Acı biberin içindeki maddeyi gündeme taşıyan ağrı çalışmaları
Acı biberin içindeki kapsaisin maddesi, özellikle sinir ağrılarıyla ilişkilendirilen paylaşımların ardından son dönemin en çok konuşulan bileşenlerinden biri oldu.
Sinir ağrılarını hafiflettiği, hatta etkisinin aylarca sürebildiği öne sürülen bir madde son dönemde sosyal medyada sıkça konuşuluyor. Üstelik bu maddenin kaynağı, birçok kişinin mutfağında bulunan acı biberler. Özellikle “kayen biberi” olarak da anılan cayenne biberiyle ilgili paylaşımlarda, kapsaisin adlı bileşenin nöropatik ağrılar üzerinde etkili olabileceği iddia ediliyor.
Bu iddiaların çıkış noktası tamamen temelsiz değil. Çünkü kapsaisin, yıllardır bilim insanlarının araştırdığı ve bazı ağrı tedavilerinde kullanılan bir madde. Ancak bilimsel çalışmaların incelediği yöntemlerle sosyal medyada anlatılanlar her zaman aynı şeyi işaret etmiyor.
KAPSAİSİN NEDEN DİKKAT ÇEKİYOR?
Kapsaisin, acı biberlere yakıcı özelliğini veren doğal bir bileşen. Ağızda hissedilen yanma hissinden sorumlu olan bu madde, aynı zamanda ağrı ve sıcaklık algısıyla ilişkili bazı sinir uçlarını da etkileyebiliyor.
Bu nedenle yıllardır farklı sağlık alanlarında araştırılıyor. Özellikle diyabete bağlı sinir hasarı, zona sonrası gelişen sinir ağrıları ve bazı kronik nöropatik ağrı türleri üzerine yapılan çalışmalar, kapsaisinin ağrı mekanizmalarıyla ilişkisini inceleyen araştırmalar arasında yer alıyor.
Kapsaisin hakkında dolaşan paylaşımların çıkış noktası da tam olarak burada başlıyor. Çünkü kapsaisin, bazı ülkelerde belirli nöropatik ağrı türlerinde kullanılan krem ve yama gibi tıbbi ürünlerin içinde de bulunuyor.
BİLİMSEL ÇALIŞMALARIN İNCELEDİĞİ ŞEY BAHARAT DEĞİL
Sosyal medyada karşılaşılan paylaşımlar çoğu zaman mutfakta kullanılan acı biber tüketimiyle elde edilebilecek etkilerden söz ediyor. Oysa bilimsel literatürde öne çıkan çalışmaların önemli bir bölümü, standart dozlarda hazırlanmış kapsaisin içeren tıbbi ürünler üzerine yapılıyor.
Özellikle yüksek konsantrasyonlu kapsaisin yamaları, bazı nöropatik ağrı türlerinde yıllardır araştırılıyor ve kullanılıyor. Araştırmalar, belirli hasta gruplarında ağrı sinyallerinin iletiminde rol oynayan sinir uçlarının duyarlılığının azalabildiğini gösteriyor. Kapsaisinin ağrı tedavileriyle birlikte anılmasının temel nedeni de bu araştırmalar.
Uzmanların dikkat çektiği nokta da burada ortaya çıkıyor. Klinik çalışmalarda elde edilen sonuçları doğrudan acı biber tüketimiyle eşleştirmek mümkün görünmüyor. Çünkü araştırmalarda incelenen ürünler, içerikleri ve kullanım şekilleri bakımından mutfaktaki baharatlardan oldukça farklı.
AĞRIYI AZALTMADAN ÖNCE YANMA HİSSİ OLUŞTURABİLİYOR
Kapsaisini ilginç kılan noktalardan biri de etki mekanizması. Çünkü bu madde ağrıyla ilişkilendirilse de ilk temas ettiğinde rahatlatıcı bir etki oluşturmuyor. Tam tersine, birçok kişide yanma ve sıcaklık hissinin artmasına neden olabiliyor.
Araştırmacılara göre kapsaisinin ağrı çalışmalarında öne çıkmasının nedeni de burada yatıyor. Kapsaisin, ağrı ve sıcaklık algısında rol oynayan bazı sinir uçlarını uyarıyor. Tekrarlayan veya yüksek konsantrasyonlu uygulamalarda ise bu sinir uçlarının zamanla duyarlılığının azalabildiği düşünülüyor.
Bu nedenle kapsaisinin ağrılarla ilişkilendirilmesinin temel nedeni doğrudan ağrı kesici bir etki göstermesi değil, bazı sinir uçlarının ağrı sinyallerine verdiği yanıtı zamanla değiştirebilmesi olarak açıklanıyor.
“AYLARCA ETKİ EDİYOR” SÖYLEMİ NEREDEN GELİYOR?
Viral içeriklerde en sık tekrar edilen ifadelerden biri de kapsaisinin etkisinin aylarca sürebildiği yönünde. Bu söylem tamamen temelsiz değil. Çünkü yüksek doz kapsaisin içeren bazı tıbbi yama uygulamalarında, belirli hasta gruplarında etkinin haftalar hatta aylar boyunca devam edebildiğini gösteren çalışmalar bulunuyor.
Ancak bu bilgi zaman zaman eksik yorumlanabiliyor. Çünkü söz konusu veriler, kontrollü koşullarda kullanılan tıbbi ürünlerden elde ediliyor. Bu nedenle uzmanlar, bu sonuçların doğrudan acı biber tüketimiyle aynı kefeye konulmaması gerektiğini vurguluyor.
DOĞAL OLMASI HERKES İÇİN UYGUN OLDUĞU ANLAMINA GELMİYOR
Kapsaisin doğal bir bileşen olsa da her durumda ve herkes için uygun kabul edilmiyor. Özellikle cilt üzerinde kullanılan ürünlerde yanma hissi, kızarıklık, hassasiyet ve tahriş gibi yan etkiler görülebiliyor. Bu nedenle kronik ağrı yaşayan kişilerin sosyal medyada karşılaştıkları öneriler yerine sağlık profesyonellerinin değerlendirmelerini dikkate almaları öneriliyor.
Acı biberin içindeki kapsaisinin ağrı araştırmalarında yer alması yeni bir durum değil. Ancak bilim insanlarının incelediği şey, sosyal medyada anlatıldığı kadar basit bir “acı biber hikayesi” de değil. Bu madde gerçekten araştırılıyor ve bazı tedavilerde kullanılıyor; fakat onu gündeme taşıyan şey yalnızca bir baharat değil, yıllardır devam eden bilimsel çalışmalar.