Piyasalar ve Savaş…
Şu an aktif olarak piyasaları etkileyen 2 savaş var. Rusya – Ukrayna savaşı ve ABD – İran savaşı. Bu iki savaştan Ukrayna – Rus savaşı gerçek, ABD – İran savaşı bir yapay bir savaş.
Önce Rus – Ukrayna savaşı ile başlayalım. Görünürde Ukrayna’nın NATO’ya alınması gibi bir sebep gösterildi. Tabi bu da bir sebep ama ana sebep değil. Ana sebep arka plandaki Rusya - Çin doğalgaz çekişmesi ve ABD – AB çekişmesi. Çin – Rusya doğalgaz çekişmesinde ABD’nin tarafı net olarak Rusya… Çünkü AB’nin iki büyük gaz tedarikçisi var; ABD ve Rusya…
AB’nin en büyük ekonomisi Almanya’yı bu noktaya getiren ABD’dir. Birleşmeden önce ABD’nin Batı Almanya’ya yaptığı yatırımlar sayesinde Almanya ekonomisi şaha kalktı. Tabi ki Almanların organizasyon yetenekleri, disiplinleri ve ordo-liberal ekonomi anlayışıyla birleşince ABD’den gelen yüklü sermeye işe yaradı.
AB ülkelerinin hemen hepsinin ABD ile böyle bir ilişkisi var. Yani aslında AB’nin ağası ABD. Fakat 90’lardan bu yana AB’de bir kıpırdanma var. ABD’nin üzerlerindeki ağalığı sorgulanıyor. Özellikle Fransa bu konuda başta Almanya olmak üzere tüm AB’yi gaza getiriyor. Fransa daha önce de Saddam’ı gaza getirmişti, 90’ların sonunda “hacı gel bak biz Euro gibi şahane para yaptık, boş ver petrodoları gel sen bize petrolü Euro ile sat” diye ikna etti. Saddam kabul etti ve ABD, Irak’a savaş açtı. Peki Saddam’ı gaza getiren Fransa ne yaptı, sanki Saddam’ı gaza getiren onlar değilmiş gibi ABD’nin koalisyon güçlerine katılıp Irak’a saldırdılar. İşte bu Fransız dış siyasetinin resmidir.
Aynı Fransa AB’yi önce “gelin AB ordusu kuralım” diye ortaya düşürdü, sonra da “ya Çin’den biraz gaz alsak ne olur ki” diye tüm AB’yi gaza getirdi, ama bu son gaz pahalıya patladı. Çünkü AB’ye doğalgazı batıdan ABD, doğudan Rusya satıyor. Pazarı bozmaya çalıştılar. ABD’de Rusya’ya verdi gazı ve Rusya, Ukrayna’ya saldırdı. Bu savaş AB’yi çok yüksekten panik etti çünkü ağaları ABD kenara çekildi ve ilgilenmedi. Başınızın çaresine bakmayı öğrenin, dedi.
2026 yılında şunu söyleyebiliriz; ABD net bir şekilde AB’den nefret ediyor. Zaten açık açık da dile getiriyorlar. Trump ve Musk fırsat buldukça açık kaynaklardan bu nefreti hiç kinaye yapmadan doğrudan dillendiriyor.
Rusya - Ukrayna savaşında Rusya için kritik seneye girdik. Çünkü Rusya’yı şu an savaş ekonomisi ayakta tutuyor. Yani savaş için üretim yapılıyor ve ana alıcıda Rusya Devleti olduğu için çarklar dönüyor. Fakat bu uzun zaman sürdürülebilir bir sistem değil. Devlet bunu ancak 1 yıl daha sübvanse edebilir.
Gelelim daha yakınımızdaki ABD – İran savaşına. Bu savaş yapay bir savaş. O yüzden sürekli boş askeri üsler bombalanıyor, Hürmüz açılıp kapanıyor, boş arazilere füze atılıyor. İki tarafında çeşitli yönlerden işine geliyor. ABD için ilk sebebi Avrupa’dan yayılan sjw ve woke zehrini ülkeden uzak tutmak, yani kendi halkının fazla rahatlamasını istemiyor, askeriyeyi sıcak tutmak ve askeri sanayi ürünlerine dünyada pazar açmak istiyor.
Bir diğer ve en önemli sebebi ise ABD rezerv kontrolü, yani kontrollü para basma, FED enflasyondan ötürü fazla emisyona gidemiyor. Bu yüzden ABD bu savaşı emtia ve borsalarda para kazanma aracı olarak görüyor. Dikkat ederseniz sürekli barış ve savaş haberleri var. Bu haberlerle birlikte endeksler, altın, gümüş, brent petrol, emtialar yüzde 20 eksi, yüzde 20 artı aralığında gidip gidip geliyor. ABD’de fonları aracılığıyla vadeli kontrat piyasasında long, short pozisyonları açarak dışarıdaki doları içeri sokup emisyona gitmiyor.
İran ise rejimde yumuşama istiyor ve bir petrol ülkesi olduğu için petrol fiyatlarındaki yükseliş işine geliyor. Diğer yandan da İran üzerinde Çin’in yoğun ekonomik baskısı var, ABD ile savaşa girince İran doğrudan Çin’den yardım istiyor ama Çin ne yapıyor, mecbur kaçıyor. Böylece İran üzerindeki Çin baskısı da kırılıyor.
Özellikle yaşadığımız dönemde bir savaşın birden fazla sebebi vardır ve görünür görünmez birden fazla tarafı vardır. Türkiye yıllardır denge politikasıyla hareket ettiği için bu konularda rahat.
En önemli çıkarım ise savaşlar asla para piyasalarından bağımsız ilerleyemez.
