Ayşe Sancak Erteleme çoğu zaman isteksizlik değil; beynin stres, belirsizlik ve yetersizlik hissinden kaçmak için geliştirdiği güçlü bir savunma mekanizmasıdır.
Yapılması gereken işler erteleniyor, basit görevler bile büyüyor ve “sonra yaparım” cümlesi gündelik bir alışkanlığa dönüşüyor. Dışarıdan bakıldığında bu durum çoğu zaman üşengeçlik gibi yorumlansa da psikoloji ertelemenin çok daha karmaşık bir süreç olduğunu ortaya koyuyor. İnsan zihni, kendini zorlayan duygularla karşılaşmamak için bazı görevlerden bilinçli şekilde uzak durabiliyor.
BEYİN İŞTEN DEĞİL HİSSETTİRDİĞİNDEN KAÇAR
Erteleme, yapılacak işin kendisinden çok o işin yarattığı duygusal yükle ilgilidir. Belirsizlik, sıkıntı, başarısızlık ihtimali ya da yetersizlik hissi beyinde tehdit algısı oluşturur. Zihin bu tehdidi azaltmak için görevi geri plana iter.
ANLIK RAHATLAMA UZUN VADELİ STRESİ BESLER
Telefonu eline alıp birkaç dakika oyalanmak, yapılacak işi birazdana bırakmak ya da başka bir işle kendini meşgul etmek… O an için rahatlatıcıdır. Ancak bu geçici rahatlama, ertelenen iş büyüdükçe yerini daha yoğun bir baskıya bırakır.
MÜKEMMEL OLMA BASKISI BAŞLAMAYI ENGELLER
Bir işi kusursuz yapma isteği, harekete geçmenin önündeki en görünmez engellerden biridir. “Ya yeterince iyi olmazsa” düşüncesi, başlamayı sürekli erteletir. Bu noktada kişi aslında işi değil, olası hayal kırıklığını geciktirir.
BAŞARISIZLIK KORKUSU SESSİZCE YÖNETİR
Erteleme davranışının arkasında çoğu zaman fark edilmeyen bir korku bulunur. Başarısız olma ihtimaliyle yüzleşmek yerine hiç başlamamak, zihne daha güvenli gelir. Bu durum kısa vadede koruyucu görünse de uzun vadede özgüveni zayıflatır.
ZİHİN YORGUNSA KARARLAR ERTELENİR
Gün içinde sürekli karar vermek, yoğunluk ve zihinsel yorgunluk, yeni bir işe başlamayı zorlaştırır. Beyin enerjisini korumak için çaba gerektiren görevleri bilinçli olarak öteleyebilir. Bu da ertelemenin yalnızca psikolojik değil, bilişsel bir boyutu olduğunu gösterir.
ERTELEME BİR DAVRANIŞ DEĞİL DÖNGÜDÜR
Erteleme sadece bir alışkanlık değil, kendi kendini besleyen bir süreçtir. Kısa süreli rahatlama, ardından gelen suçluluk ve artan baskı yeni ertelemeleri tetikler. Kişi zamanla bu döngünün içinde sıkıştığını fark eder ama çıkmakta zorlanır.
KÜÇÜK BAŞLAMAK BÜYÜK KIRILMA YARATIR
Bu döngüyü kırmanın yolu büyük değişimler değil, küçük ve net başlangıçlardır. Yapılacak işi küçültmek, mükemmel yerine yeterliyi hedeflemek ve sadece harekete geçmek zihnin direncini azaltır. Çünkü çoğu zaman zor olan işi yapmak değil, başlamaktır.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
