Mehmet Şimşek: Türkiye jeopolitik gerginliklere ve çatışmalara hazırlıklı

Türkiye ekonomisinin geleceğine ışık tutmak, sektörlerin 2026 projeksiyonlarını ve stratejik yol haritalarını değerlendirmek amacıyla düzenlenen "Ekonominin Ufuk Turu '26" zirvesi başladı. 

Türkiye ekonomisinin yol haritasını belirleyen isimleri, İstanbul Finans Merkezi’nde bir araya geldi.

BAKAN ŞİMŞEK'İN KONUŞMASINDAN ÖNE ÇIKANLAR ŞÖYLE:

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Ekonominin Ufuk Turu '26" zirvesinde konuştu ve zirvede şu ifadeleri kullandı:

Bulunduğumuz toplantılarda bütün konuşmacılar meşhur İtalyan filozof Gramşi’nin söyledikleriyle ifade etti. Eski dünya ölüyor, yeni dünya doğum sancıları çekiyor, bu dönemde canavarlar kol geziyor.

İlk başlık ticarette korumacılıktı. Parçalanmalar var, Türkiye aslında nispeten en hazır ülkelerden biri olarak görülebilir. 54 ülkeyle anlaşmamız var. İhracatımızın önemli bir kısmı anlaşmalarımızın olduğu ülkelere gidiyor.

Bağışık değiliz, nispeten daha korunaklıyız. Bağlantısallığa yatırım yapıyoruz, bir yandan da orta koridorun inşasında yatırımlar yapıyoruz. Çin’den Londra’ya giden ana koridorda merkezdeyiz. Bir taraftan, orta koridoru inşa ettik. Bir taraftan da, körfezi Suriye’deki istikrarla birlikte bir inşa sürecindeyiz.

"HEPİMİZE ÇOK İŞ DÜŞÜYOR"

Bugün ufuk turu yapacağız. Ufuk turu yaparken küresel ekonomideki büyük tektonik hareketleri anlatmadan Türkiye’yi hem anlamamız hem anlatmamız imkansız.

AB ile Asya’da da işbirliklerine ihtiyacımız var. Hepimize çok iş düşüyor. Sermayesi olan ülkelere gelin sizinle üçüncü bir ülkeye iş yapalım. Sermaye fazlası nereden, büyüme nerede. Buraya odaklanmamız lazım.

Bugün anlatacağımı başlıklar şu şekilde: Dünya ekonomisinde yeni normaller, Türkiye jeopolitik/jeoekonomik kırılmalara hazır mı? Makroekonomik istikrar ve reform programı.

"DÜNYADA SICAK ÇATIŞMALAR VAR"

Ticarette ciddi sınırlamalarla karşı karşıyayız. Ticaret politikalarındaki belirsizlik geçen yıl nisanda zirveyi bulsa da halen yüksek. Dünyanın dört bir köşesinde gerilimler var. Sıcak çatışmalar var. Dünyada savunma sanayi harcamaları tahmini, 2035’te 6,6 milyar doları bulacak. Dünya hazırlık yapıyor, biz de hazır mıyız konuşacağız.

YENİ NESİL TİCARET ANLAŞMALARI

Tarımı da içerecek şekilde yeni nesil ticaret anlaşmaları üzerinde çalışıyoruz.
Asya ile daha hızlı ticaret anlaşmalarına ihtiyacımız var. Bu nedenle hepimize büyük iş düşüyor. Birlikte ne yapabiliriz? Büyüme nerede? Ticarette bir parçalanma var. doğrudan değil dolaylı etkiler bizi zorluyor. Google’a göre Türkiye dünyanın merkezi, bu arada Çorum.

"TÜRKİYE JEOPOLİTİK GERGİNLİKLERİNE VE ÇATIŞMALARINA HAZIR MI?"

Türkiye jeopolitik gerginliklerine ve çatışmalarına hazır mı? Sayın Cumhurbaşkanımız önderliğinde bu ülke 22 yıldır hazırlıklarını tamamladı. Şu anda Ar-Ge sürecinde olan 1.400 ürün var. Yatırım değeri 100 milyar dolar. savunma Sanayi çok sağlıklı gelişti.

SAVUNMA SANAYİSİNDE HİBRİT İNOVASYON MODELİ

Savunma sanayiinde önemli şirketlerden bazıları artık sağlık alanında muazzam ürünler ortaya koymaya başladı. Enerji teknolojileri, tarım teknolojileri, bu alanda büyük fırsatlar bekliyor.

YAPAY ZEKA HAZIRLIĞINDA İYİ BİR YERDEYİZ

Türkiye yapay zeka hazırlık endeksinde iyi bir yerdeyiz. Somali’de ne işiniz var diyenlere, 'Uzay üssü kuruyoruz da ondan ordayız.' diyoruz. Veri merkezleri kuruluyor. Bunları rafineri gibi düşünün.

REEL SEKTÖR, YAPAY ZEKA İLE REKABETİ NASIL ARTIRACAĞINI DÜŞÜNMELİ

Reel sektörün yapması gereken en önemli şeylerden biri de, yapay zeka kullanarak rekabeti nasıl artıracağını düşünmesi gerekiyor.

Bütün bu gelişimler ve hazırlıklar tamam mı değil? Değil. Kamu olarak biz sorumluluğumuzu yerine getirecek kaynağa sahip miyiz? Sanayide dönüşüme daha çok kaynak ayıracağız.

Siz istemeseniz de biz dönüşümü görüyoruz. Ufuk turu istediniz biz de çiziyoruz.

"SAĞLIK TURİZMİ DE BÜYÜK POTANSİYEL VAR"

Dünyada 20. en büyük ihracatçıyız. İlk 10’u da çok rahat yakalayabileceğimize inanıyorum.

Turizmde dünyada ilk beşteyiz. Hizmet ihracat fazlamız, geçen yıl 65 milyar doları buldu. Gereken teşvikleri ve desteği vermeye devam edeceğiz.

Sağlık turizmi de bizim için önemli. Büyük potansiyel var. Geçenlerde İngiltere’den bir paylaşım vardı ben de paylaştım, ortalık karıştı.

TÜRKİYE ÖĞRENCİLER İÇİN CAZİBE MERKEZİ

Eğitimde geçen yıl itibarıyla 198 ülkeden 380 bin öğrenci Türkiye’de eğitim görüyor. Dünyada ilk 5’teki yerimizi sağlamlaştırmayı amaçlıyoruz.

İNŞAATTA, ÇİN’DEN SONRA ÖNEMLİ BİR BİRİKİME SAHİBİZ

İnşaat sektöründe, Çin’den sonra bu alanda önemli bir birikime sahibiz. Sadece yeniden inşa ihtiyacıyla ilgili bir araştırma yaptık. Dünya biraz sakinleşse, gelecek 10 yıl için 1 trilyon dolarlık bir alan var.

SON 50 AYIN EN DÜŞÜK ENFLASYONUYLA KARŞI KARŞIYAYSAK BU İLERLEMEDİR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, uyguladıkları ekonomik programda ilerleme, sonuç ve başarı olduğunu belirterek, "Şu anda son 50 ayın en düşük enflasyonuyla karşı karşıyaysak bu, bir ilerlemedir." dedi.

Bakan Şimşek, Nasıl Bir Ekonomi Gazetesi tarafından İstanbul'da düzenlenen "Ekonominin Ufuk Turu 2026" başlıklı zirvede yaptığı konuşmada, bir süredir uyguladıkları dezenflasyon programında gelinen noktaya ilişkin bilgi paylaştı.

Küresel ekonomide yaşanan belirsizliklerin artık yeni normale döndüğünü, jeopolitik gerginliklerin ve çatışmaların oldukça yaygın hale geldiğini dile getiren Şimşek, dönüştürücü, yıkıcı ve yapay zeka gibi otonom sistemler ile insansı robotların yakında yeni normal olacağını söyledi.

Şimşek, bu gelişmelerin tüm sektörleri ve iş alanlarını etkileyeceğine dikkati çekerek, ticarette ciddi sınamalarla karşı karşıya bulunduklarını, korumacılığın tarihi rekor düzeyde olduğunu anlattı.

Dünyanın dört bir tarafında gerilimlerin ve sıcak çatışmaların sürdüğünü, bunların her geçen gün arttığını ifade eden Şimşek, 20-25 yıl önce yıllık 1-1,5 trilyon dolar olan küresel savunma harcamalarının bugün 3 trilyon dolara çıktığını, 2035'te ise yıllık 6,6 trilyon dolara ulaşmasının tahmin edildiğini bildirdi.

Geçmişte Sanayi Devrimi diye nitelendirilebilecek gelişmelerin ne kadar sürede gerçekleştiğini anlatan Şimşek, sözlerini şöyle sürdürdü:

Bundan önceki sanayi devrimleri veya yıkıcı-dönüştürücü dönemler, genelde en az 40 yıl almış fakat yapay zeka ve bununla ilişkili dönüştürücü-yıkıcı teknolojiler, 20 yıldan daha az süre içerisinde sonuç doğuracak. Çok hızlı bir şekilde hemen hemen bütün alanları etkileyecek ve önceki yıkıcı, dönüştürücü teknolojilere oranla belki 10 kat, belki 100 kat daha hızlı bir şekilde, daha büyük oranda etkileyebilecek.

Şimşek, yapay zeka nedeniyle işten çıkarmalara değinerek, konfeksiyondan liman işletmelerine kadar akla gelebilecek tüm alanlarda insanların olmadığı fabrikaların artık yaygınlaşmaya başladığını anlattı.

Bakan Şimşek, 55 ülkede 22 sektörü temsilen 1000 işletmenin üst yöneticisi (CEO) ile yapılan araştırmayla ilgili bilgi vererek, "(Gelecek 5 yılda iş dünyasını dönüştüren teknolojiler konusunda) Yapay zeka ile bilgi işleme teknolojileri yüzde 86 ile ilk sırada, robotlar-otonom sistemler yüzde 58 ile ikinci sırada. Enerji üretimi, depolama gibi teknolojiler şeklinde sıralama gidiyor." diye konuştu.

"BAZI KIRILMALARI UYGULANAN PROGRAMA YÜKLEMEK KOLAYCILIK OLUR"

İş dünyasının temsilcilerinin sahada yoğun rekabeti görmeye başladığını dile getiren Şimşek, "Bazı kırılmaları hissediyorsunuz, görüyorsunuz. Bunun büyük bir kısmını uygulanmakta olan programa yüklemek kolaycılık olur yani çok basit olur ama size yardımcı olsa yine sorun değil. Konjonktürel konularla, açıklamalarla durum değerlendirmesi yaparsak hem kendinize hem de aslında programa haksızlık yapmış olursunuz." ifadelerini kullandı.

Şimşek, Türkiye'nin jeopolitik ve jeoekonomik kırılmalar ile ticarette korumacılığa nispeten daha hazırlıklı ülkeler arasında yer aldığını çünkü ihracatının 3'te 2'ye yakınının serbest ticaret anlaşması olan ülkelere yapıldığını, yüzde 80-85'inin de o serbest ticaret anlaşmalarının bulunduğu ülkelerin yanı sıra yakın coğrafyadaki özel ilişkiler kurdukları Orta Asya, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Balkanlar'a gittiğini anlattı.

Türkiye'nin bulunduğu ulaşım akslarının ve Orta Koridor'un önemini vurgulayan Şimşek, Kalkınma Yolu Projesi ile bağlantısallık alanında yeni yatırımlar yaptıklarını, yeni nesil ticaret anlaşmaları üzerinde çalıştıklarını söyledi.

Şimşek, "Şu anda en kritik gündem maddelerimizden bir tanesi kamu alımları, hizmetler ve tarımı da içerecek yeni nesil ticaret anlaşmaları." dedi.

"SAVUNMA SANAYİSİ, TÜRK SANAYİSİNDE HİBRİT İNOVASYON MODELİNİN TEMELİ OLACAK"

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin büyüme ve sermayenin nerede olduğu konusunda çalışması gerektiğini belirterek, sermaye sahibi ülkelere "Gelin, sizinle üçüncü ülkelerde iş yapalım" yaklaşımıyla gidilmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye'nin ana ticaret koridorlarının merkezinde olduğuna dikkati çeken Şimşek, ülkenin hizmet ihracatındaki başarılı uygulamalara ve elde ettiği gelire değindi.

Şimşek, geçen yıl hizmet ticaretinde 63,5 milyar dolar fazla verdiklerini kaydederek, hizmetler alanına dahil olan turizm, sağlık ve eğitim gibi sektörlerde elde edilen başarıları anlattı.

Hizmet sektörüne ellerinden gelen tüm destek ve teşvikleri vermeye devam edeceklerini vurgulayan Şimşek, Türkiye'de eğitim gören öğrenci sayısının 380 bine ulaştığını, 3-5 yıl içinde bu sayıyı 500 bine çıkarmayı hedeflediklerini söyledi.

Türkiye'nin küresel inşaat sektöründe güçlü konumda olduğunu dile getiren Şimşek, bu alanda çevre ülkelerde büyük iş imkanlarının bulunduğunu, İstanbul'un da bir başka hizmet kalemi olan video oyunlarında dünyanın en önemli üslerinden birisi haline geldiğini vurguladı.

Şimşek, Türkiye'nin savunma sanayisinde elde ettiği başarılara ilişkin detaylar paylaşarak, 1990'lı yıllarda dünyanın en büyük ithalatçısı Türkiye'nin 2025 itibarıyla henüz kesin rakamlar açıklanmasa da dünyanın en büyük 10 ihracatçısı arasına girmiş olabileceğini söyledi.

Şu anda savunma sanayisi alanında 1400 ürünün geliştirme aşamasında olduğunu ifade eden Şimşek, "Savunma sanayisi, Türk sanayisinde hibrit inovasyon modelinin temeli olacak, temel taşı olacak." dedi.

"SİZ İSTEMESENİZ DE BİZ, SANAYİDE DÖNÜŞÜMÜ GÖRÜYORUZ"

Bakan Şimşek, fiber kapasite, internet, uzay hizmetleri, veri merkezleri ve yapay zeka gibi alanlarda yapılan yatırımlara işaret ederek, gelecek 5 yılda iş dünyasını değiştirecek teknolojileri ıskalama veya görmezlikten gelme lükslerinin bulunmadığını söyledi.

Şimşek, "Reel sektörün şu anda harıl harıl bakması gereken en temel başlıklardan bir tanesi de 'Yapay zekayı kullanarak rekabet gücümüzü, verimliliğimizi nasıl artıracağız?" diye sordu.

Türkiye'nin beşeri sermaye konusunda sıkıntısının olmadığını, bunu uluslararası çalışmaların da söylediğini dile getiren Şimşek, şu değerlendirmelerde bulundu:

Burada dönüp dolaşıp her şey kaynak noktasına geliyor. 90 milyar doları deprem bölgesinin yeniden ihya ve inşasına harcayıp da bütçe açığını milli gelire oran olarak yüzde 3'ün altına çekecek fazla ülke ben bilmiyorum. Geçen sene gelişmekte olan ülkelerde ortalama bütçe açığının milli gelire oranı yüzde 6,3, bu oran Türkiye'de yüzde 2,9. Bir taraftan bizim kamu maliyesi, kamu bütçesini iyileştiriyoruz. Niye? Tam da bu hazırlıkları tamamlamak için. Çünkü savunma sanayisine, bu teknolojilerin gelişmesine, sanayide dönüşüme daha çok kaynak ayıracağız. Siz istemeseniz de biz, sanayide dönüşümü görüyoruz. Bu, bir ihtiyaç, zorunluluk çünkü etrafımız durmuyor, dünya yerinde saymıyor.

"ENERJİ EMTİA FİYATLARINDA DÜŞÜŞ BEKLENMESİ TÜRKİYE'NİN LEHİNE"

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin hem kamu hem özel sektör hem de hane halkı borçluluğundaki düşük oranlara ilişkin detaylar paylaştı.

Küresel ekonominin tüm bu gelişmelere rağmen geçen sene epey direnç gösterdiğini, bu sene de dirençli olmasının tahmin edildiğini, ticaret ortaklarında hafif kıpırdanma olduğunu, AB'nin kendisini toparlamaya başladığını anlatan Şimşek, avro/dolar paritesinin yükseldiğini ve bir süre daha yüksek kalmaya devam edeceğini, bunun ihracatçılar için önemli olduğunu, enerji fiyatlarının ise uluslararası kuruluşlar tarafından uzun vadede reel ve nominal olarak düşmesinin beklendiğini söyledi.

"SON 50 AYIN EN DÜŞÜK ENFLASYONUYLA KARŞI KARŞIYAYSAK BU, BİR İLERLEMEDİR"

Bakan Şimşek, uyguladıkları programın ilk aşaması sayesinde risklerin hepsini yönettiklerini, kural bazlı piyasa ekonomisine geçtiklerini, enflasyonun kontrolden çıkmasını önlediklerini, cari açığın ödemeler dengesi sorununa dönüşmesini engellediklerini, deprem harcamalarını yapmalarına rağmen bütçe açığını kontrol altında tuttuklarını anlattı.

Bir taraftan rezerv birikimi yaparken diğer yandan koşullu yükümlülükleri azaltmaya başladıklarını dile getiren Şimşek, programın ikinci aşamasında dezenflasyonun başladığını, mali disiplinin tesisini yaptıklarını, Kur Korumalı Türk Lirası Mevduat ve Katılma Hesaplarından (KKM) çıkışı başarıyla yönettiklerini, 2025'te çoklu simültane şoklar yaşamalarına rağmen programın sonuç üretmeye devam ettiğini belirtti.

Şimşek, şu anda üçüncü evrede olduklarını dile getirerek, şunları kaydetti:

İş yaparken, bütçe yaparken, planlama yaparken artık enflasyonun daha az hissedileceği, belirsizliklerin azaldığı, fiyat istikrarına doğru artık yolculuğun son evresi yani enflasyonun tek haneye indirilmesi. Kazanımların pekiştirilmesi tabii ki önemli. Burada bütçe açığının milli gelire oran olarak yüzde 3'ün altına tutulması, orta vadede cari açığın milli gelire oranının yüzde 1'in altına düşürülmesi, verimlilik ve rekabet gücü odaklı reformlarla reel sektörün dönüşümü.

"İş yaparken, bütçe yaparken, planlama yaparken artık enflasyonun daha az hissedileceği, belirsizliklerin azaldığı, fiyat istikrarına doğru artık yolculuğun son evresi yani enflasyonun tek haneye indirilmesi. Kazanımların pekiştirilmesi tabii ki önemli. Burada bütçe açığının milli gelire oran olarak yüzde 3'ün altına tutulması, orta vadede cari açığın milli gelire oranının yüzde 1'in altına düşürülmesi, verimlilik ve rekabet gücü odaklı reformlarla reel sektörün dönüşümü."Şimşek, geçen yıl kuraklık, zirai don, ABD'nin tarife uygulamaları gibi olumsuz gelişmelere rağmen enflasyonun düştüğünü belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

Enflasyon, 2022 Ekim'de zirveyi yüzde 85 ile bulmadı mı? Yılı yüzde 64-65 civarında tamamlamadık mı? Bugün yüzde 31 civarıyız. Hedefler iddialı, bunlar hep konuşulacak. Hedef aralığımız yüzde 15-21, Merkez Bankamızın belirlediği. Piyasa nerede görüyor? 12 ay sonrasını yüzde 21-22'de görüyor. Bu, bir ilerlemedir. Biz mükemmeliyetçi değiliz, mükemmeliyetçiliğin ilerlemeye bir engel olmasını da istemiyoruz. İlerleme var, sonuç var, başarı var. Şu anda son 50 ayın en düşük enflasyonuyla karşı karşıyaysak bu, bir ilerlemedir.

"SICAK PARAYA KARŞI İLK DEFA BU HÜKÜMET TEDBİR ALDI, BİLİYOR MUSUNUZ?"

Bakan Şimşek, "2026'da enflasyon niye düşsün?" diye sorulabileceğini belirterek, sözlerine şöyle devam etti:

"Çünkü para, maliye ve gelirler politikası destekleyici olmaya devam ediyor. Çünkü biz, hedeflenen enflasyonla uyumlu yönetilen, yönlendirilen yani kamunun belirlediği, etkilediği fiyatlamaları yapıyoruz ama en önemlisi hani diyorlar ya 'Para politikasıyla bir yere varamazsınız'. Varılacağını kim söyledi ben anlamıyorum. 'Bugüne kadar para politikasıyla biz, sihirli bir şekilde bütün sorunları çözeriz.' diyen oldu mu? Bunu söyleyen mi oldu? Nereden çıkarıyorsunuz? Biz, tam aksine entegre, çok boyutlu, birbiriyle tutarlı olan bir program uyguluyoruz. Önce 'Program yok.' denildi, sonra 'Bu program var ama başarılı olmaz.' denildi. Sonra 'Bu program sıcak paraya dayanıyor.' denildi. Sıcak paraya karşı ilk defa bu hükümet tedbir aldı, biliyor musunuz? Haberiniz var mı? Sıcak para girişini sınırlamak için fiilen vergimsi bir adım attık yani o kanaldan gelen kısa vadeli fonlara karşılık oranlarını artırdık. Bir sonraki bahane ne olacak bilmiyorum ama ortada bir program var ve bu program sonuç üretiyor. Üretmeye de devam edecek."

Şimşek, hizmet enflasyonunun yüzde 91'den yüzde 40'lara düştüğünü ve düşmeye devam edeceğini, mal enflasyonunun yüzde 56'lardan yüzde 25-26'ya kadar gerilediğini, temel mal enflasyonunun yüzde 17,5'e kadar indiğini, tüm enflasyon göstergelerinde iyileşme yaşandığını anlattı.