Avrupa, dünya genelinden 2 kat daha hızlı ısınıyor: İşte yeni iklim raporunun korkutucu detayları

Küresel ısınma, gezegenimizin dengesini bozmaya devam ederken Avrupa kıtası, bu tehlikeli değişimin tam merkezinde yer alıyor.

Yayımlanan son iklim raporu, Avrupa'daki sıcaklık artışının küresel ortalamayı adeta ikiye katladığını ortaya koydu.

Son 30 yıllık zaman dilimine bakıldığında, gezegenin ortalama sıcaklığı her on yılda 0,27 derece artış gösteriyor.

Ancak Avrupa İklim Durumu raporuna göre kıtadaki ısınma oranı, her 10 yılda şaşırtıcı bir şekilde 0,56 dereceyi buluyor.

Dünya genelinde sıcaklıklar sanayi öncesi dönemin 1,4 derece üzerine çıkarken, Avrupa'da bu fark 2,5 dereceye ulaştı.

Bilim insanları, bu hızlı ısınmanın kıta genelinde aşırı hava olaylarını ve yıkıcı orman yangınlarını tetiklediğini belirtiyor.

ORMAN YANGINLARI ARTIYOR, SICAKLIKLAR REKOR KIRIYOR

Geçtiğimiz yıl Avrupa genelinde bir milyondan fazla hektarlık alan alevlere teslim olarak kül oldu.

Bu korkutucu rakam, şimdiye kadar kayıtlara geçen en büyük orman yangını alanı olarak tarihe geçti.

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi yetkililerinden Samantha Burgess, bu tablo karşısında kanıtların tartışılamaz boyuta ulaştığını söylüyor.

Uzman isim, iklim değişikliğinin artık geleceğe dair bir tehdit değil bugünün gerçeği olduğunu vurguluyor.

Copernicus İklim Değişikliği Servisi tarafından toplanan veriler, 2025 yılının Avrupa'nın en sıcak üçüncü yılı olduğunu doğruluyor.

Kıta genelinde ortalama sıcaklıklar 10,41 dereceye yükselerek 2024 yılındaki rekorun sadece biraz gerisinde kaldı.

Reading Üniversitesi'nden Profesör Hannah Cloke, Avrupa'nın yüzde 95'inin ortalama sıcaklıkların üzerinde bir yıl geçirdiğine dikkat çekiyor.

Cloke, bu durumun sadece bir veya iki bölgeyle sınırlı kalmadığını ve temel iklim çizgisinin tamamen değiştiğini ifade ediyor.

AVRUPA NEDEN DAHA HIZLI ISINIYOR

Uzmanlar, Avrupa'daki bu eşi görülmemiş ısınmayı coğrafi konum ve insan faktörlerinin talihsiz bir birleşimine bağlıyor.

Kıtanın dünyanın en hızlı ısınan bölgesi olan Arktik dairesine yakınlığı, sıcaklık artışını doğrudan körüklüyor.

Son 30 yılda Arktik bölgesi, her 10 yılda ortalama 0,75 derece ısınarak Avrupa'nın iklimini derinden etkiledi.

Öte yandan, ilk bakışta kulağa mantıksız gelse de hava kirliliğini azaltma çabaları bile bu hızlı ısınmada kilit rol oynuyor.

Havada bulunan ve aerosol adı verilen minik parçacıklar, güneş ışığını uzaya geri yansıtarak gezegeni serin tutma işlevi görüyor.

Avrupa'da 1980'lerden beri uygulanan katı çevre politikaları hava kirliliğini azaltırken aynı zamanda bu yansıtıcı etkiyi de ortadan kaldırdı.

Kirliliğin azalmasıyla birlikte kıtaya ulaşan güneş radyasyonu arttı ve bu durum ısınmayı daha da hızlandırdı.

İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin etkileri, ısınmayı sürekli tetikleyen bir geri besleme döngüsü yarattı.

Sıcak dalgaları kıtada daha sık görülmeye başlarken, daha az kar örtüsü oluşumu bu tehlikeli döngüyü güçlendiriyor.

Kar örtüsü normalde yansıtıcı bir termal battaniye gibi davranarak radyasyonu doğrudan uzaya geri gönderiyor.

Ancak geçen yıl mart ayında Avrupa'daki kar örtüsü, 1983'ten bu yana kaydedilen en düşük üçüncü seviyesine geriledi.

Tüm bu etkenler bir araya geldiğinde kıtanın küresel ortalamadan çok daha yüksek bir hızla ısınması kaçınılmaz hale geliyor.

BUZULLAR ERİYOR VE ÖLÜMLER ARTIYOR

İklimdeki bu değişimler genellikle serin kalan yüksek enlem bölgelerinde bile ciddi tahribatlara yol açıyor.

İskandinavya'nın kutup altı bölgelerinde üç hafta süren sıcak hava dalgası, sıcaklıkları 30 derecenin üzerine çıkardı.

Reading Üniversitesi'nden Doktor Akshay Deoras, bu eğilimi son derece endişe verici bulduklarını dile getiriyor.

Kıtadaki buzulların hızla geri çekildiğini belirten Deoras, İzlanda'nın en büyük ikinci buzul kaybını yaşadığını hatırlatıyor.

Sadece Grönland Buz Örtüsü, geçtiğimiz yıl 139 milyar ton buz kaybederek deniz seviyelerinin yükselmesine doğrudan katkı sağladı.

Kıtanın neredeyse yarısında hissedilen sıcaklığın 32 dereceyi aştığı şiddetli sıcak hava dalgaları ortalamanın çok üzerinde seyretti.

İspanya, ortalamadan elli gün daha fazla şiddetli sıcak hava dalgasına maruz kalarak bu krizin en büyük kurbanlarından biri oldu.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, aşırı sıcaklık stresi dünya genelinde hava koşullarına bağlı ölümlerin en temel nedeni olarak öne çıkıyor.

Rekor kıran sıcaklıklar, geçtiğimiz yıl İspanya, Kıbrıs, Birleşik Krallık, Hollanda ve Almanya'da ölümcül orman yangınlarına zemin hazırladı.

Bu korkunç yangınlarda üç kişi hayatını kaybederken, 500 kişi de felaketten doğrudan etkilendi.

Daha sıcak bir atmosfer daha fazla su tuttuğu için fırtınaların sıklığı ve şiddeti de aynı oranda tırmanıyor.

Sadece 2025 yılında meydana gelen sel ve fırtınalar 21 can alırken, 14 binden fazla insanı mağdur etti.

Doktor Deoras, Avrupa'nın diğer tüm kıtalardan daha hızlı ısındığını ve sonuçların artık göz ardı edilemeyeceğini belirtiyor.

İklim krizinin her geçen gün daha da hızlandığını söyleyen uzmanlar, insanlığın acilen harekete geçmesi gerektiği konusunda tüm dünyayı uyarıyor.