1963'te keşfedildi, bilim insanları hariç kimse gidemedi: İşte nedeni
İzlanda açıklarında 1963 yılında deniz altındaki volkanik patlamayla ortaya çıkan Surtsey Adası, dünyanın en sıkı korunan yerlerinden biri. Adaya yalnızca özel izinli bilim insanlarının girebilmesinin nedeni ise doğanın insan müdahalesi olmadan nasıl geliştiğini gözlemlemek.
Dünyada her yıl milyonlarca turist yeni keşfedilecek rotalar ararken, İzlanda kıyılarında bulunan küçük bir ada onlarca yıldır ziyaretçilere kapalı tutuluyor.
Surtsey Adası, 14 Kasım 1963'te deniz altındaki güçlü bir volkanik patlamanın ardından Atlas Okyanusu'nun yüzeyine çıktı.
Yaklaşık üç buçuk yıl süren volkanik faaliyetler sonucunda oluşan ada, adını İskandinav mitolojisindeki ateş devi Surtr'dan aldı.
Oluştuğu dönemde yaklaşık 2,7 kilometrekare büyüklüğe ulaşan ada, yıllar içinde okyanus dalgalarının etkisiyle aşınarak küçülmeye devam ediyor.
Neden kimse giremiyor
Surtsey'in en büyük özelliği, yaşamın sıfırdan nasıl oluştuğunu gözlemleme fırsatı sunması. Ada ortaya çıktığında üzerinde ne toprak ne bitki ne de herhangi bir canlı vardı.
İzlanda hükümeti, bu eşsiz doğal sürecin insan etkisiyle bozulmaması için adayı daha ilk yıllarında koruma altına aldı.
Günümüzde yalnızca özel izin alan bilim insanları adaya çıkabiliyor.
Araştırmacılar bile adaya ayak basmadan önce ayakkabılarını ve ekipmanlarını dezenfekte ediyor, üzerlerinde tohum veya böcek taşımadıklarından emin olmak için sıkı kontrollerden geçiriliyor.
Yaşam adım adım oluştu
Bilim insanları, geçen 60 yılı aşkın sürede adada yaşamın nasıl geliştiğini ayrıntılı şekilde kayıt altına aldı.
Önce bakteriler, mantarlar ve algler kayalık yüzeylere yerleşti.
Daha sonra yosunlar ve likenler ortaya çıktı. Rüzgar, deniz akıntıları ve kuşlar sayesinde adaya taşınan tohumlar filizlenmeye başladı. Ö.
zellikle deniz kuşlarının adaya yuva yapmasıyla birlikte bıraktıkları dışkılar toprağı besledi ve bitki örtüsünün hızla gelişmesini sağladı.
Bir domates bile tehdit sayıldı
Surtsey'de insan etkisini en aza indirmek için son derece katı kurallar uygulanıyor.
Bunun en ilginç örneklerinden biri, araştırma sırasında muhtemelen insan atıkları yoluyla adaya ulaşan bir domates tohumunun filizlenmesi oldu.
Bilim insanları, doğal süreci bozabileceği gerekçesiyle domates bitkisini hemen sökerek adadan kaldırdı.
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde
Surtsey Adası, eşsiz bilimsel değeri nedeniyle 2008 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Bugün dünyanın en önemli doğal araştırma alanlarından biri kabul edilen ada, ekosistemlerin insan müdahalesi olmadan nasıl oluştuğunu incelemek isteyen bilim insanlarına benzersiz veriler sunmaya devam ediyor.