Bir milletin ölüm kalım mücadelesi verdiği günlerde yaşadıklarını birincil tanıklıklarla öğrenmek isteyenler için Musa Kazım Sakarya’nın hatıratı Bir Sakarya Savaşı Gazisinin Hatıraları bulunmaz fırsat.
Musa Kazım Sakarya’nın dönemin sosyal hayatına ve Kurtuluş Savaşı günlerine dair ilginç anekdotlara yer verdiği hatıratında, Alman İmparatoru II. Wilhelm ile Enver Paşa arasında geçen bir diyalog dikkat çekiyor.
Buna göre Türk İhtiyat Zabit Namzetleri (yedek subay adayları) Talimgahı’na bir ziyaret gerçekleştiren Alman İmparatoru II. Wilhelm, talimlerini izlediği onbeşliler olarak da bilinen askerler için Enver Paşa’ya, "Bu gençlerden oluşan çok değil iki ordunuz olsa Avrupa’yı işgal eder." demişti.
Musa Kazım Sakarya’nın tarihi bir figür olarak ortaya çıkışı, Sivas Darülmuallim Mektebi’nde (Sivas Öğretmen Okulu) eğitimini yarıda bırakıp orduya katılmakararına dayanıyor. Birinci Dünya Savaşı’nın devam ettiği günlerde gönüllü olarakaskere yazılmak isteyen Musa Kazım Sakarya, arzusuna hemen ulaşamaz.
"ONBEŞLİLER"
Gönüllü olarak cihan harbine katılmak isteyen Sakarya’nın, Sivas Yenihan Askerlik Şubesi’ne verdiği dilekçesini, şube müdürü Yüzbaşı Ömer Bey yırtar atar. Gönüllü olarak orduya hizmet etmek isteyen Sakarya, pes etmeyerek yüzbaşı Ömer Bey’i amiri Şekip Paşa’ya şikayet etmekle ikna ederek onbeşliler arasına adını yazdırır.
Sayfa: 368
"SULTAN REŞAD DEDE"
Musa Kazım Sakarya’nın eğitimlerinin devam ettiği günlerde İstanbul’un da önemli misafirleri vardır.
Osmanlı padişahı Mehmed Reşad’ın davetlisi olarak Osmanlı başkentine gelen Alman imparatoru II. Wilhelm, ziyareti sırasında Sakarya’nın da içinde olduğu birliği ziyaret etmek ister.
Suştan Mehmed Reşad, Enver Paşa ve II. Wilhelm’in içinde yer aldığı heyetin ziyaretini detaylarıyla anlatan Sakarya’nın, Sultan Mehmed Reşad için, "Sultan Reşad dede" ifadeleri dikkati çekiyor.
