Kopya koyun Dolly: Klonlamanın dönüm noktası
Bilim dünyasının dönüm noktalarından biri olan ve klonlanarak dünyaya getirilen 'Dolly' adındaki 'kopya koyun'un hikayesi hafızalara kazındı. Normal şekilde doğsaydı ortalama 12 yıl yaşayabilecek olan koyun, 6 sene içinde 6 yavru sahibi olarak hayata veda etti.
Bilim dünyasında klonlama fikri uzun yıllardır tartışılıyordu.
20. yüzyılın ikinci yarısında embriyo manipülasyonu ve hücre nükleer transferi gibi çeşitli teknikleriyle ilgili deneyler artmıştı.
Özellikle kurbağa ve diğer basit organizmalarda elde edilen başarılar, memelilerde yetişkin bir hücreden klon üretme ihtimalini gündeme getirmişti.
Ancak birçok bilim insanı, yetişkin 'somatik' hücrelerin çekirdeğinin tam bir organizmaya dönüşemeyeceğini düşünüyordu.
Bu teorik engeller, 1990'ların ortalarında İskoçya'daki Roslin Enstitüsü'nde Ian Wilmut, Keith Campbell ve ekip arkadaşlarının yürüttüğü çalışmalarla aşıldı.
DOLLY'NİN DOĞUŞU
5 Temmuz 1996'da Roslin Enstitüsü'nde, 'Finn Dorset' ırkı bir koyun doğdu.
Kod adı '6LLS' olan bu kuzu, Dolly adını aldı.
TARİHİ BAŞARI
Koyun bu ismi, meme bezinden alınan hücre kullanıldığı için Amerikalı country şarkıcısı Dolly Parton'dan esinlenilerek aldı.
Dolly, yetişkin bir memelinin somatik hücresinden yani meme bezi hücresinden klonlanan ilk memeli olarak tarihe geçti.
'SCNT' YÖNTEMİYLE ÜRETİLDİ
Somatik Hücre Nükleer Transferi (SCNT) yöntemiyle üretildi.
Yetişkin bir koyunun meme bezinden alınan hücrenin çekirdeği, çekirdeği çıkarılmış bir yumurta hücresine aktarıldı.
Elektrik şokuyla füzyon sağlandı, embriyo geliştirildi ve bir taşıyıcı anneye aktarıldı.
Toplam 277 denemeden sadece biri başarılı oldu.
6 YAVRU SAHİBİ OLDU
Dolly'nin varlığı, yedi ay sonra 22-23 Şubat 1997'de Nature dergisinde yayımlanan makaleyle dünyaya duyuruldu ve küresel bir medya fırtınasına yol açtı.
Dolly, genetik olarak donör koyunun tam kopyasıydı ve normal bir koyun gibi davrandı.
Altı yavru doğurdu ve bunların ismi ise Bonnie, Sally - Rosie ikizler, Lucy, Darcy - Cotton üçüzler oldu.
Böylece klonların üreme yeteneğini kanıtladı.
2003'TE HAYATA VEDA ETTİ
Dolly, Roslin Enstitüsü'nde yaşadı. 2001-2002'de artrit belirtileri gösterdi.
14 Şubat 2003'te, ilerleyen akciğer hastalığı ve ağır artrit nedeniyle ötanaziyle hayatına son verildi.
Normal Finn Dorset koyunları 10-12 yıl yaşarken Dolly 6,5 yıl yaşadı.
Bu durum klonlamanın erken yaşlanmaya yol açtığı tartışmalarını başlattı.