Mantar Üniversitesi

Türkiye'nin nüfus probleminin bir başka ayağı da eğitim.

Artık düz lise kavramının tarihe karışması gerekiyor. Günümüz çocuklarını mesleki yönelime lisede başlatmamız lazım. Bu liselerde hedefe yönelik olmalı. Bu da hem coğrafi şartlara uygun olmalı hem de sosyolojik yapıya uygun olmalı.

Peki bunlar ülkemizde hiç mi yok? Var elbette. Mesela Kayseri’de Havacılık ve Uzay Teknolojileri Lisesi var. Kayseri havacılığın membağı, Türkiye’de ilk uçak fabrikası Kayseri’de kurulmuştur. Ayrıca bölgenin en büyük savaş uçağı bakım merkezi FASBAT var. Bu liseyi burada kurmak çok mantıklı.

Gerçi Kayseri biraz standart dışı bir yer, üretim ve sanayide çevresel faktörlere çok bakılmıyor. Kayseri’de deniz yok ama somon üretimi yılda 5 bin ile 10 bin ton arası, Kayseri’de orman yok, doğru dürüst ağaç yok ama mobilya sanayinin merkezi… Türkiye’de buna benzer iller var. Gaziantep, Konya, Samsun, Mersin, Bursa, İzmir, Balıkesir, Tekirdağ, Trabzon, Yalova, Sakarya, İzmit, Eskişehir, Bolu, Manisa, Denizli… Buralar çevresel ve tarımsal faktörlere bakmadan her şeyi üretiyorlar, devlet teşviklerini çok doğru değerlendiriyorlar.

Devlet üretimin her alanına çok iyi teşvikler veriyor. Bu teşvikleri değerlendiren Türkiye’de varlık içinde yaşar. Fakat girişimci olan bölgeler haricinde insanları harekete geçirecek olan şey işte bu mesleki teknik liseler.

Günümüzde bazı mesleklerin aşırı yüklenmeden tıkandığını görüyoruz. Mesela öğretmenlik, bilgisayar mühendisliği, İİBF bölümleri, formasyonsuz tarih, edebiyat bölümleri, uluslararası ilişkiler…

Mesela ben normalde uluslararası ilişkiler okuyordum. Örgün ve ikinci öğretimde toplamda 120 kişi vardı ve bu 120 kişiden sadece 1 kişi uluslararası ilişkiler ile alakalı iş yapıyor. 120’de 1 çok az. Birçok arkadaşım özel bankalara girdi, polis olan var, devlet memuru olan var, babasının işine devam eden var. Bizimki devlet üniversitesi olmasına rağmen böyle bir verimsizlik yaşandı, 4 yıllık bir işsizlik erteleme, başka hiçbir şey değil.

Devlet istihdam kapasitesinin sonuna geldi, artık öyle kimse elini kolunu sallayarak kamuya sırtını yaslayamaz. Bitti o devir. Çok zor. Gerçekten nadir yetenekleri olan insanlar arık devletin istihdamına girebilir.

Burada bir başka hamle de özel üniversiteler için gerekiyor. Bazı özel üniversiteler gerçekten hakkını veriyor. Onları biliyor herkes. Ama özel üniversitelerin çoğu mantar üniversitesi. Kaç puan alırsan al hukuk fakültesine giriyorsun, mühendis oluyorsun… Aslında tam olamıyorsun. Çünkü bu mantar üniversitelerde eğitim de mantar.

Birçok sektörde mantar üniversitelerinin geçerliliği yok. Tecrübeli avukat bir arkadaşım, asla ve asla mantar üniversitelerinden gelen kişileri staja almıyorum, diyor. Çünkü çocukta eğitim olmadığı için benim aktardığım tecrübe ona geçmiyor, diyor. Peki sonuçta çocuk hukuk fakültesi mezunu mu? Evet. Ama bir 4-5 yıl staj yapması lazım ki olayı kapsın.

Bir dönem üniversite okumayanlar gerizekalı gibi bir algı vardı, özellikle 2000’li yılların başında. Aileler çocuklarını yarıştırıyor, ebeveynler krizlere giriyordu. Bu furya maalesef hala devam ediyor.

Bunu durduracak tek şey mesleki ve teknik liselerin çoğalması. Türkiye kalkınma yolu projesinin kalbi. 2030 yılında Türkiye bambaşka bir yer olacak, tam bir geçiş ülkesi olacak, ticaretin ve üretimin kalbi olacak. Türkiye bölge liderliğini pekiştirecek, sağlamlaştıracak. Çocuklarınızı buna göre hazırlamalısınız, yoksa çocuklarınız 40 yaşına geldiğinde bile harçlık vermek zorunda kalırsınız.