Ayşe Sancak Bir belirtiyi internette aramak artık ilk refleks; ancak uzmanlara göre bu alışkanlık, bilgiye değil çoğu zaman hatalı kararlara götürüyor.
Sağlıkla ilgili en küçük bir şüphede başvurulan ilk adres artık hastaneler değil, arama motorları. Ancak saniyeler içinde ulaşılan bu bilgiler, çoğu zaman eksik ya da bağlamından kopuk kalıyor. Uzmanlara göre bu durum, basit bir belirtiyi gereksiz bir endişeye dönüştürmekle kalmıyor, yanlış müdahalelerin de önünü açıyor.
İşte bu noktada, halk arasında “Google sendromu” olarak adlandırılan yeni bir davranış biçimi öne çıkıyor. Uzmanların dikkat çektiği bu eğilim, bilgiye hızlı ulaşmanın sağladığı konforla birlikte, hatalı karar riskini de beraberinde getiriyor.
GOOGLE SENDROMU NEDİR
Google sendromu, kişinin yaşadığı bir belirtiyi internette araştırarak kendi kendine tanı koymaya çalışması ve çoğu zaman en olumsuz senaryoya yönelmesi olarak tanımlanıyor. Bu durum bilimsel olarak “siberkondri” kavramıyla açıklanıyor.
Araştırmalar, kişinin internette yaptığı her yeni aramanın kaygıyı azaltmak yerine artırabildiğini, hatta bu döngünün tekrar eden bir davranış haline geldiğini ortaya koyuyor. Yani sorun bilgiye ulaşmak değil; o bilginin yanlış yorumlanması ve kontrolsüz şekilde karar verme sürecine dahil edilmesi.
İNTERNETTE SAĞLIK ARAMAK NE KADAR YAYGIN
Veriler, bu davranışın istisna değil, norm haline geldiğini gösteriyor. ABD’de yapılan araştırmalara göre yetişkinlerin yaklaşık yüzde 58’i son bir yıl içinde sağlıkla ilgili bir konuda internetten bilgi aradı. Daha güncel anketlerde ise bu oran yüzde 70’lerin üzerine çıkıyor.
Daha çarpıcı olan ise şu: İnsanların büyük bölümü yalnızca aramakla kalmıyor, gördüğü ilk sonuçlara belirli bir güven de duyuyor. Özellikle arama motorlarının üst sıralarında çıkan içerikler ve yapay zeka özetleri, “doğru bilgi” algısını güçlendiriyor.
EN BÜYÜK RİSK YANLIŞ TANI DEĞİL YANLIŞ KARAR
Uzmanlara göre asıl tehlike yanlış bilgiye ulaşmak değil, o bilgiye dayanarak harekete geçmek. Bir ebeveynin çocuğundaki basit bir kızarıklığı alerji sanıp ilaç vermesi ya da bir bireyin ciddi olmayan bir durumu ağır bir hastalık gibi algılayıp panik yaşaması bu durumun en yaygın örnekleri arasında.
Araştırmalar, semptom denetleyici sistemlerin doğru tanıyı ilk sırada verme oranının oldukça düşük olduğunu; hatta bazı durumlarda acil vakaların yeterince acil olarak değerlendirilmediğini ortaya koyuyor. Bu da internetten alınan bilginin eksik bağlam nedeniyle hatalı sonuçlara yol açabileceğini gösteriyor.
KAYGIYI AZALTMAK İÇİN YAPILAN ARAMA KAYGIYI ARTIRIYOR
Siberkondriyi diğer davranışlardan ayıran en önemli nokta, döngüsel yapısı. Kişi bir belirtiyi araştırıyor, okudukça daha fazla ihtimalle karşılaşıyor, bu da kaygıyı artırıyor. Artan kaygı yeni aramaları tetikliyor. Bu döngü zamanla kontrolsüz bir alışkanlığa dönüşebiliyor. Uzmanlar bu durumu “dijital çağın sağlık anksiyetesi” olarak tanımlıyor.
UZMANLARDAN NET UYARI
Hekimler ve sağlık otoriteleri, internetin tamamen yanlış bir kaynak olmadığını ancak tek başına yeterli görülmemesi gerektiğini vurguluyor. İnternetten edinilen bilgi, en fazla farkındalık oluşturmalı; tanı ve tedavi süreci mutlaka bir uzman tarafından değerlendirilmeli.
Özellikle çocuklar, hamilelik süreci ve kronik hastalıklar söz konusu olduğunda, “internette gördüm” yaklaşımının ciddi riskler taşıdığı vurgulanıyor. Çünkü her belirti, ekranda göründüğü kadar basit olmayabiliyor; bazen yanlış bir arama, yanlış bir karara dönüşebiliyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
