Çömlek ve kumdan buzdolabı üretti: Elektrik kullanmadan soğutuyor
Elektrik faturası yok, motor sesi yok… Nijeryalı bir mucidin 4.500 yıllık bir yöntemle yeniden hayat verdiği bu elektriksiz buzdolabı, hem gıdaları haftalarca taze tutuyor hem de hayat kurtarıyor.
Nijerya'nın kırsal kesimlerinde elektrik altyapısının yetersiz olması, çiftçiler için her zaman büyük bir dertti.
Hasat edilen meyve ve sebzeler, soğutulamadığı için kısa sürede bozuluyor, bu da hem büyük bir gıda israfına hem de ekonomik kayba yol açıyordu.
Çömlekçi bir aileden gelen Mohamed Bah Abba, işte bu sorunu çözmek için geçmişe, tam 4.500 yıl öncesine uzandı.
Antik bilgi modern dünyada hayat buldu
Arkeolojik bulgular, MÖ 2500 yıllarında Kuzey Afrika'da insanların buharlaşmalı soğutma yöntemini kullandığını gösteriyor.
O dönemde hizmetkarların su kaplarını yelpazeleyerek serinletmeye çalıştığı bu kadim teknik, Mohamed Bah Abba tarafından 1995 yılında yeniden keşfedildi ve modernize edildi.
Arapçada "kil kap" anlamına gelen Zeer, bugün gıdaları korumanın yanı sıra birçok insanın hayatını da kurtarıyor.
Peki, Zeer nasıl çalışıyor?
Birbirinden farklı boyutlarda iki kil kap iç içe yerleştiriliyor. İki kap arasında kalan boşluk kumla dolduruluyor ve bu kum sürekli ıslak tutuluyor.
Dıştaki kumun içindeki su buharlaştıkça, içteki kabın ısısını da beraberinde dışarı çekiyor. Böylece içteki kap soğuk kalıyor.
Sistemin çalışması için tek yapılması gereken, kumun nemini korumak için günde iki kez su dökmek ve kabı kuru, havadar bir yere koymak.
Hem gıdalar hem de ilaçlar güvende
Abba, bu icadını yerel çömlekçilerle iş birliği yaparak kısa sürede seri üretime geçirdi.
Başta Nijerya olmak üzere birçok Afrika ülkesine yayılan Zeer, bugün sadece sebze ve meyveleri korumuyor. Özellikle Hindistan, Haiti ve Honduras gibi bölgelerde diyabet hastalarının insülinleri, aşılar ve diğer temel ilaçlar, bu basit kil düzenek sayesinde buzdolabı olmadan da güvenle saklanabiliyor.