23 Ağustos 1791’de Batılı sömürgeciler tarafından köleleştirilen Afrika asıllı insanlar, Fransız sömürge yönetimine karşı özgürlük mücadelesine başladı. Yaklaşık beş yıl süren çatışmalar sonucunda köleler yalnızca özgürlüklerini kazanmakla kalmadı, aynı zamanda bağımsız bir devlet kurarak köleliği resmen kaldıran ilk siyasi yapıyı inşa etti.
Tarihe “Haiti Devrimi” olarak geçen bu süreç, dünya genelindeki kölelik karşıtı hareketlere ilham kaynağı oldu. UNESCO, 1998’de 23 Ağustos’u “Uluslararası Köle Ticaretinin Anılması ve Köleliğin Kaldırılması Günü” ilan etti ve anma törenleri farklı ülkelerde düzenlenmeye devam ediyor.
KÖLE TİCARETİNİN TARİHÇESİ
Coğrafi keşifler ve sömürgecilikle hız kazanan köle ticareti, milyonlarca Afrikalıyı yurtlarından kopardı. Tarihi kayıtlara göre 25-30 milyon kişi, Atlantik ve Hint Okyanusu üzerinden farklı kıtalara taşındı.
Üçgen Ticaret: Avrupa’dan Afrika’ya silah ve imalat ürünleri, Afrika’dan köleler, Karayipler ve Amerika’dan ise şeker, pamuk, kahve ve tütün Avrupa’ya gönderiliyordu.
Başlıca aktörler: Fransa, İngiltere, İspanya, Portekiz ve Hollanda
Hint Okyanusu güzergahı: Komor, Seyseller, Madagaskar ve Mauritius adaları
EKONOMİK SÖMÜRÜ VE IRKÇILIK
Kölelik yalnızca ekonomik değil, ideolojik bir düzen de oluşturdu. Siyahların aşağı, beyazların üstün olduğu inancı sömürge yasalarına ve toplumsal yapılara yansıdı.
Haiti Devrimi’nin başarısı, kölelik ve ırkçılığı temelden sarsarak, köle geçmişine sahip toplumların özgürlüğünü kazanıp koruyabileceğini kanıtladı ve sonraki kölelik karşıtı hareketlere ilham verdi.
UNESCO'NUN KÖLE GÜZERGAHI PROJESİ
UNESCO, köle ticareti ve köleliğin kaldırılmasını anmak amacıyla “Köle Güzergahı” projesi yürütüyor. Her yıl 23 Ağustos’ta sanatçılar ve araştırmacılar ortak hafıza oluşturmak için bir araya geliyor.
Fotoğraf, video ve enstalasyon sergileri
Tarih incelemeleri ve röportaj yayınları
Uluslararası bilim komitesi ile akademik takibin sürdürülmesi
"MODERN KÖLELİK" TEHDİDİ
Kölelik resmi olarak yasaklanmış olsa da günümüzde farklı biçimlerde varlığını sürdürüyor.
BM verilerine göre yaklaşık 50 milyon kişi modern kölelik koşullarında yaşıyor:
Tehdit, baskı, şiddet veya aldatma yoluyla özgürlüklerinden mahrum bırakılan kişiler
Zorla çalıştırma, zorla evlendirilme ve insan ticareti gibi ağır istismar biçimleri
Modern köleliğin en yaygın görüldüğü ülkeler: Hindistan, Çin, Pakistan, Kuzey Kore, Nijerya, Endonezya ve Kongo
