- Adalet Bakanlığı, suça sürüklenen çocukların topluma kazandırılması için "Diversiyon" modelini uygulamaya hazırlanıyor.
- Bu model, çocukları ceza sisteminin dışına çıkarıp eğitim programlarına dahil ederek yargılanmadan ıslah etmeyi amaçlıyor.
- Sistem, birçok ülkede etkili bir şekilde kullanılıyor ve Türkiye'de de uygulanması planlanıyor.
AI özetimiz yardımcı oldu mu? Bize bildirin.
Çocuk yaşta suç işleyenlerin topluma kazandırılması için Adalet Bakanlığı yeni bir model üzerinde çalışıyor.
16 ülkede halen kullanılan "Diversiyon" modeliyle çocuklar, mevcut ceza sisteminin dışına çıkarılıyor ve eğitim programına alınıyor.
"Diversiyon modeli, en basit tanımıyla, bir sorunu doğrudan çözmek yerine dikkati başka bir yöne çekerek baskıyı azaltma stratejisi" olarak tanımlanıyor.
Yeni sistem Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu'nda anlatıldı.
ÇOCUK KURALLARA UYARSA TOPLUMA KAZANDIRILIYOR
Suçlu çocuk, kurallara uyarsa dosya adli sicile işlemeden kapatılıyor, olmazsa dava açılıyor.
“Diversiyon” adı "çocukları ceza sisteminin dışına çıkarma" anlamını taşıyor.
Amaç, çocuğun yargılanmadan ıslahını sağlamak.
KURALLARA UYAN HAKKINDA DAVA AÇILMIYOR
Sistemin detayları Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Daire Başkanı Meral Gökkaya, dile getirdi.
ÇOCUKLAR TAKİBE ALINIYOR
Diversiyon modelinde suça sürüklenen çocuk yargılanmıyor, alternatif yöntemlerle takip ediliyor.
SÖZLÜ VE YAZILI UYARILIYORLAR
Eğitim programına tabii tutulan çocuğun yazılı ya da sözlü olarak uyarılması gibi birçok yöntem kullanılıyor.
AİLE, ÇOCUKLA BİRLİKTE SORUMLULUĞU PAYLAŞIYOR
Sorumluluk sadece çocukta değil ailede de oluyor. Ailenin de çocuğun sisteme girmesini ve yükümlülüğünü yerine getirmesini kabul etmesi gerekiyor.
"ÇOCUĞUN CEZA İNFAZ KURUMUNA KONULMASI CAYDIRICI DEĞİL"
Çocuğun mahkemeye çıkmasının, ceza infaz kurumuna konulmasının caydırıcı olmadığını belirten Gökkaya, "Yargılanırım, ceza alırım, hapse girerim korkuları azalıyor. ‘Ben artık, suçlu bir kişiliğim’; kendini böyle bir rol içerisinde hissediyor ve o rolün gereklerini yerine getiriyor." dedi.
16 ÜLKEDE GEÇERLİ
Şu anda Türkiye'de uygulanması planlanan Diversiyon modeli; İngiltere, Almanya, Hollanda, İtalya başta olmak üzere 16 ülkede kullanılıyor.
Çocuğa özgü diversiyon sistemleri, birçok ülkede ceza sisteminin parçası olarak görülüyor.
Akademik kaynaklarda ve uluslararası ceza adaleti raporlarında sıkça adı geçen ülke var ama model sadece bu ülkelerle sınırlı değil. Pek çok ülkenin çocuk adalet sisteminde Diversiyon mekanizmaları görülüyor.
DÜNYADA DİVERSİYON
Farklı ülkelerdeki Diversiyon modeli ve uygulamaları:
Birleşik Krallık: Birleşik Krallık’ta Youth Diversion Programları, suça sürüklenen çocukları (genelde 10-17 yaş) mahkeme sürecine sokmadan önce erken müdahale ve rehabilitasyonla yönlendirmeyi amaçlar. Sistem, “önce destek ve düzeltme” yaklaşımına dayanır.
Her yerel bölgede bulunan YOT’lar; sosyal hizmet, eğitim, sağlık, psikoloji ve denetimli serbestlik uzmanlarından oluşur.
Sürece aileleri de dahil ediyor. Sorumluluğunu yerine getirmeyen ailelere 1000 sterlin ceza kesilirken, çocuğun işlediği suç siciline kaydediliyor.
Almanya: Erziehungsmaßregeln (Eğitimsel tedbirler) 14-17 yaş aralığını kapsıyor.
Almanya’da çocuk ve gençlere yönelik ceza sistemi, Jugendgerichtsgesetz (JGG – Gençlik Mahkemeleri Kanunu) kapsamında düzenlenir. Bu sistemde temel amaç cezalandırma değil, eğitme ve yeniden topluma kazandırmadır.
Hollanda: Çocuklar için alternatif tedbirler alınır. Koşullu uyarıdaki şartlar yerine getirilmezse dosya yeniden değerlendirilir ve mahkemeye sevk edilebilir. HALT" (Durdurma) sistemiyle polis, küçük çaplı eylemlerde 18 yaşına kadar olan çocukları durdurma programına dahil edebiliyor.
İtalya: Bu model, ceza adaletini tamamen ortadan kaldırmaz; adli süreçle alternatif çözümler üretir. Çocuğu spor, sosyal aktivite ve gönüllü çalışma gibi eğitim projelerine dahil ediyor.
İskandinav ülkeleri (Danimarka, İsveç, Norveç): Rehabilitasyon odaklı model
ABD: Juvenile Diversion Programs'da mantık "Cezalandırmadan önce eğit, damgalamayı azalt, tekrar suçu önle aile ve sosyal çevreyi sürece dahil et" şeklindedir.
Japonya: Çocuk adalet sisteminde alternatif yollar yürütülür, gençlerin önemli bir kısmı, hafif suçlarda, mahkûmiyet almadan bu şekilde süreci tamamlar.
Kanada
Avustralya
Yeni Zelanda
Güney Afrika
Brezilya
Arjantin
