Ayşe Sancak Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, çoğu zaman yanlış yorumlanan davranışların arkasındaki nörogelişimsel tablo olarak öne çıkıyor.
Aynı uyarıyı defalarca duyan ama yine de sürdüremeyen, “neden yapmıyorsun?” sorusuna cevap veremeyen çocuklar… Çoğu zaman sorun isteksizlik sanılıyor. Oysa bazı çocuklar gerçekten istemediği için değil, sürdüremediği için duruyor. Uzmanlara göre Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, tam da bu noktada fark edilmeden ilerliyor ve çocuk, anlaşılmadan büyüyor.
AYNI DAVRANIŞ FARKLI HİKAYE
DEHB tek tip ilerlemez. Bazı çocuklar hareketleriyle dikkat çeker, bazıları ise sessiz ama dağınıktır. Özellikle kız çocuklarında tablo çoğu zaman fark edilmeden ilerler. Bu nedenle yalnızca “yerinde duramamak” üzerinden değerlendirme yapmak eksik kalır.
DAVRANIŞIN ARKASINDAKİ SİSTEM
DEHB çoğu zaman disiplin problemi gibi görülür. Oysa asıl mesele, planlama, odaklanma ve işi sürdürme becerilerinde yaşanan zorluktur. Bu yüzden birçok çocuk “yapmıyor” gibi görünse de aslında “sürdüremiyor” durumundadır.
GÜN İÇİNDE YAYILAN ETKİ
DEHB sadece dersle sınırlı değildir. Arkadaş ilişkilerinde, oyunlarda ve ev içi sorumluluklarda da kendini gösterir. Sık uyarı alan çocuk zamanla kendini geri çekebilir ya da “yetersiz” hissetmeye başlayabilir.
ZAMAN DEĞİL FARKINDALIK BELİRLEYİCİ
Belirtiler zamanla şekil değiştirebilir ama çoğu zaman tamamen kaybolmaz. Bu nedenle erken fark edilmeyen her durum, ilerleyen süreçte daha görünür hale gelir.
TANI BİR ANDA VERİLEMEZ
DEHB tek bir testle belirlenmez. Uzman değerlendirmesi, aile ve öğretmen gözlemleri birlikte ele alınır. Belirtilerin farklı ortamlarda görülmesi ve günlük yaşamı etkilemesi tanı için belirleyicidir.
DOĞRU YAKLAŞIMLA YÖN DEĞİŞİR
DEHB yönetilebilir bir durumdur. Davranışsal destek, aile yaklaşımı ve eğitim düzenlemeleri sürecin temelini oluşturur. Amaç, çocuğu değiştirmek değil; onu doğru şekilde desteklemektir.
ANLAŞILMAYAN HER ÇOCUK YALNIZLAŞIR
“Yaramaz”, “tembel” ya da “sorumsuz” gibi tanımlar sorunu çözmez, derinleştirir. DEHB bir tercih değil, nörobiyolojik bir durumdur ve doğru yaklaşımla yönetilebilir. Anlaşılmayan her çocuk, zamanla kendini yanlış tanımaya başlar.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
