandan koruyan bir sur gerek” düşüncesiyle Taş Rabat’ı ve Oş’un yanında bir set kurmuş.

Küçük oğul ise halkın zihnini açmak, ziraat ve ticaret öğretmek için çalışmış. İleri görüşlülüğün önemini anlayan han, hükümdarlığı ikinci oğluna devretmiş. Hanın gözünde Taş Rabat pek değerli görülmemiş.