Tekerleme, hikaye, fıkra ve benzeri kültürel öğelerin çocukların ruhsal, kültürel ve dil gelişimlerine katkıda bulunarak, onların yaratıcı ve eleştirel düşünme kapasitelerini artırdığı bildirildi.
Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Abdülkadir Kabadayı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, tekerlemelerin, çocukluk yıllarında hatta her yaş döneminde, insanların, söyleme yarışı içine girdikleri, telaffuz etmekte güçlük çekilen ve söylerken eğlendiren karmaşık ifadeler olduğunu belirtti. Kabadayı, okul öncesi dönemde çocukların ana dilini daha çabuk ve doğru kavramasına, doğru ses şekillerini öğrenmesine yardım eden tekerlemelerin özellikle 3-6 yaş arasındaki çocukların dinleme ve konuşma becerilerini etkilediğini vurguladı.
Tekerleme, hikaye, fıkra ve benzeri halk anlatılarının, çocukların ruhsal, kültürel ve dil gelişimlerine katkıda bulunarak, onların yaratıcı ve eleştirel düşünme kapasitelerini artırdığını belirten Kabadayı, şunları kaydetti: ''Tekerleme, birbirine aykırı düşünceleri, olmayacak durumları bir araya yığıp mantık dışı birtakım sonuçlara vararak şaşırtıcı bir etki yaratır. İçerisindeki tekrarlar, kolay ezberlemeyi sağladığı için tekerlemeler bir çeşit anadil alıştırmalarıdır. Neşe ve hareket kaynağı olduğu için de okul öncesi çocuklarının dil gelişimine katkı sağlamaktadır. Tekerlemeler, Türkçemizde bazı anlam yapılarının, dil özelliklerinin sık yapılan tekrarlarla öğrenilmesini kolaylaştırır.''
-TEKERLEME SEÇERKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?-
Kabadayı, tekerleme gibi halk anlatılarının ders malzemesi olarak, öğrenciler ve öğretmenler için bitmez tükenmez kültürel ve sosyal bir hazine niteliği taşıdığını ve öğretmenlere bu konuda çok iş düştüğünü ifade etti. Öğretmenlerin tekerlemeler konusunda oldukça titiz davranması gerektiğini vurgulayan Kabadayı, önerilerini şu şekilde sıraladı: ''Öğretmenler tekerlemeleri, söyleyiş ilkelerine uygun olarak seslendirmelidir.
Bunun için de önceden bir hazırlık yapması gerekir. Tekerleme çalışmalarında, bedensel devinimi gerektiren etkinlikler, çocukların hareket becerilerinin geliştirilmesi için bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Tekerlemeler, söyleyiş, jest, mimik ve bedensel hareketlerle zenginleştirilmelidir. Tekerlemelerin çocukların düzeyine uygun olmasına, argo sözler, eskimiş ve yabancı sözcükler içermemesine dikkat edilmelidir.''
İLGİNÇ TEKERLEME ÖRNEKLERİ
ADEM MADENDE
adem madene inmiş adem madende badem yemiş madem adem madende badem yemiş niye bize getirmemiş
ŞEMSİ PAŞA
şemsi paşa pasajında sesi büzüşesiceler
ÇEKİRDEKÇİ ÇETİN
çekirdekçi çetinin
çekoslavak çevirmeni
çelik gibi çekmecenin
çengelini çevirmedi
LEYLEK
Leylek leylek havada,
Yumurtası tavada,
Gel bizim hayata,
Hayat kapısı kilitli,
Leyleğin başı bitli.
KELKİT'TE KEKLİKLER
Kelkit'te keklikler kesmüğe dadanmışlar
Kelkit'te keklikler kesmüğe dadanmasaydı
Kelkitliler keklik etine dadanmazdı.
BERBER
Bir berber bir berbere gel beraber berber dükkanı açalım demiş.
BİR DALDA BİR KARTAL
Bir dalda bir kartal, dal tartar kartal kalkar, kartal kalkar dal sarkar, dal sarkar kartal kalkar.
KOMŞU, KOMŞU
-Komşu, komşu !
-Hu, hu!
-Oğlun geldi mi?
-Geldi
-Ne getirdi?
-İnci, boncuk.
-Kime, kime?
-Sana, bana.
-Başka kime?
-Kara kediye
-Kara kedi nerede?
-Ağaca çıktı
-Ağaç nerede?
-Balta kesti
-Balta nerede?
-Suya düştü.
-Su nerede?
-İnek içti.
-İnek nerede?
-Dağa kaçtı.
-Dağ nerede?
-Yandı, bitti kül oldu.
