Dünya'nın dönüşü değişti! Bilim insanları nedeni açıkladı

Viyana Üniversitesi ile ETH Zurich araştırmacılarının yürüttüğü yeni bir çalışma, Dünya'nın dönüş hızındaki değişimin son 3,6 milyon yılda eşi benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştığını ortaya koydu. Araştırmacılara göre bu durumun arkasındaki en önemli neden, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle hızlanan buzul erimeleri.

Son 3,6 milyon yılda ilk kez yaşanıyor

Bilim insanları, Dünya'nın dönüş hızının geçmişte de çeşitli nedenlerle değiştiğini ancak günümüzde yaşanan sürecin farklı olduğunu belirtiyor.

Araştırma kapsamında milyonlarca yıl öncesine ait okyanus kayıtları incelendi ve günümüzdeki değişimin son 3,6 milyon yıllık dönemde görülen en güçlü değişimlerden biri olduğu sonucuna ulaşıldı.

Araştırmacılar, daha önce de iklim koşullarına bağlı değişimler yaşandığını ancak bugünkü hızın geçmiş örneklerin önüne geçtiğini ifade ediyor.

Eriyen buzullar Dünya'nın dengesini değiştiriyor

Uzmanlara göre Grönland ve Antarktika'da eriyen buzullar, Dünya üzerindeki kütle dağılımını değiştiriyor.

Kutuplarda depolanan dev buz kütleleri eridikçe okyanuslara karışıyor ve su kütlesi ekvatora doğru yayılıyor. Bunun sonucunda gezegenin dönüş dinamikleri de etkileniyor.

Bilim insanları bu durumu artistik buz patencisinin dönüş hareketine benzetiyor. Bir patenci kollarını açtığında dönüşü yavaşlıyor. Benzer şekilde kütlenin Dünya üzerinde farklı bölgelere yayılması da gezegenin dönüş hızını azaltıyor.

"1000 gigaton buz yer değiştirdi"

Araştırmanın yazarlarından ETH Zurich Uzay Jeodezisi Profesörü Benedikt Soja, yaşanan değişimin boyutunu çarpıcı bir örnekle anlattı.

Soja, gün uzunluğundaki değişimin ortaya çıkabilmesi için yaklaşık 1000 gigaton buzun kutuplardan okyanuslara taşınması gerektiğini söyledi.

Profesör Soja, "Bu miktardaki buzu New York'un üzerine yerleştirseydik, Everest Dağı'ndan daha yüksek, yaklaşık 10 kilometre yüksekliğinde dev bir buz küpü oluşurdu." ifadelerini kullandı.

Günler yavaş yavaş uzuyor

Araştırmaya göre iklim değişikliği nedeniyle Dünya'da bir günün süresi her yüzyılda yaklaşık 1,33 milisaniye uzuyor.

Bu süre insan yaşamında fark edilemeyecek kadar küçük görünse de bilim insanları bunun gezegen ölçeğinde son derece önemli bir değişim olduğuna dikkat çekiyor.

Uzmanlar, Dünya'nın dönüşündeki bu yavaşlamanın gelecekte daha da belirgin hale gelebileceğini belirtiyor.

Geçmişin izleri milyonlarca yıl öncesine uzanıyor

Araştırmacılar, Dünya'nın geçmişteki dönüş hızını anlayabilmek için bentik foraminifer adı verilen mikroskobik deniz canlılarının fosilleşmiş kabuklarını inceledi.

Bu canlıların kabuklarında saklanan kimyasal veriler sayesinde milyonlarca yıl önceki deniz seviyeleri ve iklim koşulları hakkında bilgi elde edildi.

Araştırma ekibi ayrıca özel olarak geliştirilen yapay zeka destekli bir algoritma kullanarak geçmiş dönemlerdeki değişimleri günümüz verileriyle karşılaştırdı.

Sonuçlar, günümüzde yaşanan değişimin jeolojik ölçekte sıra dışı bir seviyeye ulaştığını gösterdi.

Ay'ın etkisini bile geride bırakabilir

Bilim insanlarına göre mevcut emisyon seviyeleri devam ederse iklim değişikliği yüzyılın sonuna kadar Dünya'nın dönüşünü etkileyen en önemli faktörlerden biri haline gelebilir.

Araştırmacılar, bazı senaryolarda bu etkinin Dünya'nın dönüşünü milyonlarca yıldır etkileyen Ay'ın kütle çekim etkisini bile geride bırakabileceğini belirtiyor.

Profesör Soja, geçmişte benzer bir durumun yaklaşık 2 milyon yıl önce yaşandığını ancak bunun tamamen doğal süreçlerin sonucu olduğunu ifade ederek, "O dönemde olağanüstü koşulların bir araya gelmesiyle benzer bir tablo oluşmuştu. Günümüzde ise insan faaliyetleri aynı etkiyi yalnızca bir yüzyıl içinde yaratıyor." dedi.

GPS ve uzay teknolojileri etkilenebilir

Uzmanlar, milisaniyelik değişimlerin günlük yaşamda hissedilmeyeceğini ancak modern teknolojiler açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor.

GPS navigasyon sistemleri, uydular ve uzay araçlarının yönlendirilmesi gibi sistemler son derece hassas zaman ölçümlerine dayanıyor.

Soja, "Bir milisaniye önemsiz gibi görünebilir ancak GPS navigasyonu veya uzay görevleri gibi ultra hassas sistemlerde kritik öneme sahiptir." değerlendirmesinde bulundu.

"İnsanlık artık Dünya'nın dönüşünü etkiliyor"

Araştırmanın baş yazarı Mostafa Kiani Shahvandi ise ortaya çıkan sonuçların insan faaliyetlerinin gezegen üzerindeki etkisini gözler önüne serdiğini söyledi.

Bilim insanlarına göre bugün yaşanan süreç yalnızca iklim değişikliğinin değil, aynı zamanda insanlığın Dünya'nın temel fiziksel işleyişi üzerindeki etkisinin de bir göstergesi.

Benedikt Soja, araştırmanın en dikkat çekici sonucunu ise şu sözlerle özetledi:

"İnsanlığın gezegen üzerindeki etkisi artık o kadar büyük ki, Dünya'nın dönüş şeklini bile değiştirebiliyor."

Haberler ilgili daha detaylı yabancı kaynak.